Trải qua hàng trăm năm, người Cần Thơ đã kiến tạo nên miền di sản đầy bản sắc với tổng cộng 124 di sản văn hóa. Việc bảo tồn di tích lịch sử, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể thông qua lễ hội, phát triển du lịch văn hóa, hỗ trợ nghệ nhân được chú trọng. Là trung tâm kinh tế - văn hóa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ đang tập trung thúc đẩy phát triển văn hóa bằng hành động cụ thể, phù hợp với đặc thù sông nước và bản sắc địa phương, góp phần lan tỏa sâu rộng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Khẳng định những giá trị truyền thống lâu đời

Tại Cần Thơ, các giá trị truyền thống được tiếp nối mang tính đặc trưng như Lễ hội Nghinh Ông, Lễ hội Phước Biển thuộc dòng chảy văn hóa miền biển, hay Lễ hội Kỳ Yên đình Bình Thủy mang đậm dấu ấn thời kỳ khai hoang, dựng làng, lập chợ.

Lễ hội Kỳ Yên Thượng Điền đình Bình Thủy năm nay diễn ra từ 12/4-15/4 âm lịch với nhiều hoạt động: Lễ cúng truyền thống của đình Bình Thủy; khai mạc Lễ Kỳ Yên Thượng Điền; hát tuồng cổ; thi hỏi đáp về lịch sử, văn hóa Cần Thơ… Lễ hội mang đậm dấu ấn mạch nguồn văn hóa Nam Bộ chảy xuyên suốt giữa nhịp sống hiện đại.

Ông Nguyễn Văn Sơn (ở khu vực 1, phường Bình Thủy) chia sẻ, lễ hội có ý nghĩa quan trọng trong đời sống người dân. Đây là dịp để hậu thế bày tỏ lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền, các vị anh hùng dân tộc đã có công khai hoang, mở đất, xây dựng và giữ gìn quê hương. Hơn 70 năm sinh sống ở vùng đất này, mỗi năm vào 2 kỳ lễ hội (Kỳ Yên Thượng Điền và Hạ Điền), dù bận rộn thế nào gia đình ông cũng sắp xếp công việc để về đây thắp hương. Các nghi thức truyền thống như đưa sắc thần du ngoạn, tế thần nông, túc yết vẫn được gìn giữ vẹn nguyên và ngày càng đông đảo người dân tham dự.

Ông Võ Hoài Phong, Chủ tịch UBND phường Bình Thủy nhấn mạnh, trải qua hàng trăm năm, Lễ hội Kỳ Yên đình Bình Thủy trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc, khẳng định những giá trị truyền thống lâu đời của đất và người Cần Thơ. Lễ hội trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc, khẳng định những giá trị truyền thống lâu đời của đất và người Cần Thơ. Đến năm 2018, Lễ hội Kỳ Yên đình Bình Thủy được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia. Việc giữ gìn và phát huy giá trị tốt đẹp của lễ hội góp phần khẳng định những giá trị truyền thống lâu đời của đất và người Cần Thơ.

Từ quá trình cộng cư, giao thoa lâu đời giữa các dân tộc chủ yếu là Kinh, Khmer, Hoa đã góp phần tạo nên sự phong phú về văn hóa cho vùng đất Cần Thơ. Thành phố có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc Khmer trên 415.200 người chiếm khoảng 9,8% dân số với đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo đặc thù gắn với hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Các lễ hội truyền thống gắn liền với phong trục, tập quán lâu đời của đồng bào như Sene Đôn Ta, Óoc Om Bóc, Tết Chôl Chnăm Thmây... diễn ra trang trọng, góp phần phát huy giá trị văn hóa dân tộc và thúc đẩy giao lưu văn hóa cộng đồng.

Anh Danh Nuôi ở xã Hỏa Lựu, thành phố Cần Thơ chia sẻ: Cứ tới Tết Chôl Chnăm Thmây, Lễ Sene Đôn Ta là bà con gác hết việc gia đình, tụ họp về chùa đông vui lắm. Trong phum, sóc, từ người già tóc bạc đến thanh niên, trẻ em tề tựu về chùa để làm lễ, cùng chơi các trò chơi truyền thống. Không khí vừa rộn ràng, vừa thiêng liêng, thắt chặt tình nghĩa bà con trong phum sóc.

Xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, thành phố hội tụ đủ các điều kiện về hạ tầng, tài nguyên văn hóa đa dạng để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của vùng. Cấp ủy, chính quyền các cấp đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Hệ thống cơ chế, chính sách, chương trình, kế hoạch về phát triển văn hóa từng bước được ban hành và tổ chức thực hiện, tạo cơ sở cho việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn.

Ông Trần Văn Huyến, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ nhấn mạnh: Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Thành ủy Cần Thơ luôn xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Thành ủy đã ban hành Đề án về Phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thành phố cũng tập trung lãnh đạo xây dựng Nghị quyết chuyên đề về phát triển văn hóa thành phố trong kỷ nguyên mới, từng bước xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của vùng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh con người Cần Thơ và nâng cao vị thế thành phố trong tiến trình hội nhập.

Thành phố sẽ tập trung phát triển các ngành công nghiệp văn hóa có thế mạnh gồm: du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo, thiết kế sáng tạo, truyền hình và phát thanh, xuất bản, phần mềm và các trò chơi giải trí; hệ thống di sản văn hóa và bộ nhận diện thương hiệu văn hóa Cần Thơ. Địa phương phấn đấu đến năm 2030, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% vào GRDP của thành phố, phấn đấu hình thành ít nhất 3 thương hiệu đặc trưng từ ngành công nghiệp văn hóa có thế mạnh; hoàn thành số hóa 100% dữ liệu di sản văn hóa trọng điểm, phục vụ phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa; đến năm 2045, phấn đấu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững, đóng góp khoảng 9% GRDP của thành phố; xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trở thành biểu tượng sáng tạo tiêu biểu, có vai trò dẫn dắt sự phát triển văn hóa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và có sức lan tỏa rộng rãi trong nước và quốc tế.

Thành phố xác định phát triển công nghiệp văn hóa là động lực quan trọng cho sự tăng trưởng kinh tế và hội nhập, gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn di sản với sáng tạo hiện đại, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển; xây dựng và quảng bá thương hiệu văn hóa Cần Thơ, tăng cường kết nối giao lưu, thúc đẩy quảng bá nét đẹp văn hóa tại chỗ và xác lập vị thế của Cần Thơ là trung tâm sáng tạo, điểm đến tiêu biểu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.