Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh vào tối 13/5, bắt đầu chuyến thăm chính thức Trung Quốc trong hai ngày 14-15/5, đón ông là Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính.
Tổng thống Donald Trump (giữa) được Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính đón tiếp ngày 13/5 tại sân bay ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Getty Images
Theo giới phân tích, việc Bắc Kinh lựa chọn một lãnh đạo mang tính nghi lễ cho thấy Trung Quốc đang ưu tiên thực chất hơn biểu tượng trong quan hệ với Washington.
Theo The New York Times, Tổng thống Trump đến Bắc Kinh tối 13/5 và được chào đón bằng nghi thức gồm ban nhạc quân đội, đội danh dự, hàng trăm thanh niên Trung Quốc cầm cờ cùng sự hiện diện của Phó Chủ tịch Hàn Chính.
Theo các chuyên gia, những nghi thức đón tiếp được chuẩn bị kỹ lưỡng dành cho lãnh đạo nước ngoài thường phản ánh cách Bắc Kinh nhìn nhận tầm quan trọng của chuyến thăm. Lần này, Bắc Kinh cử một lãnh đạo có cấp bậc cao nhưng vai trò chủ yếu mang tính nghi lễ, động thái chứa đựng nhiều thông điệp ngoại giao.
Julian Gewirtz, nhà sử học về Trung Quốc tại Đại học Columbia và từng giữ vị trí cấp cao về chính sách Trung Quốc trong Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden, nhận định rằng Bắc Kinh hiểu chức danh Phó Chủ tịch sẽ gây ấn tượng với ông Trump, người rất coi trọng địa vị và nghi thức.
Theo ông Gewirtz, Trung Quốc đang tìm cách sử dụng các yếu tố biểu tượng và nghi lễ để đổi lấy lợi ích thực chất, trong đó có mục tiêu trì hoãn leo thang căng thẳng kinh tế và tạo thêm thời gian cho Bắc Kinh.
Trên cương vị Phó Chủ tịch, ông Hàn Chính thường đại diện Trung Quốc tham dự các sự kiện ngoại giao lớn như lễ đăng quang của Vua Charles III tại Anh hay lễ nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.
Việc lựa chọn ông Hàn Chính cũng được xem là tín hiệu cho thấy cách Bắc Kinh tiếp cận chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng tự tin và quyết đoán hơn trên trường quốc tế. Điều này đồng nghĩa ông Trump có thể được tiếp đón theo nghi thức cấp nhà nước nhưng không nhận được sự ưu ái vượt trội so với lãnh đạo các cường quốc khác.
Evan Medeiros, giáo sư nghiên cứu châu Á tại Đại học Georgetown và cựu cố vấn châu Á của Tổng thống Barack Obama, cho rằng trong ngoại giao Trung Quốc, nghi thức chính là một phần của thông điệp chính trị, đặc biệt trong các chuyến thăm cấp nhà nước. Theo ông, lễ đón tiếp là bước khởi đầu thể hiện mức độ tôn trọng mà Trung Quốc dành cho đối tác.
Một số nhà phân tích nhận định sự hiện diện của Phó Chủ tịch Hàn Chính cho thấy mức độ đón tiếp thấp hơn so với chuyến thăm của ông Trump năm 2017. Khi đó, ông Trump được đón bởi Dương Khiết Trì, nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc và là ủy viên Bộ Chính trị. Tân Hoa Xã khi ấy mô tả việc một “nhân vật quan trọng” xuất hiện tại sân bay là dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đặc biệt coi trọng cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.
Wei-Feng Tzeng, nhà nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Chengchi ở Đài Bắc, cho rằng việc cử thành viên Bộ Chính trị đi đón đồng nghĩa với việc Trung Quốc xem đó là vị khách quan trọng hàng đầu.
Trung Quốc từng nhiều lần điều chỉnh tinh tế nghi thức ngoại giao trong các chuyến thăm cấp cao. Năm 2014, Tổng thống Barack Obama đến Bắc Kinh trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy chiến lược “xoay trục” sang châu Á nhằm củng cố liên minh khu vực trước sự trỗi dậy của Trung Quốc. Khi đó, ông Obama được đón theo nghi thức tiêu chuẩn bởi Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị.