Trong bối cảnh hàng triệu học sinh và phụ huynh trên khắp Trung Quốc hồi hộp chờ kết quả kỳ thi tuyển sinh đại học (cao khảo) năm nay, nhiều chuyên gia giáo dục đã cảnh báo về thực trạng sử dụng tràn lan các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để lựa chọn trường và ngành học.
Các học sinh ăn mừng sau khi hoàn thành kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia tại thành phố Lan Châu, tỉnh Cam Túc, Tây Bắc Trung Quốc, ngày 9/6. Kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia của Trung Quốc bắt đầu từ ngày 7/6 năm nay. Tại một số địa phương, kỳ thi đã kết thúc vào ngày 9/6. Ảnh: Tân Hoa xã
Dẫn lời các chuyên gia, hãng tin CNA cho biết AI có thể cung cấp những thông tin chưa chính xác hoặc không cập nhật về chương trình đào tạo và chỉ tiêu tuyển sinh.
Phát biểu trên chương trình của Đài Phát thanh Quốc gia Trung Quốc tuần này, ông Xu Qicheng, giáo viên trung học phổ thông tại tỉnh An Huy có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn tuyển sinh, cho rằng việc tin tưởng mù quáng vào các công cụ AI dễ dẫn đến sai sót.
Theo ông Xu, ngay cả những ngành học được ưa chuộng trong vài năm gần đây cũng đã có nhiều thay đổi, trong khi một số ngành mới liên tục được mở thêm.
Ông cho biết dữ liệu mà AI sử dụng có thể đã lạc hậu, bởi nhiều trường đại học đã điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh của một số ngành trong năm 2026, cả theo hướng tăng lẫn giảm.
Ngoài ra, việc nhiều học sinh cùng sử dụng AI có thể khiến những thí sinh có mức điểm tương đương nhận được các khuyến nghị gần như giống nhau.
“Điều này có thể dẫn tới tình trạng hồ sơ đổ dồn vào một số ngành hoặc trường nhất định. Nếu quá nhiều học sinh cùng làm theo một khuyến nghị và đăng ký vào cùng chương trình đào tạo, nguy cơ bị loại sẽ cao hơn”, ông nói.
Nhiều chuyên gia giáo dục và giáo viên khác khuyến nghị phụ huynh nên tham khảo các nguồn thông tin chính thống, đồng thời tận dụng các nền tảng tư vấn miễn phí do cơ quan giáo dục địa phương cung cấp.
Cao khảo là kỳ thi tuyển sinh đại học có tính cạnh tranh rất cao tại Trung Quốc. Được tổ chức vào tháng 6 hằng năm, kỳ thi này từ lâu được xem là một trong những kỳ thi học thuật khắt khe và có ảnh hưởng lớn nhất thế giới đối với tương lai của thí sinh.
Theo số liệu của Bộ Giáo dục Trung Quốc, gần 13 triệu học sinh đăng ký dự thi cao khảo năm nay. Kết quả bắt đầu được công bố từ ngày 24/6 và sẽ quyết định cơ hội vào đại học của các thí sinh.
Sau khi biết điểm, học sinh sẽ tiến hành đăng ký nguyện vọng, lựa chọn trường và ngành học mong muốn. Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong tuyển sinh đại học đã thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ tư vấn nguyện vọng bằng AI.
Ông Li Qing, Giám đốc tuyển sinh của Đại học Công nghệ Hóa học Bắc Kinh, cho biết: “Nếu giao toàn bộ quá trình cho AI, công cụ này có thể không đánh giá đúng mức độ yêu thích hay sự quan tâm thực sự của học sinh đối với một ngành học nào đó, mà chỉ đưa ra những gợi ý mang tính tham khảo. Người đưa ra quyết định cuối cùng vẫn là con người và AI đơn giản không thể thay chúng ta thực hiện sự lựa chọn đó”.
Ông Chen Zhiwen, thành viên hội đồng tư vấn chuyên gia thuộc Bộ Giáo dục Trung Quốc, cho rằng nhiều phụ huynh và học sinh hiện nay không muốn tự mình suy nghĩ, mà quá phụ thuộc vào chatbot và các công cụ AI khi đưa ra những quyết định quan trọng liên quan đến việc chọn trường, chọn ngành.
“Chúng ta cần nói với con em mình rằng không ai hiểu bản thân các em hơn chính các em. Phụ huynh nên trao đổi với con trước, sau đó để các em tự đưa ra quyết định”, ông chia sẻ với Chengdu Business Daily.
Các mô hình AI phổ biến tại Trung Quốc như DeepSeek hay Doubao đang ngày càng được sử dụng để xây dựng phương án đăng ký nguyện vọng cá nhân hóa.
Người dùng chỉ cần nhập thông tin về địa phương cư trú, điểm thi cao khảo và tổ hợp môn đã lựa chọn. Hệ thống AI sau đó sẽ đưa ra danh sách các trường, ngành học phù hợp để tham khảo.
Các thí sinh rời điểm thi kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia tại thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, miền Đông Trung Quốc, ngày 7/6. Ảnh: Tân Hoa xã
Bất chấp những cảnh báo từ giới chuyên gia, nhiều học sinh vẫn tiếp tục sử dụng AI và thường tìm đến các diễn đàn trực tuyến để tham khảo kinh nghiệm cũng như những câu lệnh (prompt) được cho là hiệu quả khi xây dựng phương án đăng ký nguyện vọng.
Trên nền tảng mạng xã hội Xiaohongshu, nhiều blogger và nhà sáng tạo nội dung về AI thường xuyên chia sẻ mẹo sử dụng cùng các mẫu câu lệnh dành cho học sinh chuẩn bị đăng ký đại học.
Một người dùng Xiaohongshu có tên Wish Mama cho biết bà cho rằng AI đã đủ đáp ứng nhu cầu và dự định sẽ sử dụng công nghệ này trong quá trình đăng ký nguyện vọng.
Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến cho rằng cần thận trọng và không nên phụ thuộc quá mức vào AI.
“Các công cụ AI rất dễ đưa ra những thông tin thiếu chính xác”, một người dùng Xiaohongshu có tên Qingtian nhận xét. Người này cho rằng AI giúp việc tìm kiếm thông tin thuận tiện hơn, nhưng quá trình đăng ký nguyện vọng vẫn đòi hỏi con người trực tiếp nhập liệu và kiểm chứng thông tin.
Một người dùng khác tên Guo Zili cũng bày tỏ sự hoài nghi đối với những người hoàn toàn dựa vào AI để lựa chọn trường đại học.
“AI về bản chất chỉ là một công cụ tìm kiếm. Bạn nhập điểm số vào và nó sẽ đưa ra một danh sách trường phù hợp. Nhưng nếu chỉ sao chép các lựa chọn mà không cân nhắc kỹ, rất có thể bạn sẽ không trúng tuyển vào bất kỳ trường nào trong danh sách nguyện vọng của mình”, người này nói.