Theo báo chí Anh ngày 26/7, các dự án năng lượng xanh thuộc BRI đạt tổng giá trị 20,1 tỷ USD trong sáu tháng đầu năm 2026, vượt mức của cả năm 2025.

Số liệu do Đại học Queensland của Australia và Trung tâm Tài chính và Phát triển Xanh tại Thượng Hải công bố cho thấy tổng giá trị trên gồm 11,8 tỷ USD các hợp đồng xây dựng và 8,3 tỷ USD đầu tư trực tiếp.

Ông Christoph Nedopil Wang, chuyên gia về năng lượng và tài chính Trung Quốc tại Đại học Queensland, cho rằng chi phí sản xuất điện tái tạo giảm dần đã liên tục thúc đẩy đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc, bất chấp căng thẳng thương mại quốc tế.

Theo ông, những quốc gia đã hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng tái tạo có thể nhận thấy rõ hơn lợi ích của loại hình năng lượng này trong bối cảnh chiến sự tại Iran làm gia tăng biến động giá dầu và khí đốt.

Không chỉ lĩnh vực năng lượng xanh, tổng giá trị các thỏa thuận thuộc BRI cũng đạt mức kỷ lục 126,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng so với 123,3 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, các khoản đầu tư đạt 49,8 tỷ USD, còn giá trị các dự án xây dựng đạt 76,5 tỷ USD. Dòng vốn dành cho sản xuất, công nghệ, khai khoáng và kim loại cũng tăng đáng kể.

Đầu tư trong khuôn khổ BRI tăng tốc trong thời gian Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh. Cùng lúc, nhiều quốc gia đang đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống điện và trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ trí tuệ nhân tạo.

Số liệu hải quan Trung Quốc cũng cho thấy xuất khẩu các sản phẩm công nghệ sạch của nước này tăng mạnh trong những tháng gần đây. Các sản phẩm chủ lực gồm pin mặt trời, pin lưu trữ năng lượng, xe điện và thiết bị phục vụ các dự án điện tái tạo.

BRI được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khởi động năm 2013, với mục tiêu thúc đẩy kết nối hạ tầng, thương mại và đầu tư giữa Trung Quốc với các nền kinh tế đang phát triển. Chương trình này được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng kinh tế trên toàn cầu.

Dữ liệu mới nhất cũng cho thấy cơ cấu đầu tư trong BRI đang có sự thay đổi lớn, khi các doanh nghiệp tư nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng hơn so với các tập đoàn nhà nước Trung Quốc.

Trong nửa đầu năm 2026, khu vực tư nhân chiếm khoảng 48% tổng mức độ tham gia vào các dự án BRI, tăng mạnh so với mức 13% vào năm 2022.

Ông Li Shuo, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Asia Society, nhận định làn sóng đầu tư hiện nay khác với giai đoạn trước ở chỗ các quyết định ngày càng được đưa ra dựa trên tính toán thương mại, thay vì chủ yếu thực hiện theo định hướng của nhà nước.

Sự gia tăng đầu tư tư nhân cũng cho thấy khả năng cạnh tranh toàn cầu của ngành công nghệ sạch Trung Quốc, cũng như mức độ trưởng thành ngày càng cao của các doanh nghiệp và công nghệ trong lĩnh vực này.

Các công ty Trung Quốc hiện giữ vị trí lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu đối với nhiều sản phẩm năng lượng sạch. Việc giá dầu khí tăng cao và nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng đang tạo thêm cơ hội để các doanh nghiệp này mở rộng hoạt động tại các thị trường đang phát triển.

Tuy nhiên, BRI vẫn đối mặt với nhiều chỉ trích, đặc biệt liên quan đến nguy cơ khiến các quốc gia tiếp nhận dự án gánh thêm nợ, nhất là tại châu Phi và một số nền kinh tế đang phát triển.

Các điều khoản tín dụng thiếu minh bạch, khả năng hoàn trả các khoản vay và việc doanh nghiệp nước ngoài gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường Trung Quốc cũng là những vấn đề thường xuyên được nêu ra.

Bất chấp các lo ngại này, các quốc gia châu Phi tiếp tục thể hiện sự quan tâm lớn đối với dòng vốn từ Trung Quốc. Tổng đầu tư của Trung Quốc tại khu vực trong nửa đầu năm 2026 đạt 33,5 tỷ USD, gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, không có dự án BRI mới nào được công bố tại Pakistan hoặc Nga trong sáu tháng đầu năm.

Hoạt động đầu tư của Trung Quốc tại Nga suy yếu kể từ khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine. Theo ông Nedopil Wang, Bắc Kinh và Moskva vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển từ những dự án do nhà nước dẫn dắt sang các thỏa thuận thương mại do doanh nghiệp tư nhân thực hiện.

Pakistan từng là một trong những đối tác trọng điểm của Trung Quốc trong BRI. Tuy nhiên, Islamabad gần đây có xu hướng tăng cường hợp tác với Mỹ, trong khi quan hệ giữa Trung Quốc và Ấn Độ có dấu hiệu ổn định hơn.

Sự dịch chuyển này cho thấy BRI đang bước sang một giai đoạn mới, trong đó năng lượng xanh, công nghệ và lợi ích thương mại của doanh nghiệp tư nhân có thể trở thành động lực chính, thay cho các dự án hạ tầng quy mô lớn do doanh nghiệp nhà nước dẫn dắt như trước đây.