Theo báo Anh The Guardian, ông Davyd Aloian, Phó Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine, cho biết Kiev đã ký sáu "thỏa thuận UAV" với các đối tác trong những tháng gần đây, gồm ba quốc gia vùng Vịnh là Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar, cùng Azerbaijan và hai thành viên NATO là Latvia và Litva.

Theo ông Aloian, dù được gọi là thỏa thuận UAV, nội dung hợp tác không chỉ dừng ở việc cung cấp thiết bị mà còn bao gồm chia sẻ kinh nghiệm tác chiến, hệ thống cảm biến, radar, trạm điều khiển mặt đất và các thành phần cần thiết để xây dựng năng lực phòng thủ bằng UAV.

Sáng kiến này được thúc đẩy sau khi các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa của Iran nhằm vào khu vực Trung Đông cho thấy nhiều quốc gia chưa có sự chuẩn bị đầy đủ trước loại hình tác chiến mới. Theo ông Aloian, việc sử dụng các hệ thống phòng không đắt tiền như Patriot để đánh chặn UAV không phải lúc nào cũng hiệu quả về chi phí, trong khi UAV đánh chặn có thể là giải pháp phù hợp nếu được tích hợp với hệ thống radar, cảm biến và quy trình vận hành đồng bộ.

Ông cho biết sau khi một doanh nghiệp phương Tây, phối hợp với các nhà sản xuất Ukraine, cung cấp UAV đánh chặn cho một quốc gia Trung Đông, Kiev đã nhận được nhiều đề nghị hỗ trợ về vận hành và triển khai hệ thống. Trên cơ sở đó, Ukraine tiến hành đánh giá nhu cầu của từng đối tác và tư vấn giải pháp phù hợp ở cả cấp độ chiến thuật và tác chiến.

Nhà phân tích Mike Kofman thuộc Quỹ Hòa bình Quốc tế Carnegie nhận định thế mạnh của Ukraine không chỉ nằm ở việc sản xuất UAV mà còn ở khả năng xây dựng một hệ sinh thái phòng không tích hợp, từ thiết bị, cảm biến đến kinh nghiệm vận hành thực tế sau hơn 4 năm xung đột.

Hiện các thỏa thuận chưa bao gồm việc chuyển giao số lượng lớn UAV do năng lực sản xuất trong nước của Ukraine vẫn ưu tiên đáp ứng nhu cầu quốc phòng. Tuy nhiên, sau khi hoàn tất đánh giá, các nước đối tác có thể lựa chọn đặt hàng các sản phẩm của Ukraine trong tương lai hoặc mua từ các nhà sản xuất khác.

Theo giới ngoại giao và các nhà phân tích, "ngoại giao UAV" cũng là nỗ lực của Kiev nhằm mở rộng quan hệ đối tác an ninh và duy trì sự quan tâm của cộng đồng quốc tế trong bối cảnh trọng tâm chú ý đang chuyển sang tình hình Trung Đông. Với kinh nghiệm thực chiến trong cả phòng thủ và tấn công bằng UAV, Ukraine cho rằng nước này có nhiều giá trị có thể chia sẻ với các đối tác.

Trong giai đoạn tiếp theo, Ukraine sẽ tập trung thúc đẩy hợp tác với các thành viên NATO, đặc biệt là các quốc gia ở sườn phía Đông của liên minh, nơi ngày càng quan tâm đến năng lực phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng UAV.

Latvia và Litva đã ký các thỏa thuận hợp tác với Ukraine sau những sự cố UAV bị tác chiến điện tử làm chệch hướng, xâm nhập không phận hai nước. Latvia cũng đã thông báo kế hoạch xây dựng một cơ sở sản xuất UAV chung với Ukraine tại khu vực miền Đông.

Ông Aloian cho biết thêm nhiều quốc gia NATO khác đã bày tỏ quan tâm đến sáng kiến này và Kyiv đặt mục tiêu ký kết thỏa thuận với ít nhất bảy thành viên NATO trước cuối năm.

Song song với chương trình hợp tác UAV, Ukraine cũng đang thúc đẩy kế hoạch dài hạn nhằm phát triển một hệ thống phòng thủ tên lửa của châu Âu có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo, tương tự hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất. Tổng thống Volodymyr Zelensky coi đây là một trong những ưu tiên quốc phòng hàng đầu, trong khi các cuộc trao đổi giữa các đối tác châu Âu và các tập đoàn quốc phòng lớn vẫn đang được tiến hành.

Theo các quan chức Ukraine, trong bối cảnh châu Âu từng bước tăng cường năng lực tự bảo đảm an ninh với sự hỗ trợ ít hơn từ Mỹ, Kiev kỳ vọng sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong cấu trúc an ninh mới của khu vực.