Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới New Zealand trên cả hai cương vị, đồng thời là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 2/2025. Nhưng ý nghĩa của chuyến thăm không chỉ nằm ở những dấu mốc ngoại giao.

New Zealand đang từng bước trở lại quỹ đạo tăng trưởng kinh tế sau một thời gian khó khăn, trong khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu ngày càng lớn về công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, nông nghiệp giá trị cao và tăng trưởng xanh. Hai nền kinh tế khác nhau đáng kể về quy mô và cơ cấu, nhưng chính sự khác biệt đó lại tạo ra tính bổ trợ. Sự bổ trợ đó đang mở ra dư địa để quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được chuyển hóa thành những lợi ích kinh tế thực chất hơn. 

Kinh tế New Zealand tìm lại nhịp tăng trưởng 

Kinh tế New Zealand bước vào năm 2026 sau vài năm chịu sức ép từ lãi suất cao, sức mua hộ gia đình suy yếu và thị trường nhà ở trầm lắng. Tuy nhiên, những số liệu gần đây cho thấy giai đoạn khó khăn nhất có thể đã ở phía sau.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của New Zealand tăng 0,8% trong quý I/2026 sau khi tăng 0,5% quý trước đó. Đáng chú ý, tăng trưởng không chỉ dựa vào khu vực nông nghiệp vốn là thế mạnh truyền thống. Theo Cơ quan Thống kê New Zealand (Stats NZ), chế tạo là ngành đóng góp lớn nhất vào mức tăng GDP trong quý I/2026, với sản lượng tăng 1,9%, dẫn đầu là thiết bị vận tải, máy móc và thiết bị. Đó là một tín hiệu đáng chú ý. Một quá trình phục hồi dựa trên nhiều động lực thường tạo nền tảng vững hơn so với tăng trưởng chỉ nhờ giá nông sản thuận lợi.

Tuy nhiên, đà phục hồi đang bị tác động bởi nhiều yếu tố bên ngoài. Xung đột tại Trung Đông và cú sốc giá dầu đầu năm đã làm tăng chi phí vận tải, thu hẹp thu nhập thực tế của người dân và khiến doanh nghiệp thận trọng hơn với đầu tư. Bộ Tài chính New Zealand đánh giá cú sốc này đã làm chậm quá trình phục hồi hình thành từ cuối năm 2025, nhưng không gây tổn hại lâu dài đến năng lực sản xuất của nền kinh tế trong kịch bản cơ sở. Cơ quan này dự báo tăng trưởng GDP của New Zealand sẽ đạt 2,3% trong tài khóa 2026-2027 và tăng lên 3,2% trong tài khóa 2027-2028.

Quan điểm mới nhất của Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) cũng cho thấy sự thận trọng nhưng theo hướng tích cực hơn. Sau khi nâng lãi suất chính sách lên 2,5% vào tháng 7/2026, RBNZ nhận định: “Đà phục hồi kinh tế được kỳ vọng sẽ trở lại trong nửa cuối năm nay”. Theo RBNZ, giá nhiên liệu giảm sẽ hỗ trợ tiêu dùng, trong khi niềm tin kinh doanh và một số chỉ báo hoạt động đã cải thiện. Ngân hàng này cũng chỉ ra một sự phân hóa đáng chú ý: nông nghiệp và du lịch - những ngành hướng mạnh ra thị trường bên ngoài - vẫn hoạt động tốt, trong khi xây dựng và tiêu dùng không thiết yếu vẫn còn trì trệ. 

Từ tính bổ trợ đến dư địa hợp tác mới

Với một nền kinh tế nhỏ và có độ mở cao, thị trường bên ngoài luôn có ý nghĩa đặc biệt với New Zealand. Trong chiến lược tăng cường gắn kết với châu Á, Việt Nam đang nổi lên như một đối tác ngày càng đáng chú ý. 

Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand (MFAT) đánh giá Việt Nam là một nền kinh tế tăng trưởng nhanh và ổn định. Còn Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon từng gọi Việt Nam là “một ngôi sao đang lên của Đông Nam Á, với một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực”, đồng thời đánh giá đây là “thị trường có tiềm năng rất lớn đối với New Zealand”.

Cách nhìn đó cho thấy trong định vị của New Zealand, Việt Nam không chỉ là một thị trường tiêu thụ, mà đang dần trở thành một phần trong bài toán tăng trưởng và đa dạng hóa quan hệ kinh tế của nước này tại châu Á.

Nền tảng cho bước chuyển đó đã hình thành. Thống kê của Hải quan Việt Nam cho thấy năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và New Zealand đạt 1,5 tỷ USD, tăng 15,8% so với năm 2024.

Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ 14 của New Zealand và lớn thứ 5 trong ASEAN. Hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD trong năm 2026. New Zealand xuất khẩu sang Việt Nam chủ yếu các sản phẩm sữa, hoa quả, hạt và gỗ; trong khi nhập khẩu máy móc, thiết bị điện, giày dép và nhiều sản phẩm chế tạo từ Việt Nam. Nói cách khác, hai nền kinh tế ít cạnh tranh trực diện và có khả năng bổ sung cho nhau.

Cùng với đó là một “hạ tầng” thương mại tương đối thuận lợi. Việt Nam và New Zealand cùng tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA), đồng thời hợp tác trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Vì thế, dư địa tiếp theo không chỉ nằm ở giảm thuế, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ rào cản kỹ thuật, mở cửa thị trường, kết nối doanh nghiệp và biến các ưu đãi trên giấy thành giao dịch thực tế.

Sau hơn 50 năm quan hệ ngoại giao và hơn một năm bước vào khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, Việt Nam và New Zealand đã có đủ nền tảng chính trị và thể chế để hướng tới một tầng hợp tác kinh tế sâu hơn.

New Zealand cần đa dạng hóa thị trường, tăng năng suất và tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới trong một thế giới mà thương mại ngày càng chịu tác động của địa chính trị. Việt Nam cần công nghệ, kỹ năng, kinh nghiệm quản trị và những đối tác tin cậy để nâng chất lượng tăng trưởng.

Ở cấp độ khu vực, hai nước cũng có thêm không gian phối hợp. Quan hệ ASEAN - New Zealand đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025, với các ưu tiên bao gồm thương mại và đổi mới sáng tạo, giáo dục, nông nghiệp và biến đổi khí hậu. Tháng 7/2026, ASEAN và New Zealand tiếp tục nhất trí thúc đẩy nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu, chuyển đổi năng lượng sạch và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Thước đo thành công dài hạn sẽ không chỉ là kim ngạch thương mại tăng thêm bao nhiêu, mà còn là bao nhiêu doanh nghiệp tìm được đối tác mới; bao nhiêu công nghệ nông nghiệp được ứng dụng; bao nhiêu chương trình đào tạo tạo ra nguồn nhân lực có kỹ năng; và liệu hợp tác về số hóa, đổi mới sáng tạo hay tăng trưởng xanh có trở thành những trụ cột kinh tế mới hay không. Điều cần thiết trong giai đoạn tiếp theo là biến tiềm năng thành dự án, thỏa thuận thành dòng vốn và thương mại, còn quan hệ chiến lược thành năng lực phát triển thực sự của mỗi nước. Nếu làm được điều đó, mục tiêu 3 tỷ USD sẽ không phải là đích đến của quan hệ kinh tế Việt Nam - New Zealand, mà chỉ là một dấu mốc trên một hành trình lớn hơn.