Ít ai biết rằng, đằng sau chiếc cúp chỉ cao 36cm ấy là câu chuyện kéo dài gần một thế kỷ, gắn với những vụ đánh cắp ly kỳ, một cuộc thi thiết kế quốc tế và khát vọng chinh phục đỉnh cao được gửi gắm trong từng đường nét.

Chiếc cúp World Cup hiện nay là tác phẩm của nhà điêu khắc người Italy Silvio Gazzaniga, được sáng tạo tại xưởng làm việc của ông ở khu Brera, thành phố Milan. Ý tưởng về một chiếc cúp mới ra đời sau World Cup 1970, khi Brazil trở thành đội tuyển đầu tiên 3 lần vô địch. Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) đã trao quyền sở hữu vĩnh viễn Cúp Jules Rimet – biểu tượng đầu tiên của giải đấu – cho Brazil theo quy định ở thời điểm đó và phát động một cuộc thi thiết kế quốc tế nhằm tìm kiếm biểu tượng mới cho giải đấu này.

Theo ông Giorgio Gazzaniga, con trai của nhà điêu khắc quá cố Silvio Gazzaniga, hơn 50 phương án đã được gửi đến ban tổ chức. Tuy nhiên, cha ông là người duy nhất trình bày một mô hình hoàn chỉnh, giúp ban giám khảo hình dung đầy đủ cả hình thức lẫn thông điệp của tác phẩm. Thiết kế chiến thắng mô phỏng hai hình người đang vươn mình nâng quả địa cầu, tạo nên những đường xoắn mềm mại như chuỗi ADN. Đó không chỉ là một tác phẩm điêu khắc mà còn là biểu tượng của khát vọng, sức mạnh và sự kết nối của nhân loại thông qua thể thao.

Ông Giorgio Gazzaniga cho biết, cha của ông muốn truyền tải 3 cảm xúc lớn nhất của thể thao trong cùng một tác phẩm: sự nỗ lực và hy sinh của vận động viên, khoảnh khắc vinh quang khi chiến thắng và niềm hạnh phúc vỡ òa của hàng triệu người hâm mộ.

Ông giải thích: "Quả địa cầu tượng trưng cho thế giới. Những đường xoắn thể hiện sự vận động không ngừng của con người trên hành trình chinh phục đỉnh cao. Cơ thể các vận động viên được tạo hình gân guốc, mạnh mẽ để khắc họa những gian khổ, hy sinh và ý chí chiến đấu. Đôi tay vươn cao không chỉ biểu trưng cho chiến thắng của cầu thủ mà còn là niềm hân hoan của người hâm mộ trên khắp hành tinh".

Đến nay, gia đình ông Gazzaniga vẫn lưu giữ nguyên vẹn phòng làm việc của nhà điêu khắc tại ngoại ô Milan, cùng những bản phác thảo, mô hình gốc và khuôn sáp đầu tiên từng được gửi tới FIFA – những "chứng nhân" cho sự ra đời của biểu tượng bóng đá nổi tiếng nhất thế giới.

Trước chiếc cúp hiện nay, World Cup sử dụng Cúp Jules Rimet, được trao lần đầu tại kỳ World Cup khai mạc năm 1930. Chiếc cúp khắc họa nữ thần chiến thắng Nike trong thần thoại Hy Lạp và được đặt theo tên Chủ tịch FIFA Jules Rimet, người khai sinh giải đấu.

Tuy nhiên, chiếc cúp huyền thoại này cũng gắn liền với 2 vụ mất cắp nổi tiếng. Năm 1966, khi World Cup được tổ chức tại Anh, Cúp Jules Rimet bị đánh cắp trong lúc trưng bày trước công chúng. Một tuần sau, chiếc cúp bất ngờ được tìm thấy dưới hàng rào cây ở phía Nam London nhờ chú chó Pickles. Câu chuyện nhanh chóng trở thành một trong những giai thoại nổi tiếng nhất trong lịch sử World Cup.

Đến năm 1983, sau khi thuộc quyền sở hữu vĩnh viễn của Brazil, chiếc cúp tiếp tục bị đánh cắp khỏi trụ sở Liên đoàn Bóng đá Brazil và đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Nhiều chuyên gia cho rằng chiếc cúp có thể đã bị nung chảy để lấy vàng.

Chiếc cúp World Cup hiện nay cao 36 cm, nặng khoảng 6,2 kg, được chế tác từ vàng 18 carat, đặt trên phần đế bằng hai vòng đá malachite màu xanh tượng trưng cho mặt sân bóng. Nhà vô địch World Cup sẽ không được sở hữu chiếc cúp gốc. Sau lễ trao giải, FIFA sẽ đưa chiếc cúp trở lại trụ sở tại Thụy Sĩ để bảo quản cho đến kỳ World Cup tiếp theo. Đội vô địch chỉ được nhận một bản sao mạ vàng để lưu giữ. Ngoài ra, FIFA cũng đã chấm dứt quy định trao quyền sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp cho đội tuyển vô địch 3 lần như thời Cúp Jules Rimet.

World Cup 2026 đánh dấu lần thứ 14 chiếc cúp do nhà điêu khắc Silvio Gazzaniga thiết kế được trao cho nhà vô địch. Theo kế hoạch của FIFA, biểu tượng này sẽ tiếp tục đồng hành cùng ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh ít nhất đến World Cup 2038.