Theo trang Global Times, trong năm 2025, các nhà máy đóng tàu Trung Quốc đã hoàn thành 53,69 triệu tấn trọng tải toàn phần (DWT), tăng 11,4% so với năm trước, chiếm 56,1% thị phần toàn cầu. Lượng đơn hàng mới đạt 107,82 triệu DWT, tương đương 69% tổng đơn đặt hàng đóng tàu của thế giới. Đến cuối tháng 12, khối lượng đơn hàng tồn đọng lên tới 274,42 triệu DWT, tăng 31,5% so với cùng kỳ và chiếm 66,8% toàn cầu - mức cao nhất từ trước đến nay.

Doanh nghiệp Trung Quốc áp đảo trong nhóm dẫn đầu

Năng lực cạnh tranh quốc tế của các doanh nghiệp đóng tàu chủ lực Trung Quốc tiếp tục được củng cố rõ rệt. Trong năm qua, có 6 công ty Trung Quốc lọt vào top 10 thế giới về số lượng tàu hoàn thành, đơn hàng mới và tồn đơn. Trong tổng số 18 loại tàu chủ lực trên thị trường quốc tế, Trung Quốc dẫn đầu về đơn hàng mới ở 16 loại, đồng thời bàn giao nhiều tàu công nghệ xanh và tàu thông minh đạt chuẩn quốc tế, cho thấy bước tiến lớn trong quá trình nâng cấp lên phân khúc cao cấp và phát triển chất lượng cao của ngành.

Phân tích về nguyên nhân giúp ngành đóng tàu Trung Quốc duy trì vị thế thống trị, Phó tổng biên tập thường trực tạp chí Modernization of Management, nhận định rằng thành công này gắn chặt với nền tảng kinh tế tổng thể của Trung Quốc. Là quốc gia thương mại hàng hóa lớn nhất thế giới và đối tác thương mại hàng đầu của nhiều nền kinh tế, Trung Quốc đồng thời sở hữu nhiều cảng biển nằm trong top 10 toàn cầu, tạo ra nhu cầu vận tải biển khổng lồ và ổn định, yếu tố nền tảng nâng đỡ ngành đóng tàu.

Lợi thế hệ thống công nghiệp và nguồn nhân lực

Một lợi thế then chốt khác của Trung Quốc là hệ thống công nghiệp toàn diện. Đóng tàu là ngành đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và chuỗi cung ứng phức tạp, phụ thuộc sâu sắc vào nền tảng sản xuất của một quốc gia. Việc Trung Quốc sở hữu hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh nhất thế giới, cùng với việc tăng mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển trong những năm gần đây, đã tạo nền móng công nghệ vững chắc cho các dòng tàu cao cấp.

Song song với đó, hệ thống tài chính ngày càng hoàn thiện cũng giúp đáp ứng tốt nhu cầu vốn lớn và dài hạn của ngành. Nguồn nhân lực tay nghề cao, từ thợ hàn, lắp ráp đến kỹ sư kỹ thuật, tiếp tục là lợi thế cạnh tranh quan trọng, trong bối cảnh nhiều quốc gia khác gặp khó trong việc đào tạo lực lượng lao động chuyên môn quy mô lớn cho ngành đóng tàu.

Dịch chuyển cấu trúc quyền lực hàng hải toàn cầu

Đánh giá về ý nghĩa của các con số kỷ lục này, ông Wang Peng, nhà nghiên cứu tại Học viện Khoa học Xã hội Bắc Kinh, cho rằng đây không chỉ là tăng trưởng sản lượng đơn thuần mà phản ánh sự dịch chuyển cấu trúc trong quyền lực hàng hải toàn cầu. Ông cho rằng: “Các số liệu cao kỷ lục cho thấy một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong ngành hàng hải thế giới, khi các đơn hàng tàu xanh ngày càng tập trung về Trung Quốc, thể hiện vai trò ngày càng lớn của nước này trong việc phân bổ nguồn lực và định hình chuẩn mực ngành”.

Theo ông Wang, những đột phá trong các dòng tàu có yêu cầu kỹ thuật cao như tàu du lịch cỡ lớn hay tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã phá vỡ các thế độc quyền tồn tại lâu năm. Cùng với đó, tiến bộ trong công nghệ động lực xanh và điều hướng thông minh cho thấy Trung Quốc đang làm chủ ngày càng nhiều công nghệ lõi, chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế hệ thống và công nghệ.

Ông Li Yanqing, Phó chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Đóng tàu Quốc gia Trung Quốc, cho biết hiện các nhà máy đóng tàu trong nước đã có lượng đơn hàng đủ cho 3-4 năm sản xuất, bảo đảm công suất hoạt động ở mức cao. Trong thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục theo đuổi định hướng phát triển chất lượng cao, hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và cùng các đối tác quốc tế định hình một cục diện mới xoay quanh đóng tàu xanh và thông minh.