Hàng tỷ USD được đổ vào bóng đá, những siêu sao hàng đầu thế giới được chiêu mộ với các bản hợp đồng khổng lồ, những sân vận động hiện đại mọc lên giữa sa mạc. Thế nhưng tại World Cup 2026, các quốc gia vùng Vịnh lại tiếp tục nhận một thực tế phũ phàng: tiền bạc có thể thay đổi diện mạo bóng đá, nhưng chưa đủ để mua lấy thành công trên sân cỏ. Saudi Arabia, Qatar, Iran và Iraq đều phải dừng bước ngay sau vòng bảng, trong khi nhiều đội bóng bị đánh giá thấp hơn như Cape Verde hay CHDC Congo lại viết nên những trang sử mới.

Saudi Arabia là một ví dụ điển hình. Quốc gia sẽ đăng cai World Cup 2034 đã trở thành tâm điểm của bóng đá thế giới những năm gần đây với chiến dịch chiêu mộ hàng loạt ngôi sao như Cristiano Ronaldo (Bồ Đào Nha), Neymar (Brazil) hay Karim Benzema (Pháp). Giải Saudi Pro League nhờ đó thu hút sự chú ý chưa từng có. Tuy nhiên, thành công ở cấp câu lạc bộ vẫn chưa thể chuyển hóa thành sức mạnh của đội tuyển quốc gia.

Trận hòa 0-0 trước Cape Verde ở lượt cuối vòng bảng đã khiến Saudi Arabia bị loại, đồng thời nối dài chuỗi 6 kỳ World Cup liên tiếp không thể vượt qua vòng bảng. HLV Georgios Donis thừa nhận kết quả này là đáng thất vọng. Theo ông, việc giải đấu trong nước ngày càng cạnh tranh nhờ sự xuất hiện của các ngôi sao quốc tế sẽ giúp cầu thủ Saudi Arabia tiến bộ hơn, nhưng thành công ở cấp độ đội tuyển còn đòi hỏi bản lĩnh và tư duy thi đấu mà không thể xây dựng trong một sớm một chiều.

Nếu Saudi Arabia gây chú ý bằng những khoản đầu tư khổng lồ thì Qatar lại theo đuổi con đường phát triển bền vững hơn. Quốc gia từng đăng cai World Cup 2022 đã đầu tư hàng tỷ USD xây dựng cơ sở hạ tầng bóng đá hiện đại, đồng thời phát triển hệ thống đào tạo trẻ để tạo ra thế hệ cầu thủ bản địa chất lượng.

Những nỗ lực đó giúp Qatar giành hai chức vô địch Cúp bóng đá châu Á (Asian Cup) liên tiếp và khẳng định vị thế ở châu Á. Tuy nhiên, tại sân chơi World Cup, đội bóng này vẫn chưa thể tạo đột phá. Sau kỳ World Cup trên sân nhà năm 2022, Qatar tiếp tục dừng bước sớm tại giải năm nay dù đã giành được điểm số đầu tiên trong lịch sử tham dự World Cup.

HLV Julen Lopetegui cho rằng Qatar cần nhìn nhận thực tế về vị thế của mình. Với dân số chỉ khoảng 3 triệu người, trong đó công dân Qatar chiếm chưa tới 10%, việc cạnh tranh với các cường quốc bóng đá là nhiệm vụ không hề đơn giản. Dù vậy, ông vẫn tin rằng những khoản đầu tư dài hạn sẽ mang lại kết quả trong tương lai.

Trong khi đó, Iran và Iraq cũng chưa thể tạo dấu ấn. Iran khép lại vòng bảng với ba trận hòa và chỉ thiếu một chút may mắn để giành vé đi tiếp với tư cách đội đứng thứ ba có thành tích tốt. Iraq cũng sớm rời giải sau lần thứ hai góp mặt tại World Cup sau quãng thời gian chờ đợi kéo dài 40 năm.

Điều đáng chú ý là sự sa sút của các đội bóng vùng Vịnh diễn ra trong bối cảnh bóng đá châu Phi đang có kỳ World Cup thành công nhất lịch sử. Có tới 9 trong số 10 đại diện châu Phi giành quyền vào vòng loại trực tiếp, bao gồm những hiện tượng như Cape Verde, CHDC Congo hay Nam Phi.

Đặc biệt, Cape Verde - quốc gia chỉ hơn 500.000 dân và lần đầu tham dự World Cup - đã vượt qua vòng bảng, trong đó có trận hòa quyết định trước Saudi Arabia. Thành công của họ cho thấy chiến lược phát triển cầu thủ bài bản, kết hợp nguồn lực trong nước và cộng đồng kiều dân, đôi khi mang lại hiệu quả lớn hơn những khoản chi tiêu khổng lồ.

Với Saudi Arabia, mục tiêu lớn nhất vẫn là World Cup 2034 trên sân nhà. Những thương vụ bom tấn có thể giúp giải quốc nội nâng tầm hình ảnh, nhưng để đội tuyển quốc gia thực sự cạnh tranh với các cường quốc bóng đá, bài toán phát triển cầu thủ trẻ và xây dựng bản sắc vẫn là nhiệm vụ quan trọng nhất.

World Cup 2026 đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: trong bóng đá hiện đại, tiền bạc có thể mở ra nhiều cánh cửa, nhưng không thể thay thế truyền thống, kinh nghiệm và một hệ thống phát triển bền vững. Những "gã khổng lồ dầu mỏ" vẫn còn chặng đường dài phía trước nếu muốn biến tham vọng thành thành tích thực sự trên sân cỏ.