Mối nguy hiểm đến từ phía bên kia Biển Đen, trong khi thành phố Odessa lại nằm sát biển. Với Hải quân Ukraine, điều đó đã trở thành một vấn đề chiến thuật thực sự.

“Vấn đề lớn nhất khi đánh chặn drone ở Odessa, điều mà các thành phố khác không gặp phải, là ở đây là Odessa, còn kia là biển", phát ngôn viên Hải quân Ukraine Dmytro Pletenchuk nói với tờ Kyiv Independent khi đứng trên bờ biển. “Trên thực tế, Odessa nằm sát mép nước, và bạn không thể triển khai quá nhiều hệ thống phòng không xuống mặt biển”.

Theo Kyiv Independent, từ bán đảo Crimea và lãnh thổ Nga ở phía đông Biển Đen, Moskva đang liên tục phóng drone (UAV - thiết bị bay không người lái) và tên lửa vào cụm cảng Odessa nhằm áp đặt một cuộc phong tỏa đường không với các cảng Biển Đen của Ukraine.

Đối với Kiev, đây là vấn đề sống còn. Các cảng Odessa, Chornomorsk và Pivdenne hiện là cửa ngõ chính còn lại của nước này ra Biển Đen. Những đợt tấn công liên tiếp đã buộc Kiev phải tạo ra một hệ thống "lá chắn" phòng không hải quân ứng biến gồm tàu tuần tra vũ trang, xuồng cải hoán và cả các nền tảng không người lái được đưa ra biển để bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược.

Tình hình ngày càng khó khăn hơn khi Nga chuyển trọng tâm khỏi chiến dịch mùa đông nhắm vào cơ sở năng lượng Ukraine, thay vào đó tăng cường đánh phá các cảng biển. 

Hải quân Ukraine biến tàu nhỏ thành pháo đài phòng không

Lá cờ hải quân Ukraine tung bay khắp “Đại cảng Odessa” - trung tâm thương mại lớn nhất còn hoạt động của nước này. Những thủy thủ như “Pirate” - mật danh của một quân nhân Ukraine - đang làm nhiệm vụ bảo vệ bầu trời trên Biển Đen để duy trì hoạt động thương mại, đặc biệt là xuất khẩu ngũ cốc, dầu hướng dương và nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

“Tần suất tấn công giờ dày đặc hơn nhiều, họ phóng drone với số lượng lớn”, Pirate nói từ bên trong một tàu đổ bộ đã được cải hoán thành nền tảng phòng không nổi. Là kỹ sư của con tàu, nhiệm vụ của anh là giữ cho động cơ luôn hoạt động. “Chúng tôi trực 12 đến 24 tiếng, thậm chí lâu hơn nếu còi báo động kéo dài".

Bên trong cảng Odessa, nhiều tàu hàng cũ gỉ sét nằm dọc các cầu cảng vắng vẻ. Trong khi đó, các xuồng tuần tra của Hải quân và lực lượng bảo vệ bờ biển liên tục di chuyển để đề phòng các cuộc tập kích đường không.

Theo đại úy hải quân Oleh Zasyadvovk, mọi tàu tuần tra hiện đều phải tham gia phòng không. “Tất cả các tàu của chúng tôi đều ra biển tuần tra 24/7. Nhiệm vụ bắt đầu từ bắn hạ UAV Shahed cho tới tìm kiếm các vật thể khả nghi trên biển”, ông nói.

Mối đe dọa đến từ cả hai phía: thủy lôi trôi nổi dưới mặt nước và UAV, tên lửa từ trên không - đặc biệt là các UAV Shahed được Nga sử dụng rộng rãi.

“Nếu để ý, ngay cả các tàu cứu hộ cũ giờ cũng được gắn súng máy. Tất cả mọi người đều tham gia phòng không”, Zasyadvovk cho biết.

Cuộc chiến giữ “cửa ngõ sinh tồn” của Ukraine

“Đối với Ukraine, xuất khẩu bằng đường biển là điều sống còn - và đó không phải cách nói cường điệu. 90% xuất nhập khẩu của Ukraine phụ thuộc vào các cảng biển”, ông Pletenchuk nhấn mạnh.

Doanh nhân vận tải biển Constantine Sobol cho biết vị trí địa lý khiến các cảng Ukraine trở thành điểm trung chuyển lý tưởng của Biển Đen. Nhưng các cuộc không kích liên tục đã khiến nhiều khách hàng quốc tế phải tìm nguồn cung thay thế, dù chi phí cao hơn đáng kể.

“Bulgaria và Romania giờ nhập hạt giống từ Argentina thay vì Ukraine để sản xuất dầu ăn”, ông Sobol nói. “Từ Ukraine sang Constanța hay Varna chỉ mất 4 giờ, còn từ Argentina phải mất từ một tuần rưỡi đến hai tuần".

Hiện Odessa cùng hai cảng lân cận Chornomorsk và Pivdenne gần như là toàn bộ những gì Ukraine còn lại ở Biển Đen. Những nỗ lực mở rộng hạ tầng cảng ở Izmail gần sông Danube vẫn chưa đủ thay thế cụm cảng Odessa.

Trong khi đó, Ukraine đang tiếp tục đổi mới chiến thuật hải quân. Nga hiện điều khiển nhiều UAV bằng mạng lưới kết nối mở rộng và thử nghiệm cả drone biển nối cáp quang. Để đối phó, Ukraine phát triển các drone biển như Magura hay Sea Baby mang theo drone FPV đánh chặn.

Hải quân Ukraine cũng đang thử nghiệm drone chiến đấu không người lái Sargan-3000. Theo ông Pletenchuk, các drone giờ đây đã trở thành “những nền tảng chiến đấu thực thụ.”