Nhiều địa phương của Trung Quốc đã triển khai cải tạo chợ theo hướng đồng bộ, từ nâng cấp cơ sở hạ tầng đến đổi mới mô hình hoạt động. Các chợ sau cải tạo được trang bị hệ thống thông gió, điều hòa trung tâm, thiết bị giám sát an ninh, phòng cháy chữa cháy và cơ sở vật chất thân thiện với người cao tuổi. Nhờ đó, điều kiện mua bán được cải thiện rõ rệt, môi trường sạch sẽ, an toàn hơn.

Bên cạnh đó, nhiều chợ được chuyển đổi theo mô hình tổ hợp dịch vụ cộng đồng, tích hợp các hoạt động ẩm thực, mua sắm, giải trí, tạo thêm không gian sinh hoạt cho người dân. Một số địa phương còn lồng ghép yếu tố văn hóa, tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm thu hút khách tham quan, mở rộng tệp khách hàng và gia tăng doanh thu.

Xu hướng số hóa cũng được thúc đẩy mạnh mẽ. Các mô hình bán hàng trực tuyến, giao hàng nhanh, “đặt hàng – nhận tại điểm” phát triển nhanh, kết hợp với hệ thống siêu thị thực phẩm và kho hàng tiền tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả phân phối và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Tuy nhiên, quá trình cải tạo cũng bộc lộ một số hạn chế. Việc thu hẹp các chợ nhỏ, sáp nhập vào các tổ hợp lớn khiến tính tiện lợi “gần nhà” bị suy giảm, đặc biệt đối với người cao tuổi. Nhiều dịch vụ nhỏ lẻ như sửa chữa, may vá, vốn gắn liền với chợ truyền thống, bị thu hẹp hoặc biến mất. Ngoài ra, việc áp dụng rộng rãi thanh toán điện tử và mô hình quản lý tập trung tạo ra rào cản đối với một bộ phận người dân chưa quen với công nghệ.

Một số chợ sau cải tạo có quy mô lớn nhưng bố trí chưa hợp lý, gây bất tiện trong mua sắm. Về phía tiểu thương, chi phí thuê mặt bằng và vận hành tăng sau cải tạo, trong khi lượng khách chưa ổn định, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Một số mô hình “chợ kiểu mới” dù thu hút khách tham quan nhưng chưa chuyển hóa thành sức mua thực tế.

Từ thực tiễn trên, các chuyên gia Trung Quốc cho rằng cải tạo chợ cần bám sát chức năng cốt lõi là bảo đảm cung ứng thực phẩm và phục vụ đời sống dân cư. Các giải pháp được khuyến nghị gồm duy trì mạng lưới điểm bán gần khu dân cư; bảo tồn các dịch vụ tiện ích nhỏ; thiết kế thân thiện với người cao tuổi; kiểm soát chi phí, ổn định giá thuê; đồng thời kết hợp hài hòa giữa yếu tố hiện đại và truyền thống.

Chính phủ Trung Quốc cũng thúc đẩy xây dựng “vòng tròn đời sống tiện lợi 15 phút”, trong đó xác định chợ truyền thống là hạ tầng thiết yếu, cần được bố trí trong bán kính đi bộ 5-10 phút, bảo đảm các dịch vụ cơ bản như mua sắm, ăn uống, sửa chữa, giao nhận.

Giới chuyên gia nhận định cải tạo chợ truyền thống tại Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn “nâng cấp hình thức” sang “tối ưu vận hành và dịch vụ”. Mô hình hiệu quả là mô hình dung hòa giữa yếu tố hiện đại và nhu cầu thực tế của người dân, đồng thời bảo đảm lợi ích của tiểu thương.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, chợ truyền thống không chỉ là nơi giao dịch hàng hóa mà còn là không gian xã hội đặc thù. Do đó, kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy việc cải tạo cần hướng tới mục tiêu “đổi mới nhưng không đánh mất bản sắc”, qua đó bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội.