Phát huy hiệu quả nguồn nhân lực xuất khẩu lao động

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐTBXH), năm 2015, có trên 115.000 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, đạt hơn 15% so với kế hoạch năm. Lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài mang lại nguồn thu lớn, góp phần xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên việc tận dụng nguồn nhân lực “hậu” xuất khẩu lao động vẫn đang bị bỏ ngỏ.

Giải quyết việc làm

Theo Bộ Lao động Thương binh Xã hội (LĐTBXH), xuất khẩu lao động (XKLĐ) là một kênh giải quyết việc làm rất có ý nghĩa cho người lao động, đồng thời mỗi năm đem lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước, góp phần đào tạo nghề, xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống cho một bộ phận người lao động, chủ yếu ở nông thôn và người nghèo.

Lao động Việt Nam từng làm việc tại Hàn Quốc tìm việc tại sàn giao dịch việc làm Hà Nội.

Mới trở về nước sau 3 năm đi làm việc tại công ty điện tử Malaysia, nhưng chị Đặng Bích Vân (27 tuổi), quê ở Y Can (huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái) vẫn muốn tiếp tục sang Malaysia làm việc cho đơn vị cũ để có thêm tích lũy kinh nghiệm và vốn tích lũy để sau này về nước có thể mở cửa hàng kinh doanh. “Doanh nghiệp tôi từng làm việc bên Malaysia là đơn vị liên doanh với Nhật Bản, có uy tín nên tôi muốn sang để nâng cao tay nghề, ngoại ngữ để sau này có thể làm việc cho doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam”, chị Vân chia sẻ.

Trong khi đó, anh Hoàng Thanh Sơn, thôn Đẽn, xã Sơn Đông, (Lập Thạch, Vĩnh Phúc) sau 4 năm đi làm việc tại Hàn Quốc cũng đã xây ngôi nhà 3 tầng khang trang với đầy đủ tiện nghi. Anh Sơn cho biết: “Trước đây, gia đình tôi thuộc hộ nghèo nhất xã, nhà tranh vách lá, lại đông con, nên phải chạy ăn từng bữa. Năm 2006, bố mẹ đi vay mượn tiền cho anh cả đi xuất khẩu lao động ở Hàn Quốc. Chỉ một thời gian ngắn, anh ấy đã gửi tiền về trả nợ ngân hàng và giúp đỡ gia đình thoát nghèo, có cuộc sống đỡ vất vả hơn. Theo gương anh trai, học xong THPT, tôi không thi đại học mà quyết định xin bố mẹ cho sang Hàn Quốc lao động cùng anh. Vốn vất vả từ bé, nên tôi bắt nhịp khá nhanh với công việc, luôn được chủ đánh giá cao với mức thu nhập ổn định trên 20 triệu đồng/tháng”.

Xã Sơn Đông hiện có hơn 200 người đi xuất khẩu lao động, chủ yếu tại các thị trường: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan.

Theo ông Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ LĐTBXH, trong năm 2015, Việt Nam đưa trên 115.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài. Phần lớn lao động đi làm việc ở nước ngoài có thu nhập tốt hơn, có tích lũy kiến thức, kinh nghiệm tốt để sau đó kiếm được việc tốt ở Việt Nam.

Tuy nhiên, việc đưa lao động đi nước ngoài vẫn còn bộc lộ những bất cập như tình trạng thu phí cao, thông tin chưa rõ ràng; Dẫn đến tình trạng như lao động Việt Nam tại Algeria bị hành hung, gia tăng lao động bỏ trốn tại một số thị trường. Do đó, Cục Quản lý lao động ngoài nước đang đưa ra một loạt các giải pháp chấn chỉnh như quy định mẫu hợp đồng, quy trình tuyển dụng, đào tạo… kết hợp với thanh kiểm tra.

“Việc các doanh nghiệp xuất khẩu lao động thực hiện bộ quy tắc ứng xử COC, tuân thủ pháp luật ở Việt Nam và nước sở tại, có trách nhiệm với người lao động từ tuyển dụng, đào tạo, đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, có trách nhiệm khi họ về nước. Nếu làm được như thế thì chắc những hiện tượng đáng tiếc không xảy ra”, ông Doãn Mậu Diệp cho biết.

Tận dụng nguồn lực

Bên cạnh việc giải quyết việc làm, tạo nguồn thu, mục tiên XKLĐ còn là góp phần xây dựng đội ngũ công nhân tay nghề cao, chuyên nghiệp; nhưng thực tế mục tiêu này hầu như chưa đạt. Nhất là từ cuối năm 2015, Việt Nam gia nhập cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), việc một số ngành nghề được tự do di chuyển, cho thấy lao động tay nghề cần được tận dụng để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Lao động Việt Nam đi lao động tại Đài Loan (Trung Quốc).

Tại phiên giao dịch việc làm ở Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội mới đây dành cho người đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) trở về, với nhiều đơn vị tuyển dụng là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), có khá nhiều người từ các tỉnh về nộp hồ sơ. Anh Lê Đức Giáp, quê Hải Dương, từng làm việc 5 năm tại Hàn Quốc về cơ khí, với mức lương khoảng 2.000 USD/tháng. Về nước, anh Giáp có đi làm tại một số cơ sở cơ khí tại Hưng Yên nhưng công nghệ khá lạc hậu so với dây chuyền công nghệ đã làm tại Hàn Quốc. “Bên cạnh đó, kỷ luật lao động, môi trường làm việc cũng khác hẳn so với bên Hàn Quốc, nên hiệu suất lao động không cao. Do đó, tôi muốn xin làm việc tại doanh nghiệp cơ khí FDI của Hàn Quốc tại Việt Nam, vừa có thu nhập ổn định, đồng thời phát huy được tay nghề”, anh Giáp chia sẻ.

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, Việt Nam có khoảng 560.000 lao động đang làm việc tại 50 quốc gia, vùng lãnh thổ, hoạt động ở 30 nhóm ngành nghề khác nhau. Hiện Việt Nam chưa có chính sách cụ thể cho người lao động tái hòa nhập khi trở về để tận dụng kỹ năng, kinh nghiệm họ đã được đào tạo tại nước ngoài, cũng như chính sách tận dụng nguồn vốn mà họ tích lũy được để đầu tư cho sản xuất kinh doanh. Phân tích số lượng lao động Việt Nam đi XKLĐ cho thấy, lao động với tư cách chuyên gia chỉ chiếm hơn 0,18%; lao động có nghề gần 43%; lao động phổ thông hơn 56%. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp chiếm gần 49%; thủy sản, vận tải biển hơn 6,2%, giúp việc gia đình hơn 15,2%...

Do chưa có chính sách “hậu” XKLĐ, nên phần lớn lao động trở về tự tìm kiếm việc làm, dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn lực tay nghề cao. Những khó khăn mà người từng đi XKLĐ gặp phải là không thể tìm được nghề tương tự, hoặc ở Việt Nam có nghề đó nhưng máy móc và công nghệ khác biệt nên không thể áp dụng. Theo một số doanh nghiệp tuyển dụng, thực tế các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam có nhu cầu rất lớn đối với nguồn lực có tay nghề. Tuy nhiên, Việt Nam chưa có nguồn dữ liệu cụ thể về ngành nghề, trình độ lao động từng đi xuất khẩu, để qua đó kết nối với đơn vị có nhu cầu tuyển dụng. Do đó, bên cạnh một số phiên giao dịch việc làm chuyên đề dành cho lao động từng đi XKLĐ, các sàn giao dịch việc làm cần tăng cường kết nối thông tin thị trường lao động.

“Chúng ta mới chỉ quan tâm đưa người đi XKLĐ, chứ chưa có đánh giá nguồn lực lao động đi làm việc ở nước ngoài trở về theo địa bàn, ngành nghề, trình độ, tuổi tác, giới tính, nguyện vọng… để từ đó có kế hoạch sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực này. Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, chúng ta sớm có chính sách để tận dụng nguồn nhân lực có tay nghề đã đi XKLĐ, đồng thời thiết lập nguồn dữ liệu về nguồn đi XKLĐ trở về để có kết nối được giữa “cung” và “cầu”, ông Đào Công Hải, nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết.

Xuân Minh

Phóng sự - Điều tra

Việc làm

Người tốt - Việc tốt

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản