Thành phố chú trọng đào tạo lực lượng có kỹ năng điều khiển phương tiện thủy, bố trí phương tiện tại những khu vực có nguy cơ ngập sâu, chia cắt; đồng thời chủ động dự trữ lương thực, thực phẩm, nhiên liệu và nhu yếu phẩm. Cách làm này nhằm nâng cao khả năng ứng phó tại chỗ, rút ngắn thời gian tiếp cận, kịp thời hỗ trợ người dân, qua đó giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ gây ra.

Không để nước lũ đến mới tìm phương tiện

Trong công tác phòng, chống thiên tai, một trong những yêu cầu đặt ra đối với Đà Nẵng là phải bảo đảm lực lượng và phương tiện có thể tiếp cận nhanh những nơi bị ngập, chia cắt, cô lập. Đây cũng là lý do thành phố đặc biệt quan tâm xây dựng lực lượng tại chỗ có khả năng vận hành phương tiện thủy, thay vì khi xảy ra thiên tai mới huy động nhân lực, phương tiện từ nơi khác.

Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đã phối hợp với Sở Xây dựng và Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy II tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ lái phương tiện thủy nội địa phục vụ phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026. Theo đó, 284 học viên là cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ và lực lượng nòng cốt tại những khu vực thường xuyên xảy ra ngập lụt, có nguy cơ bị chia cắt, cô lập được trang bị kiến thức, kỹ năng điều khiển phương tiện và xử lý các tình huống cứu hộ, cứu nạn trên sông nước.

Thông qua việc đào tạo một đội ngũ lái phương tiện thủy, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng hướng đến xây dựng năng lực cứu hộ ngay tại nơi có nguy cơ xảy ra sự cố, để khi nước dâng, lực lượng tại chỗ có thể hành động ngay, thay vì chờ lực lượng chuyên nghiệp từ địa bàn khác tiếp cận.

Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng cho biết, thời gian qua, đơn vị đã chủ động tham mưu Thành ủy, UBND và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó thiên tai, tập trung vào cả con người, phương tiện và cơ sở vật chất.

Đơn vị đầu tư 9 tỷ đồng xây dựng thao trường huấn luyện phòng thủ dân sự; 21 tỷ đồng xây dựng 3 bãi tập kết phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; mua sắm phương tiện, trang thiết bị chuyên dụng trị giá 12,3 tỷ đồng. Trong số này có mô tô nước, thiết bị bay không người lái loại lớn có khả năng vận chuyển, thả hàng cứu trợ, máy đẩy và các loại xuồng phục vụ cứu hộ, cứu nạn trên sông nước. Đây là sự chuẩn bị nhằm giải quyết một trong những bài toán khó nhất khi thiên tai xảy ra là lực lượng có mặt nhưng phải có phương tiện phù hợp, phương tiện có nhưng phải có người đủ kỹ năng vận hành.

Bài học từ những mùa lũ

Với những địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, lũ lụt, sự chủ động ấy càng có ý nghĩa. Đơn cử như xã Nam Phước, một trong những địa bàn thường xảy ra bão lũ, ngập úng và có khu vực nguy cơ bị chia cắt, công tác chuẩn bị đang được thực hiện theo phương châm không để bất ngờ trước các tình huống.

Trung tá Nguyễn Minh Đảm (Ban Chỉ huy Quân sự xã Nam Phước) cho biết, địa phương xác định đây là địa bàn trọng điểm về phòng, chống thiên tai. Do vậy, ngay từ trước mùa mưa bão, đơn vị đã tham mưu UBND xã rà soát lực lượng, phương tiện và những khu vực xung yếu, đồng thời xác định các vị trí sẵn sàng phục vụ sơ tán người dân khi có tình huống xảy ra.

Không chỉ chuẩn bị phương tiện, địa phương còn chú trọng con người. Lực lượng cán bộ của xã và các thôn được cử tham gia tập huấn, nâng cao khả năng chỉ huy, điều hành và xử lý tình huống.

Theo Trung tá Nguyễn Minh Đảm, việc tập huấn giúp bổ sung nhân lực có kỹ năng, để khi xảy ra tình huống có thể điều khiển phương tiện và tổ chức ứng phó “kịp thời, nhanh chóng và chính xác”. Cách làm này cho thấy công tác cứu hộ, cứu nạn không còn chỉ được đặt ra ở thời điểm thiên tai xảy ra. Từng khu dân cư, từng khu vực xung yếu, từng phương tiện và từng lực lượng đều được đưa vào phương án chuẩn bị từ trước.

Ngoài ra, trong những tình huống mưa lũ lớn, khó khăn không chỉ nằm ở việc cứu người mà còn ở khả năng tiếp tế cho những khu vực bị cô lập trong nhiều giờ, thậm chí lâu hơn. Từ thực tế đó, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đã rà soát, điều chuyển phương tiện thủy về đơn vị cấp xã phù hợp với từng phương án; khảo sát khả năng cơ động, dự trữ phương tiện tại các khu vực trọng yếu. Đơn vị ký kết với các cơ sở cung ứng để sẵn sàng huy động lương thực, thực phẩm, nhiên liệu khi cần thiết.

Đại tá Trần Hữu Ích nhấn mạnh, việc chủ động “lót trước” lương thực, nhu yếu phẩm tại những khu vực có nguy cơ bị chia cắt, với mục tiêu không để người dân thiếu đói khi thiên tai xảy ra là hết sức quan trọng. Đây là một thay đổi lớn trong tư duy ứng phó chuyển từ cứu hộ khi người dân đã bị cô lập sang việc đưa nguồn lực đến gần người dân trước khi tình huống xấu xảy ra. Bởi trong mưa lũ, thời gian chính là yếu tố quyết định. Một tuyến đường bị ngập, một cây cầu bị chia cắt hay một khu dân cư bị cô lập đều có thể khiến việc tiếp cận từ bên ngoài trở nên khó khăn. Khi đó, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và nguồn lương thực được chuẩn bị trước sẽ tạo ra khoảng thời gian quý giá để bảo vệ người dân.

Bằng những bài học từ các mùa mưa lũ trước, lực lượng chức năng tại thành phố Đà Nẵng đã chuyển hóa thành sự chuẩn bị từ sớm, từ xa, trước khi nước lũ dâng cao. Qua đó, giúp rút ngắn khoảng cách giữa “bị động ứng phó” và “chủ động cứu hộ”, giành lại khoảng thời gian “vàng” để giữ lại tính mạng, tài sản và sự bình yên của người dân.