Theo báo The Times of India ngày 2/5, ý tưởng này xuất hiện khi áp lực trong nội bộ Iran gia tăng sau khi Mỹ tiến hành phong tỏa các cảng của Iran gây thiệt hại tài chính nghiêm trọng do xuất khẩu dầu của Iran bị hạn chế trong nhiều tuần.

Dù một lệnh ngừng bắn mong manh với Mỹ vẫn đang được duy trì, một số phe cứng rắn tại Iran ngày càng coi tình hình hiện tại là một hành động chiến tranh và kêu gọi nối lại các hoạt động quân sự.

Theo The Times of India ngày 2/5, một báo cáo của tờ The Wall Street Journal (WSJ) dẫn lời các quan chức Iran cho biết hành động này có thể bao gồm việc triển khai cá heo được gắn thuỷ lôi để tấn công tàu đối phương.

Đây là cách tiếp cận phản ánh xu hướng rộng hơn là việc Iran xem xét triển khai các loại vũ khí chưa từng sử dụng trước đây khi khủng hoảng kinh tế ngày càng sâu sắc.

Đây không phải lần đầu Iran tìm hiểu việc sử dụng cá heo được huấn luyện cho mục đích quân sự.

Theo đài BBC của Anh, Iran đã tiếp nhận những còn cá heo được huấn luyện vào năm 2000.

Khi đó, chúng được mô tả là được huấn luyện để tấn công mục tiêu bằng lao gắn trên lưng và thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến chất nổ, bao gồm cả các đòn tấn công kiểu cảm tử nhằm vào tàu đối phương.

Ông Hamidreza Azizi, nghiên cứu viên khách mời chuyên về Trung Đông tại Viện SWP ở Berlin (Đức), nói với WSJ rằng: “Cuộc phong tỏa ngày càng được nhìn nhận tại Tehran không phải là một sự thay thế cho chiến tranh, mà là một biểu hiện khác của nó”.

Ông Azizi, cho rằng vì vậy, các nhà hoạch định chính sách Iran có thể sớm coi việc tái khởi động xung đột là ít tốn kém hơn so với việc tiếp tục chịu đựng một cuộc phong tỏa kéo dài.

Bên cạnh chiến lược cá heo được đề cập, Iran cũng có thể triển khai tàu ngầm tại tuyến đường thủy chiến lược này.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đã đe dọa cắt các tuyến cáp viễn thông quan trọng chạy qua eo biển Hormuz - một động thái có thể làm gián đoạn liên lạc internet toàn cầu và làm leo thang căng thẳng hơn nữa.

Nguy cơ từ thuỷ lôi và lo ngại đối với vận tải biển

Đối với các hãng vận tải đang cân nhắc có nên đi qua eo biển Hormuz hay không, nguy cơ bị tấn công trên mặt nước vẫn là yếu tố răn đe chính hơn là mìn dưới biển.

Các quan chức Mỹ đã đưa ra những nhận định trái chiều về số lượng thuỷ lôi và mức độ rủi ro mà chúng gây ra.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ “nổ súng tiêu diệt” bất kỳ tàu Iran nào rải thuỷ lôi tại eo biển Hormuz.

Trong một bài viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social tối 23/4, theo giờ Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn và tiêu diệt bất kỳ tàu nào, dù là tàu nhỏ đang rải thủy lôi trên vùng nước của eo biển Hormuz.

Nhà lãnh đạo Mỹ yêu cầu lực lượng Hải quân thực thi mệnh lệnh mà “không được do dự”.

Dù quân đội Mỹ vẫn lo ngại về khả năng Iran rải thuỷ lôi tại tuyến đường thủy chiến lược này, nhưng các quan chức cho biết cho đến nay thuỷ lôi chủ yếu gây phiền toái hơn là mối đe dọa lớn đối với hoạt động vận tải.

Tuy vậy, các nhà phân tích nhận định việc rà phá thuỷ lôi là cần thiết để các tàu có thể quay lại sử dụng tuyến trung tâm của eo biển Hormuz thay vì các tuyến đường chậm hơn và đông đúc hơn gần bờ Iran.

Cách thức rà phá thuỷ lôi hoạt động

Hải quân Mỹ duy trì nhiều phương án phát hiện và xử lý thuỷ lôi, bao gồm trực thăng, tàu tác chiến ven bờ (LCS), phương tiện không người lái trên biển và thậm chí cả cá heo được huấn luyện trong chương trình động vật biển của họ.

Ngoài ra, Hải quân Mỹ còn triển khai các phương tiện không người lái trên biển để xác định vị trí mìn.

Các công ty quốc phòng và hải quân, bao gồm cả ở Mỹ, đang thử nghiệm các hệ thống không người lái và trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm cải thiện khả năng rà phá thuỷ lôi.

Tuy nhiên, các công nghệ này vẫn còn hạn chế về số lượng và phần lớn chưa được kiểm chứng trong điều kiện chiến đấu thực tế.

Các hoạt động rà phá thuỷ lôi thường bắt đầu bằng việc quét tìm. Một phương tiện không người lái trên mặt nước mang tên Common Uncrewed Surface Vessel (Tàu mặt nước không người lái thông thường) do RTX Corporation sản xuất kéo theo hệ thống sonar AQS-20 để quét từng phần đáy biển rộng khoảng 30 mét mỗi lần.

Các phương tiện không người lái dưới nước chạy bằng pin, bao gồm MK18 Mod 2 Kingfish và Knifefish do General Dynamics phát triển, có thể được triển khai từ các tàu nhỏ để quét đáy biển theo các mô hình định sẵn.

Khi thuỷ lôi được phát hiện, trong giai đoạn thứ hai, robot biển sẽ được điều động để vô hiệu hóa chúng, hoặc là kích nổ từ xa hoặc là phá hủy bằng chất nổ.

Các nhà phân tích quân sự cho rằng việc quét sơ bộ eo biển Hormuz tương đối hẹp này có thể được hoàn thành nhanh chóng, sau đó là các nỗ lực có mục tiêu nhằm loại bỏ các quả thuỷ lôi đã được phát hiện.