Theo Global Times, rạng sáng 19/8, tên lửa Chu Tước-3 Y2 do LandSpace, doanh nghiệp hàng không vũ trụ tư nhân Trung Quốc, phát triển đã được phóng thử. Khoảng 137 giây sau khi rời bệ phóng, tầng một và tầng hai tách khỏi nhau. Tầng hai đưa vệ tinh Honghu-03 vào quỹ đạo định sẵn, trong khi tầng một quay trở lại và hạ cánh tại bãi đáp ở huyện Dân Cần, tỉnh Cam Túc, khoảng 7h41.

LandSpace cho biết đây là lần đầu Trung Quốc thu hồi tầng một tên lửa cấp quỹ đạo bằng chân đáp, đồng thời là lần đầu một tầng tên lửa loại này được đưa trở lại hạ cánh trên đất liền.

Tập trung giảm chi phí phóng

Khác tên lửa dùng một lần, phương tiện tái sử dụng được thiết kế để trở về Trái Đất sau nhiệm vụ, trải qua kiểm tra và tiếp tục thực hiện các chuyến bay khác. Mục tiêu lớn nhất là giảm chi phí và rút ngắn thời gian chuẩn bị cho mỗi lần phóng.

LandSpace cho biết nhiên liệu thường chỉ chiếm 1-3% chi phí của tên lửa đẩy nhiên liệu lỏng, trong khi riêng tầng một có thể chiếm khoảng 70% giá thành toàn bộ phương tiện. Vì vậy, việc thu hồi và sử dụng lại tầng này nhiều lần có thể giúp phân bổ chi phí chế tạo trên nhiều nhiệm vụ.

Chu Tước-3 là tên lửa hai tầng sử dụng oxy lỏng và methane, dài 66,1 m, đường kính 4,5 m và nặng khoảng 570 tấn khi cất cánh. Tầng một sử dụng 9 động cơ Tianque-12A, kết hợp với cánh lái dạng lưới, hệ thống điều khiển tư thế và chân đáp để phục vụ quá trình quay trở lại.

So với lần thử trước, nhiệm vụ Y2 được LandSpace cải tiến ở hệ thống điều khiển bay, động cơ và khả năng phục hồi. Công ty giảm số động cơ sử dụng trong quá trình hạ cánh, đồng thời bổ sung chức năng tự động dự đoán điểm đáp và điều chỉnh đường bay nhằm nâng cao độ an toàn.

Vụ thử cũng tiếp tục kiểm chứng các công nghệ như kết cấu thép không gỉ và hệ thống động lực oxy lỏng - methane. LandSpace cho rằng thép không gỉ có ưu thế về chi phí chế tạo, khả năng chịu nhiệt và bảo dưỡng sau khi thu hồi.

Cuộc đua trong ngành hàng không vũ trụ

Thành công của Chu Tước-3 diễn ra không lâu sau khi tên lửa tái sử dụng Trường Chinh-10B của Trung Quốc hoàn thành chuyến bay đầu tiên và thử nghiệm thu hồi trên biển hồi tháng 7.

Chuyên gia Kang Guohua thuộc Hội Hàng không Vũ trụ Trung Quốc nhận định Trung Quốc đã trở thành quốc gia thứ hai sau Mỹ phát triển được năng lực thu hồi tên lửa cấp quỹ đạo. Trong khi SpaceX và Blue Origin đang theo đuổi các công nghệ thu hồi khác nhau tại Mỹ, Trung Quốc cũng đang hình thành mô hình phát triển song song giữa các chương trình nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.

Theo chuyên gia, thành công của Chu Tước-3 đặc biệt có ý nghĩa với khu vực tư nhân, khi doanh nghiệp đã kiểm chứng được chuỗi công nghệ quan trọng gồm kết cấu thép không gỉ, động cơ đa máy và hệ thống thu hồi bằng chân đáp.

Nhiều tên lửa hướng tới bay thương mại

Trung Quốc đang chứng kiến hàng loạt dự án tên lửa tái sử dụng bước vào giai đoạn thử nghiệm. Galactic Energy chuẩn bị cho nhiệm vụ của Pallas-1, trong khi Gravity-2 của Orienspace dự kiến thực hiện chuyến bay đầu tiên vào quý IV/2026 với khả năng đưa 21,5 tấn hàng hóa lên quỹ đạo thấp.

Space Pioneer đang thử nghiệm Yuanxingzhe-1, còn i-Space dự kiến phóng Hyperbola-3 vào cuối năm nay. CAS Space cũng phát triển Lihong-2 (Lệ Hồng-2), hướng tới chuyến bay đầu tiên và thử nghiệm thu hồi ở độ cao khoảng 100 km trong năm 2026.

LandSpace cho biết Chu Tước-3 có thể phục vụ nhiều nhiệm vụ thương mại, từ phóng vệ tinh đơn lẻ đến triển khai các chòm vệ tinh lớn. Ở cấu hình dùng một lần, tên lửa có sức chở tối đa 14,2 tấn lên quỹ đạo.

Các chuyên gia cho rằng tên lửa tái sử dụng có thể giảm chi phí phóng, tăng tần suất nhiệm vụ và thúc đẩy những lĩnh vực như Internet vệ tinh, mạng thông tin không gian và các ứng dụng không gian quy mô lớn.

Với Chu Tước-3 Y2, thách thức tiếp theo của LandSpace và các doanh nghiệp Trung Quốc là biến những màn thử nghiệm thành hoạt động thương mại có thể lặp lại với độ tin cậy cao, chi phí thấp và tần suất lớn, qua đó đặt nền móng cho một kỷ nguyên vận tải không gian mới.