Kho vàng trị giá hàng tỷ USD mắc kẹt

Sau trận động đất kép tàn khốc xảy ra vào tháng trước khiến hàng nghìn người thiệt mạng và gây thiệt hại kinh tế tương đương khoảng 6% GDP, theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), chính phủ Venezuela đang thúc giục Anh trả lại số vàng nước này gửi tại London từ năm 2008.

Theo Caracas, việc thu hồi số vàng sẽ giúp chính phủ có thêm nguồn lực tài chính để phục vụ công tác cứu trợ và tái thiết sau thảm họa.

Việc Ngân hàng Trung ương Anh lưu giữ vàng dự trữ của nhiều quốc gia không phải điều hiếm gặp. Hệ thống kho của ngân hàng này hiện cất giữ khoảng 400.000 thỏi vàng thuộc sở hữu của Anh và hàng chục quốc gia khác. Tuy nhiên, trường hợp của Venezuela lại đặc biệt phức tạp vì liên quan đến những tranh chấp chính trị kéo dài nhiều năm.

Số vàng trị giá ước tính khoảng 4 tỷ USD theo giá hiện nay đã bị phong tỏa sau khi Anh, cùng Mỹ và nhiều nước phương Tây, không công nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống Venezuela năm 2018, trong đó ông Nicolas Maduro tuyên bố chiến thắng. Kể từ đó, quyền sở hữu và kiểm soát số vàng trở thành tâm điểm của một cuộc chiến pháp lý kéo dài.

Chính quyền mới kỳ vọng phá thế bế tắc

Tình hình bắt đầu thay đổi sau khi ông Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ hồi tháng 1 và hiện bị giam giữ tại New York. Bà Delcy Rodríguez, cựu Phó tổng thống, được bổ nhiệm làm quyền tổng thống và nhanh chóng thúc đẩy quá trình bình thường hóa quan hệ với Mỹ.

Chính quyền mới đã mở cửa lĩnh vực dầu khí cho nhà đầu tư Mỹ, trả tự do cho một số tù nhân chính trị và tham gia các sáng kiến hợp tác khu vực do Washington hậu thuẫn. Caracas kỳ vọng những động thái này sẽ góp phần cải thiện quan hệ với Anh, qua đó mở đường cho việc thu hồi số vàng đang bị phong tỏa.

Phát biểu trên truyền hình nhà nước, bà Rodríguez khẳng định số vàng "thuộc về người dân Venezuela" và cần được sử dụng để khắc phục hậu quả của trận động đất. Bà nhấn mạnh đất nước vẫn có đủ nguồn lực để phục hồi nếu được tiếp cận các tài sản của mình.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Venezuela hiện sở hữu khoảng 161 tấn vàng dự trữ, giảm đáng kể so với khoảng 300 tấn cách đây hai thập kỷ. Vì vậy, 31 tấn vàng đang nằm tại London được xem là một phần tài sản chiến lược của quốc gia Nam Mỹ.

Quyết định vẫn phụ thuộc lập trường của Anh

Trong nỗ lực gia tăng sức ép ngoại giao, bà Rodríguez đã gửi thư tới Vua Charles III đề nghị hỗ trợ để số vàng được giải phóng phục vụ công cuộc tái thiết. Tuy nhiên, với vai trò nguyên thủ lập hiến, nhà vua không can thiệp vào các quyết định chính trị của chính phủ.

Lập trường của London hiện vẫn chưa rõ ràng. Sau khi ông Maduro bị lật đổ, Ngoại trưởng Anh khi đó là bà Yvette Cooper tuyên bố Anh vẫn chưa công nhận chính phủ mới của Venezuela. Trả lời câu hỏi tại Quốc hội Anh về khả năng trả lại số vàng, bà cho biết Ngân hàng Trung ương Anh hoạt động độc lập, còn chính phủ Anh ưu tiên các nguyên tắc bảo đảm ổn định và thúc đẩy quá trình chuyển đổi dân chủ.

Tuy nhiên, sau khi Anh có thủ tướng mới là Andy Burnham, ông Ed Miliband đã tiếp quản cương vị ngoại trưởng. Hiện vẫn còn quá sớm để xác định chính sách của chính phủ mới đối với vấn đề này.

Trong khi đó, Caracas đã ghi nhận một số tín hiệu tích cực trên mặt trận quốc tế. Sau bảy năm gián đoạn quan hệ với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Venezuela đã nối lại hợp tác và trong tháng này được tiếp cận 346 triệu USD từ nguồn dự trữ của chính mình để phục vụ công tác tái thiết.

Dù vậy, mục tiêu quan trọng nhất vẫn là giành lại quyền tiếp cận 31 tấn vàng đang được cất giữ tại London. Đến thời điểm bài viết được đăng tải, cả Ngân hàng Trung ương Anh lẫn Ngân hàng Trung ương Venezuela đều chưa phản hồi các câu hỏi liên quan đến tình trạng của vụ tranh chấp.

Hiện tại, kho vàng trị giá khoảng 4 tỷ USD vẫn nằm yên trong hầm chứa của Ngân hàng Trung ương Anh, trong khi Venezuela tiếp tục tìm kiếm nguồn lực để khắc phục hậu quả của một trong những thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất mà nước này phải đối mặt trong nhiều năm qua.