Ngày 19/5, tại Tp. Cần Thơ, Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tổ chức trao giải vụ Hè Thu 2025 (vụ 3), vinh danh 10 doanh nghiệp tiêu biểu trong thực hiện liên kết với các nông hộ nhỏ thực hành canh tác lúa bền vững, trong khuôn khổ Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC)”.
Đại diện các doanh nghiệp tiêu biểu liên kết sản xuất lúa giảm phát thải được vinh danh.
Theo đó, 10 doanh nghiệp này được nhận tổng mức tiền thưởng gần khoảng 550.000 AUD (tương đương gần 10 tỷ đồng). Trong 10 doanh nghiệp được vinh danh, Vinarice là đơn vị đạt giải thưởng cao nhất với hơn 27.000 ha đăng ký dự thi. Doanh nghiệp đạt mức giảm phát thải khí nhà kính trung bình khoảng 3,76 tấn CO2 tương đương (CO2e) trên mỗi ha và lợi nhuận bình quân của nông hộ đạt hơn 49%. Dịp này, Vinarice đã nhận được mức thưởng khoảng 340.000 AUD (tương đương trên 6 tỷ đồng).
Vinarice là thành viên của Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed). Bà Nguyễn Thị Trà My, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vinaseed cho biết, tham gia Dự án TRVC, doanh nghiệp đã phối hợp cùng nông dân triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật như: “1 phải 5 giảm”, tưới ngập khô xen kẽ (AWD), giảm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý nước hiệu quả hơn.
Nếu ở vụ 1 (Hè Thu 2024), Vinarice tham gia Dự án với diện tích khoảng 997 ha như một mô hình thử nghiệm, thì sang vụ 2 (Đông Xuân 2024-2025), diện tích đã tăng lên hơn 20.500 ha. Đến vụ 3 (Hè Thu 2025), diện tích tham gia tiếp tục đạt hơn 27.000 ha.
Như vậy, chỉ sau ba vụ sản xuất, tổng diện tích triển khai Dự án TRVC của Vinarice đạt hơn 48.000 ha, dẫn đầu trong số các doanh nghiệp tham gia và và chiếm khoảng 13,4% diện tích Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp giai đoạn 1 (2024-2025). Với kết quả trên, Vinarice đã được Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” cho hơn 22.500 tấn gạo.
Bà Nguyễn Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Thu Hiền/TTXVN
Theo bà My, doanh nghiệp tiếp tục duy trì chính sách chia sẻ lợi ích, theo tỷ lệ 40% hỗ trợ trực tiếp cho nông dân/hợp tác xã và 60% tái đầu tư cho đào tạo, tập huấn và cải tiến kỹ thuật.
Dự án TRVC được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao và Thương mại Austrailia và do Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tại Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang và Đồng Tháp triển khai. Thời gian thực hiện dự án trong 5 năm (2023-2027) với mục tiêu hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp carbon thấp và ứng phó với biến đổi khí hậu ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Với cơ chế trao giải thưởng dựa trên kết quả, Dự án TRVC đã khuyến khích nhiều doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất lúa bền vững, thúc đẩy ứng dụng các giải pháp canh tác tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân và tác nhân trong chuỗi giá trị.
Theo bà Trần Thu Hà, Giám đốc Dự án TRVC phát biểu. Ảnh: Thu Hiền/TTXVN
Các doanh nghiệp tham gia phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí về bảo đảm lợi nhuận cho nông hộ đạt tối thiểu 30%; thực hành lồng ghép các chính sách bình đẳng giới – hòa nhập khuyết tật và xã hội trong chính nội tại doanh nghiệp và trong chuỗi liên kết; cắt giảm khí nhà kính…
Tính đến hết vụ 3 (Hè Thu 2025), Dự án có 10 doanh nghiệp và 15 đối tác trong chuỗi giá trị lúa gạo tham gia, với diện tích gần 84.500 ha, thu hút hơn 20.600 nông hộ.
Theo kết quả kiểm định độc lập của Công ty Nông nghiệp Regrow (Hoa Kỳ), lợi nhuận bình quân của nông hộ tham gia Dự án đạt 49,27% tại Đồng Tháp và 51,58% tại An Giang. Tính chung toàn Dự án, lợi nhuận bình quân đạt 50,79%, cao hơn khá nhiều so với mục tiêu 30%.
Về môi trường, tổng lượng giảm phát thải của Dự án TRVC đạt gần 164.500 tấn CO2e. Đồng thời, 100% doanh nghiệp tham gia đã thực hiện lồng ghép các chính sách và thực hiện các biện pháp đảm bảo công bằng xã hội trong nội bộ và các chuỗi liên kết sản xuất.
Các doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm bên lề buổi lễ. Ảnh: Thu Hiền/TTXVN
Bà Trần Thu Hà - Giám đốc Dự án TRVC cho biết, hiện Dự án đã triển khai vụ 4 (Đông Xuân 2025-2026), với quy mô hơn 66.000 ha và đơn vị kiểm định đang tiến hành thực hiện các báo cáo. Như vậy, lũy kế sau 4 vụ, Dự án TRVC đã đạt tổng diện tích trên 150.500 ha, tương đương 75,26% mục tiêu đề ra.
Hiện các doanh nghiệp đang đăng ký tham gia vụ 5 (Hè Thu 2026), quy mô đã vượt 200.000 ha. Kết quả này cho thấy, doanh nghiệp và nông dân ngày càng nhận thấy rõ hiệu quả của mô hình sản xuất lúa bền vững, giảm phát thải.
Theo bà Hà, Dự án TRVC đã tạo ra được sự hợp tác bền vững, các bên cùng có lợi và giảm phát thải khí nhà kính, qua đó cải thiện được liên kết trong chuỗi giá trị lúa gạo. Mục tiêu cuối cùng của Dự án là đưa ngành hàng lúa gạo Việt Nam trong tương lai không xa, không chỉ được thế giới biết đến về năng suất hay sản lượng gạo xuất khẩu cao nhất thế giới mà còn là đất nước sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm với môi trường và xã hội.
Những kết quả từ Dự án TRVC đã góp phần vào nỗ lực chuyển đổi hệ thống sản xuất lúa gạo phát thải thấp và thực hiện mục tiêu của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.