Bước đi thận trọng để kiến tạo thị trường vàng minh bạch 

Theo Bộ Tài chính, gần đây trên một số trang báo và mạng xã hội có thông tin: Theo Luật Thuế TNCN sửa đổi, từ ngày 1/7, hoạt động mua bán vàng miếng phải chịu thuế TNCN với mức thuế suất 0,1% tính trên giá trị của từng lần chuyển nhượng. Cách hiểu như vậy là chưa chính xác. 

Luật Thuế TNCN 2025 quy định áp thuế TNCN với giao dịch vàng miếng là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Cụ thể, mức thuế TNCN phải nộp = giá bán vàng miếng × thuế suất 0,1%. Ví dụ, trường hợp người dân bán vàng miếng thu về 500 triệu đồng, thuế TNCN phải nộp là 500.000 đồng (tức là 0,1% trên tổng số tiền thu về).

Một số chuyên gia tài chính cho rằng, vàng miếng là tài sản có giá trị lớn, giao dịch phổ biến trong dân cư, vì vậy nếu áp dụng thuế cần có tiêu chí rõ về ngưỡng chịu thuế; thời điểm tính thuế; cách xác định giao dịch và trách nhiệm kê khai. Chính sách thuế với vàng miếng nếu được áp dụng phải bảo đảm minh bạch, dễ thực hiện và tránh tạo tâm lý xáo trộn không cần thiết cho người dân.

Trao đổi với phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc chiều 30/6, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, việc Bộ Tài chính khẳng định chưa áp dụng ngay thuế TNCN đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng từ ngày 1/7 không chỉ góp phần làm rõ những thông tin chưa chính xác đang lan truyền, mà còn cho thấy định hướng xây dựng chính sách theo nguyên tắc thận trọng, đồng bộ và có lộ trình. 

“Vàng là loại tài sản có vị trí đặc biệt trong nền kinh tế. Bên cạnh giá trị tích lũy của người dân, thị trường vàng còn có mối liên hệ với ổn định tài chính, điều hành tiền tệ và niềm tin của nhà đầu tư. Do vậy, mọi điều chỉnh chính sách liên quan đến lĩnh vực này đều cần được đặt trong tổng thể các mục tiêu phát triển kinh tế vĩ mô, thay vì chỉ nhìn từ góc độ nguồn thu ngân sách”, chuyên gia Quang Huy phân tích.

Thông điệp của Bộ Tài chính cho thấy, việc quản lý thuế đối với kinh doanh và chuyển nhượng vàng đang được nghiên cứu trong một khuôn khổ tổng thể, gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế TNCN cũng như cơ chế quản lý đối với các loại hình giao dịch mới trong tương lai. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm sự thống nhất giữa chính sách thuế với quá trình sửa đổi các quy định về quản lý thị trường vàng và lộ trình phát triển sàn giao dịch vàng theo định hướng của Chính phủ.

Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia này nhận định, hiệu quả của chính sách thuế không chỉ phụ thuộc vào mức thuế suất mà còn phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của hạ tầng quản lý. 

“Khi cơ sở dữ liệu giao dịch, hệ thống định danh tài sản, cơ chế xác định giá vốn và nền tảng số hóa chưa đồng bộ, việc áp dụng thuế quá sớm có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ, trong khi hiệu quả quản lý chưa đạt như kỳ vọng. Ngược lại, khi thị trường vận hành minh bạch và giao dịch được ghi nhận đầy đủ, chính sách thuế sẽ phát huy đồng thời 3 mục tiêu: Tăng tính công bằng, mở rộng cơ sở thu và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước”, ông Nguyễn Quang Huy cho biết.

Một số ý kiến cho rằng, ở góc độ phát triển dài hạn, điều đáng chú ý không nằm ở thời điểm áp dụng thuế, mà ở định hướng xây dựng một thị trường vàng hiện đại, vận hành theo chuẩn mực minh bạch và có khả năng kết nối với hệ thống tài chính quốc gia. Đây cũng là nền tảng để hạn chế đầu cơ, giảm giao dịch phi chính thức, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

Đối với người dân và nhà đầu tư, thông tin chính thức từ Bộ Tài chính về việc chưa thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng từ ngày 1/7 sẽ góp phần ổn định tâm lý thị trường; đồng thời khẳng định rằng mọi chính sách mới sẽ được triển khai theo lộ trình phù hợp sau khi đã có đầy đủ cơ sở pháp lý và điều kiện thực tiễn. 

Về tổng thể, việc chưa áp dụng ngay thuế đối với chuyển nhượng vàng miếng có thể được xem là một bước đi mang tính chuẩn bị cho giai đoạn cải cách sâu rộng hơn. Khi khuôn khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, cơ sở dữ liệu và cơ chế giám sát được hoàn thiện đồng bộ, chính sách thuế sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ quản lý hiệu quả, đồng thời tạo lập môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và bền vững.

Bộ Tài chính đang phối hợp xây dựng Nghị định

Theo Bộ Tài chính, Luật Thuế TNCN được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7, trong đó quy định thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng là thu nhập phải chịu thuế.

Tuy nhiên, Luật cũng giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng thu và điều chỉnh thuế suất thuế TNCN đối với chuyển nhượng vàng miếng phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng. “Bộ Tài chính đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các cơ quan liên quan để xây dựng Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với kinh doanh, mua bán vàng”, đại diện Bộ Tài chính cho biết. 

Trong đó, có thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế TNCN (bao gồm cả thuế TNCN đối với chuyển nhượng vàng miếng) để phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh, chuyển nhượng vàng, cả trên sàn giao dịch (nếu có) đảm bảo đồng bộ với các quy định của pháp luật có liên quan cũng như lộ trình thành lập sàn giao dịch vàng.

Các quy định này được xây dựng đảm bảo đồng bộ với quy định của pháp luật mới liên quan (như Luật Đầu tư đã bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, NHNN đang sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng,…), lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng.

"Việc bổ sung thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng vào diện chịu thuế cho thấy xu hướng hoàn thiện chính sách thuế theo hướng bao quát hơn đối với các loại tài sản và hoạt động giao dịch có giá trị lớn, điều này cũng phù hợp với Nghị quyết số 07-NQ/TW ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại ngân sách Nhà nước (NSNN), quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững", Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn Thuế Trọng Tín chia sẻ.

Để chính sách phát huy hiệu quả, Việt Nam cần xây dựng mức thuế suất hợp lý và ngưỡng vàng miếng phải nộp thuế phù hợp; đồng thời, các quy định về cơ chế kê khai, thu nộp thuế cũng cần được xây dựng, hướng dẫn rõ ràng, minh bạch và dễ áp dụng nhằm đạt hiệu tối đa của chính sách cũng như sự đồng thuận cao từ người dân.

Thực tế, thuế thu nhập là công cụ điều tiết thị trường, nhưng chưa được áp dụng với giao dịch vàng ở Việt Nam. Việc đánh thuế với kim loại quý có thể mang lại nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, công bằng với các kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản. 

Giải pháp này cũng giúp chống "vàng hóa" nền kinh tế, bởi người mua sẽ phải tính toán thời gian nắm giữ, tiên liệu lời lỗ dựa trên biến động của giá thế giới, trong nước và mức thuế phải nộp.