Dù sản lượng rau, củ, quả tăng cao, nguồn cung dồi dào phục vụ thị trường Tết, song giá bán nhiều loại rau giảm sâu, đầu ra gặp khó khăn khiến thu nhập của nông dân bị ảnh hưởng, nhiều hộ đối mặt nguy cơ “mất Tết”. Thực trạng này không chỉ gây áp lực cho người sản xuất mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về giải pháp ổn định đầu ra, nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Về thôn An Định, xã Cam Hồng những ngày giáp Tết Nguyên đán, trên những cánh đồng rau xanh mướt, người dân tất bật thu hái, vận chuyển nông sản để kịp đưa ra thị trường. Những luống cải, hành, bầu, bí, dưa leo, su hào, súp lơ… phát triển đồng đều, tươi tốt nhờ thời tiết thuận lợi. Tuy nhiên, trái với không khí sản xuất khẩn trương, nhiều nông dân không giấu được nỗi lo khi giá rau giảm mạnh, tiêu thụ chậm.

Không giấu được nỗi buồn trên khuôn mặt, ông Lê Văn Tuế (68 tuổi), thôn An Định, có 4 sào đất (khoảng 2.000 m²) trồng rau màu các loại. Vụ rau Tết năm nay, nhờ thời tiết nắng ấm kéo dài nên năng suất cao, cây trồng phát triển nhanh, cho thu hoạch hai đợt với sản lượng tăng cao so với năm trước. Tuy nhiên, giá bán chỉ đạt khoảng 50% so với các năm. Chia sẻ với chúng tôi, ông Tuế cho hay, khác với các năm, vào vụ Tết thương lái đến tận ruộng thu mua, còn năm nay sản lượng quá nhiều nên rau, củ thu hoạch không tiêu thụ hết, vợ chồng ông phải tranh thủ thu hoạch rồi mang ra chợ bán lẻ. Nhìn vườn rau xanh tốt mà lòng buồn rười rượi vì giá quá thấp, công sức bỏ ra nhiều nhưng thu nhập giảm mạnh…

Thôn An Định hiện có khoảng 33 ha trồng hoa màu và rau, củ, quả với hơn 220 hộ sản xuất. Tổng sản lượng rau, củ, quả vụ Tết năm nay đạt khoảng 82,5 tấn cung ứng cho thị trường. Nếu như những năm trước, mỗi hộ canh tác trên 2 sào rau (1.000 m²) thì có thể thu lãi từ 10-15 triệu đồng sau khi trừ chi phí thì năm nay chỉ còn khoảng 7-8 triệu đồng, thậm chí nhiều hộ thu không đủ bù chi phí đầu tư.

Tương tự thôn An Định, gia đình bà Hoàng Thị Duyệt, thôn Long Hải, xã Cam Hồng có hơn 7 sào (khoảng 3.500 m²) rau màu phục vụ cho vụ Tết. Nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, sản lượng rau, củ, quả tăng cao so với các năm. Tuy nhiên, khi bước vào vụ thu hoạch chính, giá bán đồng loạt giảm thấp, đầu ra khó khăn khiến thu nhập giảm đáng kể. Tâm sự với chúng tôi, bà Duyệt cho hay, thời điểm này, gia đình phải tranh thủ mang rau ra bán dọc Quốc lộ 1A để tăng thêm thu nhập. Dù vất vả nhưng vẫn lo không tiêu thụ hết được…

Theo người dân địa phương, giá nhiều loại rau, củ, quả giảm sâu so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, súp lơ chỉ còn 3.000 - 4.000 đồng/kg, trong khi năm ngoái khoảng 8.000 đồng/kg; hành lá giảm còn 7.000 đồng/kg, bằng một nửa so với năm trước; cải các loại chỉ còn khoảng 3.000 đồng/kg, giảm từ mức 8.000-10.000 đồng/kg; dưa leo chỉ còn khoảng 2.000 đồng/kg, giảm mạnh so với mức 7.000-8.000 đồng/kg; bầu còn khoảng 10.000 đồng/kg, giảm 30-40% so với năm trước; ớt hiện ở mức 25.000-30.000 đồng/kg, giảm đáng kể so với mức 65.000-70.000 đồng/kg đầu vụ... Nhiều loại rau, củ khác cũng chung tình trạng tiêu thụ chậm, giá thấp do nguồn cung tăng cao.

Theo đánh giá của chính quyền địa phương, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá” là do thời tiết thuận lợi giúp rau phát triển nhanh, sản lượng tăng cao, trong khi thị trường tiêu thụ hạn chế, việc liên kết tiêu thụ chưa ổn định. Bên cạnh đó, hoạt động thu mua của thương lái giảm, nông dân chủ yếu bán lẻ tại chợ hoặc ven đường nên giá trị sản phẩm thấp.

Xã Cam Hồng được xem là vùng sản xuất rau trọng điểm của tỉnh Quảng Trị với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Người dân nơi đây có truyền thống trồng rau lâu đời, sản xuất quanh năm, đặc biệt tập trung vào vụ Tết khi nhu cầu thị trường tăng cao. Hàng năm, sau mùa mưa lũ vào khoảng tháng 9-10 dương lịch, người dân bắt đầu cải tạo đất, xuống giống các loại rau phục vụ thị trường Tết như hành, cải, xà lách, ớt, su hào, súp lơ, ngò… Nhờ tận dụng nguồn nước tự nhiên từ các đồi cát, hệ thống kênh mương dẫn nước thuận lợi nên việc tưới tiêu được đảm bảo, góp phần nâng cao năng suất cây trồng.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Trưởng thôn An Định, xã Cam Hồng cho biết, vụ rau Tết năm nay, các loại rau, củ, quả đều phát triển tốt, năng suất cao. Người dân sử dụng giống cây trồng từ các cơ sở uy tín, kết hợp kinh nghiệm sản xuất truyền thống nên chất lượng sản phẩm được đảm bảo. Tuy nhiên, việc tiêu thụ gặp nhiều khó khăn khiến bà con lo lắng, ảnh hưởng đến tâm lý và kế hoạch sản xuất lâu dài...

Theo UBND xã Cam Hồng, địa phương hiện có khoảng 426 ha rau màu với khoảng hơn 20.000 hộ tham gia sản xuất, chủ yếu là các loại rau ăn lá và rau gia vị. Nhờ tận dụng lợi thế đất cát, đầu tư hệ thống tưới tiêu và áp dụng tiến bộ kỹ thuật, các vùng rau duy trì sản xuất quanh năm, mang lại nguồn thu nhập chính cho người dân. Những năm qua, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ sản xuất như: đầu tư hệ thống tưới, giống cây trồng, phân bón, phát triển mô hình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại các vùng cát… Qua đó, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Tuy nhiên, việc tiêu thụ sản phẩm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái và thị trường tự do nên chưa ổn định.

Ông Trần Như Lĩnh, cán bộ phòng kinh tế xã Cam Hồng cho biết, trong thời gian tới, địa phương sẽ tập trung xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, tăng cường kết nối doanh nghiệp, siêu thị để bao tiêu sản phẩm cho người dân. Đồng thời, định hướng thành lập hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp nhằm tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm, ổn định đầu ra. Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác khuyến nông, hướng dẫn nông dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với nhu cầu thị trường, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, phát triển nông nghiệp bền vững…

Thực tế cho thấy, tình trạng “được mùa mất giá” không chỉ diễn ra tại Cam Hồng mà còn phổ biến ở nhiều vùng sản xuất nông nghiệp khi sản xuất chưa gắn với nhu cầu thị trường. Việc xây dựng chuỗi giá trị, tăng cường chế biến, bảo quản sau thu hoạch và mở rộng thị trường tiêu thụ được xem là giải pháp căn cơ để nâng cao giá trị nông sản. Về lâu dài, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền và ngành chức năng, việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ, phát triển hợp tác xã và mở rộng thị trường đầu ra được kỳ vọng sẽ giúp người trồng rau ổn định thu nhập, nâng cao giá trị nông sản, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương theo hướng bền vững…