Nhiều người mua vàng khi ấy vẫn tin rằng đây là tài sản "không thể giảm", rằng càng chần chừ càng bỏ lỡ cơ hội sinh lời.

Nhưng thị trường trong vài ngày trở lại đây một lần nữa cho thấy nó không vận hành theo những kỳ vọng chủ quan của đám đông.

Kể từ khi lập đỉnh lịch sử 5.594,82 USD/ounce vào ngày 29/1/2026, giá vàng thế giới đã bước vào một giai đoạn điều chỉnh mạnh. Đặc biệt trong phiên giao dịch đêm 5/6 theo giờ Việt Nam, làn sóng bán tháo đã đẩy giá vàng xuống mức thấp nhất trong tuần, chỉ còn 4.311,93 USD/ounce. Dù có nhịp phục hồi nhẹ trước khi đóng cửa tuần, kim loại quý vẫn mất hơn 20% giá trị so với mức đỉnh từng thiết lập đầu năm.

Yếu tố tác động mạnh nhất đến thị trường vàng tuần qua đến từ các dữ liệu kinh tế Mỹ, đặc biệt là báo cáo việc làm công bố ngày 5/6. Báo cáo việc làm của Mỹ cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn duy trì sức chống chịu tốt hơn dự báo. Điều này làm gia tăng kỳ vọng rằng chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục duy trì trạng thái thắt chặt lâu hơn, qua đó làm giảm sức hấp dẫn của vàng - loại tài sản vốn thường hưởng lợi trong môi trường lãi suất thấp.

Bám sát diễn biến của thị trường thế giới, thị trường vàng trong nước cũng không tránh khỏi tác động dây chuyền. Từ vùng giá 159 triệu đồng/lượng vào ngày 1/6, vàng SJC liên tục đi xuống và chỉ còn được niêm yết ở mức 146,2 - 150,2 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra) vào sáng 6/6. Đây là vùng giá thấp nhất trong khoảng 7 tháng trở lại đây.

Nhìn vào biểu đồ giá vàng SJC những ngày qua cho thấy, kim loại quý đã "bốc hơi" gần 9 triệu đồng/lượng chỉ trong 1 tuần và chỉ 1 đêm sau ngày 5/6, giá vàng SJC đã  rẻ đi tới 6 triệu đồng/lượng. Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở những người mua lúc kim loại quý lập đỉnh. 

Ngày 29/1/2026, giá vàng SJC từng được giao dịch ở mức kỷ lục 191,3 triệu đồng/lượng, mức cao nhất mọi thời đại. Khi ấy, nhiều người sẵn sàng xếp hàng mua vàng với tâm lý "hôm nay đắt nhưng ngày mai sẽ còn đắt hơn". Không ít ý kiến cho rằng mốc 200 triệu đồng/lượng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Tuy nhiên, đến nay khi giá mua vào chỉ còn 146,2 triệu đồng/lượng, những người mua vàng ở vùng đỉnh nếu bán ra sẽ phải chấp nhận khoản lỗ khoảng 45 triệu đồng cho mỗi lượng vàng nắm giữ.

Con số ấy không chỉ phản ánh biến động của thị trường mà còn phản ánh một quy luật quen thuộc của các cơn sốt tài sản: càng gần đỉnh, tâm lý hưng phấn càng lớn và rủi ro cũng càng cao.

Thực tế cho thấy nhiều người vẫn bị "hút" bởi tâm lý đám đông. Khi giá vàng liên tục tăng mạnh, họ dễ bị cuốn vào tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Những câu chuyện về người mua vàng lãi hàng chục triệu đồng chỉ sau vài tuần được lan truyền rộng rãi. Các diễn đàn đầu tư ngập tràn những dự báo lạc quan.

Trong bầu không khí đó, cảnh báo về rủi ro thường bị bỏ ngỏ. Đó cũng là lý do vì sao ở đỉnh của mỗi chu kỳ tăng giá luôn xuất hiện một lượng lớn người mua mới tham gia thị trường. Và khi thị trường đảo chiều, nhiều người mới nhận ra rằng mình đang nắm giữ một tài sản có thể giảm giá nhanh không kém lúc tăng.

Trên khắp các diễn đàn vàng hiện nay, những người "chơi vàng" đang kỳ vọng giá giảm sâu hơn nữa để "bắt đáy". Còn những người đã mua vàng ở vùng đỉnh đang hy vọng kim loại quý đảo chiều để cắt lỗ. Hai trạng thái tâm lý trái ngược cùng tồn tại nhưng đều phản ánh một điểm chung: phần lớn quyết định đầu tư vẫn đang bị chi phối bởi kỳ vọng ngắn hạn về giá.

Điều đáng nói là rủi ro của việc đầu tư vàng không chỉ đến từ biến động giá. Trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh, khoảng cách giữa giá mua và giá bán thường được các doanh nghiệp nới rộng để phòng ngừa rủi ro. Điều này khiến người mua vàng phải chịu thêm một khoản chi phí không nhỏ.

Nói cách khác, ngay cả khi giá vàng chưa giảm nhiều, người mua vàng vẫn có thể thua lỗ nếu chênh lệch mua - bán bị kéo giãn quá mức. Đây là đặc điểm mà nhiều người thường bỏ qua khi tham gia thị trường trong những giai đoạn hưng phấn.

Bài học từ thị trường vàng hiện nay thực ra không phải là điều mới mẻ. Những người theo dõi thị trường lâu năm hẳn vẫn còn nhớ cơn sốt vàng giai đoạn 2011-2012. Khi đó, hàng loạt dự báo cho rằng giá vàng thế giới sẽ sớm vượt mốc 2.000 USD/ounce. 

Những đồn đoán đó đã đẩy giá vàng trong nước tiến sát 50 triệu đồng/lượng và nhiều người dân đã đổ xô đi mua vàng chờ giá lên. Tuy nhiên, gần 10 năm sau đó giá vàng trong nước đã trượt dài và bỏ xa mốc 50 triệu đồng/lượng, còn giá vàng thế giới chưa bao giờ vươn tới mốc 2.000 USD/ounce trong giai đoạn đó. Những ai "ôm" vàng khi ấy chẳng khác nào bắt phải lưỡi dao rơi.

Bài học những năm 2011 - 2012 vẫn còn đó. Những người từng nghĩ vàng chỉ có tăng đang buộc phải nhìn nhận lại bản chất của thị trường. Còn những người đang nóng lòng bắt đáy cũng cần hiểu rằng không ai có thể biết chính xác đâu là đáy thực sự. 

Các chuyên gia vẫn liên tục cảnh báo giới đầu cơ và người dân nên thận trọng với kim loại quý để tránh bị thua thiệt. Người “chơi vàng” lúc này cần "cái đầu lạnh" và nắm rõ quy luật của thị trường: không có mức giá nào chỉ đi lên mãi mãi và cũng không có cơn sốt nào kéo dài vô tận.