Bà đã đi bộ nhiều giờ qua “vùng xám” ở Lyman, băng qua những hố bom và thi thể của các hàng xóm không kịp thoát thân, thì con robot tìm đến bà. Người phụ nữ 77 tuổi lúc đầu chỉ nhìn thấy một tấm chăn phủ lên nó, rồi nhận ra ba chữ được viết tay bởi người điều khiển: “Bà ơi, lên đi!”

Theo trang Defense News, Quân đoàn số 3 của Ukraine cùng đơn vị robot mặt đất Cerberus đã thực hiện cuộc giải cứu đó hôm 25/4 với sự hỗ trợ của một UAV trinh sát phía trên.

Người phụ nữ đã sống trong ngôi nhà của mình suốt 53 năm cho đến khi nó bị hỏa lực quân đội Nga phá hủy. Theo bài đăng trên Telegram của Quân đoàn số 3, ba dân thường khác trong khu vực cũng được UAV hộ tống tới điểm tập kết rồi bàn giao cho xe bọc thép của Tiểu đoàn Cơ giới số 1.

Các đơn vị trinh sát cho biết các UAV Nga dày đặc trên không khiến việc sơ tán bằng lực lượng mặt đất theo cách thông thường là bất khả thi. Vì vậy, Ukraine đã đưa robot vào làm nhiệm vụ.

Cùng loại phương tiện mặt đất không người lái (UGV) vốn được dùng để vận chuyển đạn dược và sơ tán thương binh giờ đây cũng tham gia giải cứu dân thường khỏi các khu vực giao tranh - đôi khi trong cùng một tuần, thậm chí trên cùng một nền tảng robot.

Robot mặt đất của Ukraine mang tính “lưỡng dụng” 

Bốn năm trước, khái niệm “lưỡng dụng” từng gắn với câu chuyện một bà cụ ở Kiev dùng lọ cà chua muối ném hạ UAV của Nga.

Hiện nay, điều đó đồng nghĩa với việc đơn vị Cerberus vừa vận chuyển đạn dược vừa thực hiện sơ tán thương binh tại cùng khu vực Lyman, nơi họ giải cứu người phụ nữ 77 tuổi hồi tháng trước, theo Quân đoàn số 3.

Các chỉ huy thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (SBS) cho biết hệ thống lưỡng dụng này là một học thuyết chiến lược chứ không phải giải pháp tình thế.

“Từ góc độ học thuyết của SBS, rất nhiều nhiệm vụ thuộc về lực lượng này. Đó là tấn công hỏa lực, rải mìn, nhiệm vụ hậu cần, công tác công binh, sơ tán thương binh và nhiều hoạt động khác”, ông Heorhii Khvystani, tham mưu trưởng Tiểu đoàn Hệ thống Không người lái thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 58 của Ukraine, phát biểu tại Hội nghị Tự động hóa UAV ở Lviv tháng trước.

“Các UGV đang đảm nhiệm những nhiệm vụ hậu cần và sơ tán cực kỳ quan trọng ở tiền tuyến. Chỉ riêng tháng 3, quân đội đã thực hiện hơn 9.000 nhiệm vụ bằng các hệ thống này”, Bộ trưởng Chuyển đổi số Mykhailo Fedorov cho biết hôm 18/4.

“Mục tiêu của chúng tôi là để 100% công tác hậu cần tiền tuyến được thực hiện bởi các hệ thống robot", ông Fedorov nói thêm.

Ukraine đặt mục tiêu xây dựng lực lượng robot mặt đất khổng lồ

Bộ Quốc phòng Ukraine đã ký hợp đồng mua 25.000 UGV chỉ trong nửa đầu năm 2026, cao hơn gấp đôi tổng số của năm trước. Tuần trước, Tổng thống Volodymyr Zelensky công bố kế hoạch sản xuất 50.000 robot mặt đất trong năm nay - tạo ra lực lượng robot mặt đất còn lớn hơn quân đội của một số quốc gia đồng minh.

“Mục đích chính của robot mặt đất là giảm thiểu rủi ro cho con người trên chiến trường”, ông nói.

Các đơn vị Ukraine đã ghi nhận các nhiệm vụ lưỡng dụng bằng UGV suốt nhiều tháng qua.

Trong chính chiến dịch ngày 25/4 giải cứu bà cụ khỏi Lyman, Lữ đoàn “Lut” và Lữ đoàn số 100 đã dùng UGV để đưa một binh sĩ thuộc Lữ đoàn tấn công “Luhansk” bị thương ra khỏi khu vực phục kích của Nga.

Đầu tháng đó, Tiểu đoàn Quân y Độc lập số 1 của Ukraine cũng thực hiện sáu nhiệm vụ sơ tán thương binh bằng robot chỉ trong một ngày, với hai UGV di chuyển tổng cộng khoảng 300 km, theo Defence Blog.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết các nền tảng robot đã giúp giảm tới 30% thương vong nhân sự.

Các chỉ huy Ukraine nhìn nhận học thuyết này dưới góc độ bảo toàn sinh mạng.

“Giải pháp tự động là công cụ được tạo ra để giảm gánh nặng cho con người”, ông Yevhenii Lesin, phó chỉ huy Lữ đoàn 412 nổi tiếng “Nemesis” của Ukraine, phát biểu tại cùng hội nghị ở Lviv. “Con người có thể được bảo toàn, sinh mạng có thể được cứu, thời gian của họ có thể được tiết kiệm để tập trung đưa ra quyết định về cách sử dụng công cụ đó.”