Từ Athens (Hy Lạp) đến Oulu (Phần Lan), hơn 50 thị trưởng trên thế giới đang tham gia một sáng kiến chung nhằm bảo vệ người dân trước các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt. Sáng kiến  do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) khởi xướng, kết nối các thành phố để chia sẻ giải pháp, đánh giá rủi ro và tăng khả năng ứng phó.

Theo UNEP, nắng nóng hiện là một trong những thảm họa khí hậu gây tử vong nhiều nhất, cướp đi sinh mạng của gần 500.000 người mỗi năm trên toàn cầu.

Tại thành phố Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), nơi từng ghi nhận nhiệt độ vượt 46°C, giới chức địa phương cho biết các đợt nắng nóng gần đây không chỉ gia tăng về cường độ mà còn kéo dài và xuất hiện thường xuyên hơn, gây áp lực lớn lên y tế, lao động ngoài trời và đời sống người dân. Bà Melike Kireçcibaşı, phụ trách bộ phận biến đổi khí hậu của Antalya, cho biết: “Trong những năm gần đây, nắng nóng đã thay đổi rõ rệt về tính chất”.

Từ thực tế đó, Antalya đã triển khai dự án đánh giá rủi ro khí hậu và xây dựng kế hoạch hành động ứng phó nắng nóng, bao gồm mở rộng không gian xanh, tăng điểm tránh nóng, hệ thống cảnh báo sớm và hỗ trợ y tế tại các khu vực dễ bị tổn thương.

Tại Athens (Hy Lạp), chính quyền thành phố đang triển khai bản đồ “điểm nóng nhiệt đô thị” để xác định khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất. Một công viên đô thị quy mô lớn đang được xây dựng tại khu vực chịu rủi ro cao, cùng với chương trình trồng hàng nghìn cây xanh mỗi năm nhằm giảm nhiệt độ đô thị.

Ông Elissaios Sarmas, Giám đốc điều hành cơ quan phát triển Athens cho biết, các biện pháp như vườn trường học, “rừng mini” và tăng cây xanh công cộng đang góp phần cải thiện môi trường sống và giảm tác động của nắng nóng.

Tại Paris (Pháp), mô hình thử nghiệm mô phỏng kịch bản nhiệt độ cực đoan đã được triển khai nhằm đánh giá khả năng ứng phó của hệ thống đô thị, từ đó chia sẻ kinh nghiệm với các thành phố khác trong mạng lưới. Theo giới chức Paris, hợp tác giữa các thành phố là yếu tố then chốt để ứng phó hiệu quả với nắng nóng ngày càng nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý là ngay cả các thành phố ở khu vực Bắc Âu cũng đang chịu tác động rõ rệt. Tại Oulu (Phần Lan), thành phố nằm gần Vòng Bắc Cực, các đợt nắng nóng gần đây đã khiến hệ thống y tế chịu áp lực và đặt ra thách thức mới cho cơ sở hạ tầng vốn được thiết kế cho khí hậu lạnh. 

Giới chức địa phương cho biết, nhiều công trình như trường học, nhà ở và cơ sở công cộng chưa phù hợp với nhiệt độ cao mùa Hè, trong khi các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, mưa lớn và băng tan đang gia tăng. Các nhà quy hoạch đô thị tại Oulu hiện đã bắt đầu tính đến yếu tố bóng râm, thông gió và không gian xanh trong thiết kế mới, đồng thời thúc đẩy giao thông xanh nhằm giảm phát thải.

Giới quan sát nhận định điểm chung giữa các thành phố là việc không thể thiết kế đô thị dựa trên khí hậu quá khứ, mà phải thích ứng với điều kiện khí hậu đang thay đổi nhanh chóng, trong đó nắng nóng cực đoan đang trở thành thách thức toàn cầu mang tính hệ thống.