Từ những chiếc lá bồ đề rụng tưởng chừng chỉ là phế phẩm, người dân Hợp tác xã Sinh Dược, Tây Hoa Lư, Ninh Bình đã tạo nên các sản phẩm thủ công mỹ nghệ độc đáo, có giá từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng, góp phần tạo sinh kế bền vững và quảng bá nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Cố đô.
Tháng 4/2026, sản phẩm “Tranh lá bồ đề Vạn Hạnh” của Hợp tác xã Sinh Dược được công nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây là bước tiến mới sau khi dòng tranh lá bồ đề của hợp tác xã đạt chứng nhận OCOP 4 sao tỉnh Ninh Bình từ năm 2021.
Gắn với vùng đất Hoa Lư, nơi có nhiều di tích lịch sử, văn hóa và công trình tâm linh nổi tiếng, cây bồ đề mang ý nghĩa biểu trưng cho trí tuệ, sự giác ngộ và bình an. Từ nguồn nguyên liệu sẵn có, người dân Sinh Dược đã kết hợp yếu tố văn hóa, du lịch với kỹ thuật thủ công để nâng cao giá trị từng chiếc lá.
Khoảng tháng 7 - 8 hằng năm, những lá bồ đề già, có gân khỏe và hình dáng đẹp được lựa chọn, sau đó ngâm trong nước vôi trong từ một đến hai tháng để phần thịt lá phân hủy tự nhiên. Người thợ tiếp tục dùng bàn chải mềm làm sạch, chỉ giữ lại hệ thống gân mỏng rồi phơi khô.
Các bộ xương lá sau đó được nhuộm bằng hỗn hợp màu nước và hợp kim, vừa tăng độ bền, hạn chế ố màu, vừa tạo hiệu ứng ánh kim. Từ nguyên liệu này, nghệ nhân kết hợp thêu, vẽ, thư pháp hoặc ghép hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chiếc lá thành tranh nghệ thuật, nón lá và nhiều sản phẩm quà tặng.
Tùy kích thước và mức độ cầu kỳ, một sản phẩm có thể mất vài giờ, vài ngày hoặc nhiều tháng để hoàn thiện. Giá bán dao động từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng.
Không chỉ phục vụ khách du lịch trong nước qua các cửa hàng và kênh bán hàng trực tuyến, sản phẩm lá bồ đề Sinh Dược còn từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài. Từ những chiếc lá rụng, người dân địa phương đã tạo dựng một dòng sản phẩm mang giá trị kinh tế, nghệ thuật và dấu ấn văn hóa riêng của Ninh Bình.
Từ chiếc lá bồ đề xanh ban đầu, qua quá trình xử lý để giữ lại hệ thống gân mỏng, người thợ Sinh Dược tiếp tục tạo màu, trang trí, biến lá thành những sản phẩm mỹ thuật độc đáo.
Sau thời gian ngâm, người thợ cẩn thận làm sạch phần thịt lá, giữ lại hệ thống gân bồ đề mỏng manh để chuẩn bị cho các công đoạn chế tác tiếp theo.
Những bộ gân lá bồ đề sau xử lý được tạo nhiều màu sắc khác nhau, trở thành nguyên liệu để nghệ nhân ghép tranh, trang trí nón và làm các sản phẩm lưu niệm.
Lá bồ đề sau khi xử lý, tạo màu được sắp xếp trên các khung để phơi khô tại khu sản xuất của Hợp tác xã Sinh Dược, Tây Hoa Lư, Ninh Bình.
Công đoạn tạo hình từ những chiếc gân lá đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo của người thợ, bởi mỗi chi tiết đều ảnh hưởng đến hình dáng và tính thẩm mỹ của sản phẩm.
Du khách tìm hiểu công đoạn chế tác sản phẩm từ gân lá bồ đề tại Hợp tác xã Sinh Dược. Nghề thủ công này đang trở thành một trải nghiệm gắn với văn hóa và du lịch địa phương.
Những chiếc gân lá bồ đề nhiều màu sắc được nghệ nhân khéo léo đính lên nón lá, tạo nên sản phẩm kết hợp giữa chất liệu truyền thống và ý tưởng sáng tạo mới.
Hàng trăm chiếc gân lá bồ đề được sắp đặt công phu thành một tác phẩm nghệ thuật, cho thấy khả năng biến hóa phong phú của loại nguyên liệu vốn ít giá trị sau khi rụng.
Các sản phẩm tranh nghệ thuật làm từ lá bồ đề được trưng bày tại Hợp tác xã Sinh Dược. Tùy kích thước và độ kỳ công, sản phẩm có giá từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng.
Du khách tham quan, lựa chọn các sản phẩm thủ công từ lá bồ đề tại Hợp tác xã Sinh Dược; góp phần đưa sản phẩm đặc trưng của vùng đất Cố đô đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước.