Các tai nạn sinh hoạt “rình rập” trẻ dịp Tết

BS.CKII Bùi Hải Trung, Phó Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, thống kê điều trị trong dịp Tết Nguyên đán, số ca tai nạn ở trẻ em nhập viện tăng rõ rệt so với các thời điểm khác trong năm. Phần lớn các trường hợp liên quan đến tai nạn sinh hoạt xảy ra ngay trong gia đình, hoặc khi trẻ theo người lớn đi lại, vui chơi trong những ngày Tết.

Cụ thể, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận trẻ bị té ngã do chạy nhảy, leo trèo, trượt ngã trên nền nhà trơn ướt hoặc vướng dây điện, đồ trang trí. Ngoài ra, tai nạn giao thông cũng gia tăng do lưu lượng phương tiện tăng cao trong những ngày cận Tết và Tết.

Bên cạnh đó, tình trạng hóc dị vật xảy ra nhiều hơn khi trẻ vừa chơi vừa ăn các loại hạt; điện giật từ thiết bị điện, đèn trang trí; đuối nước khi trẻ về quê hoặc đi du lịch cùng gia đình; bỏng nước sôi trong quá trình nấu nướng ngày Tết cũng là những tai nạn thường gặp. Đáng lo ngại, bỏng do pháo là một trong những tai nạn nghiêm trọng nhất ở trẻ em trong dịp Tết, để lại hậu quả nặng nề.

Đặc biệt, tai nạn do pháo tự chế ở trẻ em, đặc biệt ở nhóm từ 10 - 16 tuổi, có xu hướng gia tăng do trẻ dễ dàng tìm mua nguyên liệu và học cách chế tạo pháo trên mạng. Theo BS.CKII Bùi Hải Trung, tai nạn pháo thường gây bỏng nặng vùng mặt, cổ, tay, kèm dị vật kim loại hoặc mảnh vỡ găm sâu vào cơ thể; trường hợp nặng có thể dẫn đến mất chi, mù mắt hoặc tử vong, để lại di chứng lâu dài.

Điển hình mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận một bệnh nhi nam 13 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Nai, nhập viện trong tình trạng bỏng nặng, cháy đen vùng đầu, mặt. Theo lời kể của gia đình, em đặt mua pháo trên mạng xã hội và tự đốt chơi. Do đứng quá gần, hỏa khí từ vụ nổ đã gây tổn thương nghiêm trọng.

BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh cho biết thêm, trẻ từ 1-12 tuổi là nhóm có nguy cơ gặp tai nạn cao nhất trong dịp Tết, trong đó trẻ 1-5 tuổi dễ gặp rủi ro nhất do tò mò, hiếu động. Trẻ 6-12 tuổi tuy đã vững hơn về vận động nhưng vẫn dễ gặp tai nạn khi chạy nhảy, nghịch pháo hoa hoặc thiết bị điện. Thanh thiếu niên 13-17 tuổi ít gặp tai nạn sinh hoạt hơn nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông do chủ quan.

Theo bác sĩ Trọng, hóc dị vật là tình huống cấp cứu nguy hiểm và thường gặp ở trẻ trong dịp Tết. Với trẻ trên 1 tuổi, phụ huynh có thể thực hiện thủ thuật Heimlich để tống dị vật ra ngoài. Trẻ dưới 1 tuổi cần được vỗ lưng - ấn ngực đúng kỹ thuật. Nếu sơ cứu không hiệu quả hoặc trẻ có dấu hiệu nguy kịch, cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Bác sĩ Trọng lưu ý, thủ thuật Heimlich không áp dụng cho trẻ dưới 1 tuổi. Trẻ sơ sinh bị nghẹn, cần đặt trẻ úp trên cánh tay người lớn, đầu thấp hơn thân, vỗ mạnh 5 lần giữa hai bả vai. Nếu dị vật chưa ra, lật trẻ nằm ngửa, đặt hai ngón tay lên giữa ngực và ấn 5 lần. Luân phiên vỗ lưng - ấn ngực cho đến khi dị vật được tống ra hoặc trẻ không phản ứng. Nếu sơ cứu không hiệu quả hoặc trẻ có dấu hiệu nguy kịch, phụ huynh cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Khi trẻ ngưng thở, bất tỉnh và không bắt được mạch, phải tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) đúng kỹ thuật.

BS.CKII Vương Minh Chiều, khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết thêm, trong những năm gần đây, bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các trường hợp trẻ bị bỏng thực quản do uống nhầm hóa chất, đặc biệt gia tăng vào dịp Tết. Đáng chú ý, nguyên nhân phổ biến nhất là trẻ uống nhầm nước tro tàu - dung dịch dùng trong chế biến bánh truyền thống - do loại dung dịch này thường được đựng trong chai nhựa có hình thức tương tự chai nước suối hoặc nước ngọt, rất dễ gây nhầm lẫn.

Bên cạnh nước tro tàu, nhiều hóa chất sinh hoạt khác như chất tẩy rửa, dung dịch thông cống, hóa chất làm sạch hồ cá hoặc dung dịch chấm mụn ruồi cũng được ghi nhận là nguyên nhân gây bỏng thực quản ở trẻ. Theo bác sĩ Minh Chiều, đây là dạng tai nạn đặc biệt nghiêm trọng nhưng chưa được nhiều phụ huynh quan tâm đúng mức. Trẻ bị bỏng thực quản có nguy cơ hẹp thực quản, khó ăn uống, phải nong thực quản nhiều lần, thậm chí cần phẫu thuật thay thế thực quản, để lại hậu quả nặng nề và kéo dài.

Bệnh lý hô hấp, tiêu hóa cũng gia tăng

Không chỉ đối mặt với nguy cơ tai nạn thương tích, sức khỏe của trẻ em trong dịp Tết cũng chịu nhiều áp lực. PGS.TS.BS Vũ Huy Trụ, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh cho biết, thống kê nhiều năm cho thấy trong giai đoạn Tết Nguyên đán, số lượt trẻ đến khám và điều trị tại khoa Nhi thường tăng gấp 2 - 3 lần so với ngày thường. Các trường hợp nhập viện chủ yếu liên quan đến bệnh lý hô hấp, rối loạn tiêu hóa và tai nạn sinh hoạt.

Theo bác sĩ, nhóm bệnh hô hấp ở trẻ cần đặc biệt lưu ý do triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường nhưng có thể diễn tiến nhanh, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng. Những bệnh thường gặp trong dịp này gồm viêm phổi, viêm tiểu phế quản và hen phế quản, đòi hỏi được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bổ sung thêm góc nhìn từ thực tế điều trị, BS.CKI Lâm Bội Hy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh cho biết, trong những ngày Tết, chế độ ăn uống của trẻ thường bị xáo trộn. Trẻ dễ ăn uống thất thường, tiêu thụ nhiều bánh kẹo, nước ngọt và các loại thực phẩm khó tiêu, dẫn đến rối loạn tiêu hóa. Bên cạnh đó, việc bảo quản thực phẩm không đúng cách trong dịp Tết cũng làm gia tăng nguy cơ thực phẩm nhiễm khuẩn, khiến trẻ bị ngộ độc, phải nhập viện cấp cứu và điều trị tích cực.

Theo các bác sĩ, những tai nạn thường gặp ở trẻ em trong dịp Tết như bỏng, hóc dị vật, ngộ độc thực phẩm, pháo nổ, té ngã, điện giật hay tai nạn giao thông đều tiềm ẩn nguy cơ để lại hậu quả nghiêm trọng. Trường hợp nhẹ có thể điều trị hồi phục, song các ca nặng có thể gây tàn tật vĩnh viễn, thậm chí tử vong. Vì vậy, để hạn chế rủi ro, phụ huynh cần tăng cường giám sát trẻ, không để trẻ chơi gần ổ cắm, thiết bị điện và chủ động che chắn an toàn các nguồn điện trong gia đình.

Để hạn chế tai nạn cho trẻ trong những ngày Tết, bác sĩ Trọng khuyến cáo phụ huynh cần tăng cường giám sát, không để trẻ chơi một mình ở khu vực nguy hiểm như bếp, cầu thang, ban công. Gia đình nên dọn dẹp nhà cửa gọn gàng, cất các vật sắc nhọn, dây điện, nến, pháo hoa ngoài tầm với của trẻ. Bên cạnh đó, phụ huynh cần chú ý chế độ ăn uống của trẻ, hạn chế bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn; duy trì thói quen sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc. Việc trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản và lưu sẵn số điện thoại cấp cứu cũng là yếu tố quan trọng giúp xử trí kịp thời khi có tai nạn xảy ra.

BS.CKII Vương Minh Chiều khuyến cáo, các loại hóa chất sử dụng trong sinh hoạt cần được cất giữ tuyệt đối ngoài tầm tay trẻ em, không đựng trong chai, lọ dễ gây nhầm lẫn với đồ uống. Khi trẻ không may uống nhầm hóa chất, cần cho trẻ súc miệng ngay bằng nước sạch để loại bỏ phần hóa chất còn sót lại. Nếu trẻ còn tỉnh táo, có thể cho uống nước sạch từng ngụm nhỏ và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không áp dụng các biện pháp truyền miệng như cho uống nước chanh, sữa hoặc cố gây nôn, vì có thể làm tổn thương thực quản nặng hơn và gây bỏng lần hai.

Đối với nguy cơ tai nạn do pháo nổ, các bác sĩ nhấn mạnh phụ huynh cần giải thích rõ cho trẻ về mức độ nguy hiểm cũng như các chế tài pháp lý liên quan đến hành vi chế tạo, tàng trữ và sử dụng pháo trái phép; đồng thời giám sát việc sử dụng internet, quản lý chi tiêu và mua sắm trực tuyến của trẻ. Trong trường hợp trẻ bị bỏng do pháo nổ, cần nhanh chóng dập lửa, làm mát vết bỏng bằng cách xối rửa dưới vòi nước sạch, mát trong ít nhất 15 - 20 phút, sau đó băng bó và đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.