Điều đó đặt ra yêu cầu tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện mô hình, biến cuộc cải cách tổ chức bộ máy thành động lực phát triển lâu dài trong giai đoạn mới.

Điểm nhấn nổi bật

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi tỉnh Tây Ninh mới chính thức được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Long An và tỉnh Tây Ninh (cũ). Với diện tích hơn 8.536km2, dân số trên 3,25 triệu người, gồm 96 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 19 xã biên giới, Tây Ninh là địa phương có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại ở khu vực phía Nam.

Tại xã Tân Châu, địa phương được hình thành từ việc hợp nhất nhiều đơn vị hành chính, bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định. Theo bà Trần Thị Thanh Hằng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Châu, sau thời gian vận hành mô hình mới, chuyển đổi số trở thành điểm nhấn nổi bật trong hoạt động quản lý, điều hành của địa phương. Hệ thống Một cửa điện tử đã tiếp nhận hơn 14.300 hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 99,74%; UBND xã đạt 96,75/100 điểm trong Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Tuy nhiên, quy mô quản lý và khối lượng công việc tăng đáng kể trong khi biên chế chuyên môn còn thiếu, gây áp lực lớn cho đội ngũ cán bộ, công chức. Địa phương kiến nghị điều chỉnh định mức biên chế phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới, đồng thời có chính sách tiền lương, phụ cấp tương xứng để tạo động lực cho cán bộ cơ sở yên tâm công tác.

Tại xã Thạnh Đức, công tác tuyên truyền về chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai linh hoạt thông qua mạng xã hội, đối thoại trực tiếp và nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạnh Đức Phạm Vũ Anh Thi, địa phương đạt tỷ lệ số hóa hồ sơ khi tiếp nhận thủ tục hành chính là 97%, số hóa kết quả giải quyết đạt 100%; mức độ hài lòng của người dân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đạt 100%. Những kết quả này cho thấy mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ tinh gọn bộ máy mà còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Dù ghi nhận nhiều kết quả đáng khích lệ, quá trình vận hành mô hình mới vẫn phát sinh không ít khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ. Xã Thạnh Đức tiếp nhận thêm 1.065 nhiệm vụ chuyển giao từ cấp huyện cũ, trong khi biên chế chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực.

Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn thông tin, sau sắp xếp, bộ máy hành chính được tinh gọn đáng kể. Số cơ quan chuyên môn và tổ chức hành chính thuộc UBND tỉnh giảm từ 27 xuống còn 15 đơn vị, tương đương giảm 44%; toàn bộ 234 phòng chuyên môn cấp huyện được cắt giảm khi kết thúc hoạt động cấp huyện. Ở cấp xã, số đơn vị hành chính giảm từ 280 xuống còn 96 đơn vị, giảm 65,71%. Công tác kiện toàn nhân sự được triển khai đồng bộ. Toàn bộ 96 xã, phường được bố trí đầy đủ các chức danh lãnh đạo chủ chốt; 73 cán bộ cấp tỉnh được điều động về cơ sở, 111 trường hợp được luân chuyển giữa các địa phương cấp xã và nhiều công chức sở, ngành được biệt phái hỗ trợ cơ sở. Đến tháng 5/2026, toàn tỉnh có 3.848 cán bộ, công chức cấp xã, trong đó 99,9% có trình độ đại học trở lên.

Tuy vậy, sau thời gian vận hành mô hình mới cũng bộc lộ nhiều thách thức. Khối lượng công việc tăng nhanh, áp lực giải quyết hồ sơ lớn; việc bàn giao dữ liệu, hồ sơ trong thời gian ngắn gây khó khăn cho quá trình đồng bộ cơ sở dữ liệu. Một số xã, phường còn lúng túng trong tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập và áp dụng các quy định chuyên ngành. Đặc biệt, yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao trong khi hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành chưa thực sự liên thông đang tạo áp lực không nhỏ đối với chính quyền cơ sở. Tây Ninh kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; sớm hoàn thiện và kết nối đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia với địa phương; ban hành cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút, giữ chân đội ngũ cán bộ có năng lực, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện mô hình để tạo động lực phát triển bền vững

Sau gần một năm vận hành mô hình mới, tốc độ tăng trưởng GRDP của Tây Ninh đạt 9,51%, đứng thứ hai khu vực Đông Nam Bộ và đứng thứ 10 cả nước. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 14,86%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 16,45%; thu ngân sách nhà nước tăng 35,7% so với cùng kỳ. Những kết quả này cho thấy việc tinh gọn bộ máy đã góp phần tạo dư địa cho địa phương nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy nhanh tiến độ xử lý công việc và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh Nguyễn Văn Quyết cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở việc sắp xếp tổ chức bộ máy mà là nâng cao chất lượng vận hành và năng lực quản trị ở cơ sở, năng lực nắm bắt tình hình, dự báo và xử lý các vấn đề phát sinh từ cơ sở tại một số địa phương còn thiếu chủ động, linh hoạt. Hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu chưa thật sự đồng bộ; việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các ngành, các cấp còn hạn chế, làm giảm hiệu quả quản trị và điều hành trên môi trường số. Một yêu cầu quan trọng hiện nay là nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Mỗi cấp ủy, chính quyền phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng đội ngũ cán bộ thuộc phạm vi quản lý; bảo đảm bố trí đúng người, đúng việc, đúng chuyên môn và phù hợp yêu cầu thực tiễn. Tỉnh cần khắc phục tình trạng phối hợp thiếu chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị; chấm dứt tư tưởng trông chờ, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

Để đưa mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả hơn trong giai đoạn tới, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Quyết yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát theo nguyên tắc “6 rõ”; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu. Các bên liên quan tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, bản lĩnh và tư duy đổi mới; đẩy nhanh xây dựng hạ tầng số, cơ sở dữ liệu dùng chung; hoàn thiện các cơ chế, chính sách về biên chế, tiền lương, phụ cấp và phân bổ nguồn lực, nhất là trong lĩnh vực giáo dục và y tế qua đó tạo điều kiện thu hút, giữ chân đội ngũ cán bộ có năng lực trong quản lý nhà nước ở cơ sở.

Một năm là khoảng thời gian không dài đối với cuộc cải cách có quy mô lớn và tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu cho thấy mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Tây Ninh đang đi đúng hướng. Khi các điểm nghẽn về nhân lực, cơ chế, nguồn lực và hạ tầng số tiếp tục được tháo gỡ, mô hình mới sẽ không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy mà còn trở thành nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực quản trị, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển nhanh, bền vững cho địa phương trong giai đoạn mới.