Xóa khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động - Bài 1: Cung - cầu chưa gặp nhau

Thời điểm này, các trường đại học, cao đẳng khởi động mùa tuyển sinh mới, đồng thời chuẩn bị cho sinh viên năm cuối bước vào thị trường lao động, vấn đề đào tạo - việc làm càng nhận được sự quan tâm của xã hội.

Chú thích ảnh
 Sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội học về Điều khiển Robot tại Xưởng Điện công nghiệp/Cơ điện tử. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Thị trường lao động ở nước ta vẫn tồn tại nghịch lý là có những lao động đã qua đào tạo ở các trình độ nhất định nhưng không tìm được việc làm phù hợp. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động lại thiếu lao động, không tuyển được nhân lực phù hợp hoặc sau khi tuyển dụng phải mất nhiều thời gian để đào tạo lại chứ không chỉ là đào tạo bổ sung, cập nhật thêm một số kỹ thuật mới, gây lãng phí cho toàn xã hội.  

Thị trường lao động có nhu cầu 

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) từng nhận định, Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nhiều từ cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Trước xu thế máy móc tự động hóa thay thế con người, nguồn nhân lực sẽ phải được trang bị kiến thức, kỹ năng phù hợp để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới. Thế nhưng, nói như vậy không phải là thị trường lao động không còn nhu cầu tuyển dụng bởi lẽ trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, nhiều ngành nghề sẽ biến mất nhưng lại có những công việc mới ra đời.

Đề cập về thị trường lao động, ông Trần Anh Tuấn - chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động Thành phố Hồ Chí Minh nêu thông tin, theo dự báo của Tổ chức Lao động quốc tế, số việc làm của Việt Nam sẽ tăng lên 14,5% vào năm 2025. Trong giai đoạn 2015-2025, nhu cầu đối với việc làm cần tay nghề trung bình nói chung sẽ tăng nhanh nhất, ở mức khoảng 28%, lao động có trình độ kỹ năng thấp là 23% và lao động có kỹ năng cao tăng 13%.

Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh - địa phương thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, được đánh giá có thị trường lao động việc làm luôn sôi động, theo kết quả khảo sát của Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động Thành phố Hồ Chí Minh: Chỉ trong quý I/2020, dù đang là thời điểm gặp khó khăn về sản xuất kinh doanh do ảnh hưởng của dịch COVID-19 song các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn vẫn cần 65.430 chỗ làm việc. Trong đó, xét theo cơ cấu trình độ chuyên môn kỹ thuật, nhu cầu nhân lực qua đào tạo ở các trình độ từ sơ cấp đến đại học chiếm gần 83% số lao động mà doanh nghiệp cần tuyển dụng. Nhu cầu tuyển dụng ở lao động chưa qua đào tạo chỉ chiếm khoảng trên 17% chủ yếu các công việc có tính chất mùa vụ, bán thời gian, tập trung ở những vị trí: bán hàng, phục vụ, giao nhận, đóng gói…

Trong quý II/2020, do ảnh hưởng dịch bệnh cũng như thiếu hụt nguồn nguyên vật liệu sản xuất cùng với khó khăn ở khâu tiêu thụ sản phẩm, một số doanh nghiệp tạm dừng kế hoạch tuyển dụng lao động cho việc mở rộng quy mô sản xuất. Dù vậy, trong quý II năm nay, các doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn thành phố vẫn cần khoảng 47.000 chỗ làm việc (giảm hơn 37% so với cùng kỳ năm 2019) tập trung ở các nhóm nghề: Kinh doanh-thương mại, công nghệ thông tin, hành chính - văn phòng; y tế - chăm sóc sức khỏe, dịch vụ tư vấn - chăm sóc khách hàng (tư vấn trực tuyến)… Trong tổng số lao động cần tuyển dụng, nhu cầu nhân lực qua đào tạo chiếm khoảng 81%.

Nguồn cung vừa thừa vừa thiếu  

Chú thích ảnh
Người lao động tìm việc tại sàn giao dịch việc làm Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN

Về thị trường lao động tại Việt Nam hiện nay, một số chuyên gia lĩnh vực lao động - việc làm cho rằng, nguồn nhân lực có tay nghề cao, trình độ chuyên môn giỏi vẫn chưa đủ để đáp ứng thị trường lao động. Thế nhưng, một bộ phận nhân lực vẫn không có việc làm hoặc khó tìm được việc làm ổn định nếu chưa đủ những điều kiện liên quan đến nghề nghiệp, kỹ năng chuyên môn mà người sử dụng lao động yêu cầu và khả năng thích nghi thực tế thị trường lao động.

Một thực trạng dễ thấy, các doanh nghiệp rất cần đội ngũ nhân sự chất lượng cao nhưng ngược lại nhiều sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng nhu cầu tuyển dụng, đặc biệt ở phần kỹ năng. Nhiều sinh viên chưa được trang bị tốt về chuyên môn cũng như các kỹ năng mềm và trình độ ngoại ngữ. Chưa kể, một số ngành nghề còn bộc lộ sự mất cân đối giữa các cấp đào tạo và nhu cầu tuyển dụng. Sự chênh lệch về thu nhập trong từng ngành nghề dẫn đến sự lựa chọn khác nhau trong nhu cầu tuyển dụng và tìm việc cũng là một trong số các nguyên nhân dẫn đến tình trạng vừa thừa lại vừa thiếu lao động.

Lấy ví dụ ở lĩnh vực dịch vụ logistics (dịch vụ hậu cần, dịch vụ vận chuyển hàng hóa tối ưu từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng), bà Võ Thị Phương Lan, Trưởng ban Đào tạo - Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp lĩnh vực này có nhu cầu tuyển dụng nhiều lao động để phục vụ không chỉ ở bộ phận kỹ thuật mà cả khối văn phòng. Hiện hệ thống vận hành của nhiều công ty đều được tích hợp trên ứng dụng phần mềm bằng tiếng Anh của điện thoại thông minh. Do đó, trong quá trình đào tạo, các trường cần khảo sát hiện nay doanh nghiệp đang sử dụng ứng dụng gì, từ đó trang bị những môn kỹ năng phù hợp cho sinh viên để sau khi ra trường sinh viên có thể làm việc, tiếp cận doanh nghiệp một cách nhanh nhất. Hiện nay, nhiều lao động dù đã qua đào tạo song chưa đáp ứng yêu cầu của người sử dụng lao động dẫn đến việc người lao động không có việc làm song doanh nghiệp lại kêu thiếu nhân lực.

Như vậy, phía doanh nghiệp cho rằng, sản phẩm “đầu ra” của nhà trường không thể sử dụng hết, sử dụng ngay, phải đào tạo và đào tạo lại nhiều. Còn từ phía cơ sở đào tạo có ý kiến lại cho rằng, doanh nghiệp chưa thể hiện trách nhiệm đối với nguồn lực mà trong tương lai họ sẽ sử dụng.

Theo Thạc sỹ Nguyễn Hoàn Hảo - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, để khắc phục tình trạng này, giải pháp là đẩy mạnh liên kết trong đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm tạo nên một chuẩn “đầu ra” chất lượng, có đầy đủ kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc, đáp ứng tốt yêu cầu công việc cho doanh nghiệp, mặt khác tạo nên uy tín, nâng cao chất lượng giáo dục cho cơ sở đào tạo.

Bài cuối: Cần sự chủ động, trách nhiệm và đồng bộ

Thanh Trà (TTXVN)

Vấn đề quan tâm

Phóng sự - Điều tra

Người tốt - Việc tốt

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản