Quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới. Những diễn biến gần đây trên thị trường, từ việc thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, tích hợp năng lượng tái tạo, tới sự phát triển của cơ chế DPPA, đều cho thấy năng lượng ngày càng được nhìn nhận là lợi thế cạnh tranh cốt lõi, thay vì chỉ là tiện ích.

DPPA không chỉ là công cụ mua điện tái tạo

“Tiết kiệm năng lượng hiện nay là vấn đề bắt buộc, không còn là lựa chọn như trước đây”, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương) chia sẻ tại hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ” diễn ra tại TP HCM ngày 24/7.

Bên cạnh yêu cầu sử dụng năng lượng liệu quả, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia để duy trì năng lực cạnh tranh, ông Dũng cũng nhấn mạnh rằng thị trường châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Mỹ đang áp dụng những chính sách nghiêm ngặt liên quan đến chuyển đổi xanh.

Với hơn 30 năm hiện diện tại Việt Nam, Schneider Electric, đối tác công nghệ năng lượng hàng đầu thế giới, rút ra ba điểm đáng chú ý về thị trường năng lượng hiện nay.

Thứ nhất, DPPA (cơ chế mua bán điện trực tiếp) không còn chỉ là công cụ mua điện tái tạo. Giá trị của DPPA gắn liền với khả năng cung cấp bức tranh tổng quan về chi phí điện trong dài hạn tại một thị trường ngày càng năng động như Việt Nam, cũng như trước những biến động mạnh của giá năng lượng trên thế giới.

Thứ hai, tiết kiệm chi phí không còn là thước đo hiệu quả năng lượng duy nhất. Khi thị trường điện phát triển, các doanh nghiệp và tổ chức hàng đầu tập trung nhiều hơn vào mức độ vững vàng của danh mục năng lượng, khả năng dự đoán chi phí và quản trị rủi ro, thay vì theo đuổi giá điện thấp nhất ở thời điểm nhất định.

Cuối cùng, chiến lược thiết kế hợp đồng năng lượng sẽ ngày càng quan trọng. Giá trị của DPPA trong tương lai không chỉ nằm ở giá điện tái tạo đầu vào, mà phụ thuộc vào cách phân bổ rủi ro, cấu trúc hợp đồng và mức độ phù hợp với đặc thù vận hành của doanh nghiệp.

Tối ưu hóa sử dụng năng lượng cho doanh nghiệp

Phát biểu tại hội thảo, bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám Đốc, Khối Tự Động Hoá Công Nghiệp và Giải Pháp Chiến Lược, Schneider Electric Việt Nam & Campuchia khẳng định, năng lượng xanh tựa như “lá phổi” của doanh nghiệp và là điều kiện để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khách hàng hiện nay không chỉ hỏi sản phẩm có tốt không, giá cạnh tranh không, mà hỏi thêm sản phẩm đó dùng bao nhiêu năng lượng để sản xuất, mức phát thải ra sao, có truy xuất được nguồn gốc hay không...

Với những doanh nghiệp cân nhắc tham gia DPPA để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh và tăng hiệu quả sử dụng năng lượng, vấn đề đầu tiên cần quan tâm là quản lý nguồn cung điện. Cụ thể hơn, doanh nghiệp cần hiểu rõ sự khác biệt giữa sản lượng dự báo và sản lượng phát thực tế của các nguồn điện tái tạo để đảm bảo tính liên tục cho sản xuất.

Về nguyên tắc, DPPA có thể bảo vệ doanh nghiệp trước một số rủi ro nhất định, nhưng các điều khoản thương mại cũng cần đủ linh hoạt để ứng phó với những thay đổi của thị trường trong tương lai. Bên cạnh đó, việc lồng ghép các giải pháp như tích hợp lưu trữ, hoặc điều chỉnh phụ tải vào chiến lược DPPA có thể giúp doanh nghiệp khớp biểu đồ phát điện tái tạo với nhu cầu vận hành thực tế, từ đó tối ưu chi phí.

Bà Đoàn Thị Hà lưu ý thêm, “xanh hóa” không chỉ là sử dụng bao nhiêu năng lượng tái tạo, mà cần liên kết chặt chẽ chiến lược năng lượng với kế hoạch kinh doanh, từ đó giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu trước biến động, tối ưu tài nguyên và kiểm soát tác động tới môi trường.

Ở vai trò tư vấn, Schneider Electric hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược DPPA tại giao điểm giữa mua điện tái tạo, quản trị rủi ro thị trường và chiến lược năng lượng dài hạn. Phạm vi công việc gồm đánh giá tính khả thi và mức độ sẵn sàng, xây dựng chiến lược mua điện, tư vấn nhà cung cấp, đàm phán hợp đồng, quản lý hợp đồng và đối soát dữ liệu sau khi dự án vận hành.

Schneider Electric đã tham gia tư vấn cho Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) trong hợp đồng mua bán điện trực tiếp với CTCP Điện TTC Đức Huệ – Long An. Nguồn điện tái tạo được sản xuất từ Nhà máy Điện mặt trời Đức Huệ 2, quy mô cung cấp cho SEVT khoảng 70 GWh/năm, dự kiến giúp giảm khoảng 46.000 tấn CO2/năm. Đây là hợp đồng đầu tiên theo cơ chế DPPA tại Việt Nam.

“Sự thành công của dự án cho thấy khi doanh nghiệp, chính sách và đơn vị tư vấn kết nối được với nhau, tương lai xanh và bền vững hơn là hoàn toàn khả thi. Sứ mệnh của Schneider Electric là đồng hành cùng các bên trong quá trình chuyển đổi năng lượng, giúp xây dựng lộ trình giảm phát thải rõ ràng, tối ưu hiệu quả tài chính, nâng cao tính minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế”, bà Đoàn Thị Hà chia sẻ.