Sáng 16/7, Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh (FFA) tổ chức hội nghị tập huấn "Nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế về ngành hàng lương thực - thực phẩm và sản phẩm nông nghiệp sau chế biến". Chương trình nhằm hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật xu hướng hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu nông sản Việt trên thị trường toàn cầu.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ. Riêng TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế khi chỉ số sản xuất công nghiệp ngành lương thực, thực phẩm tăng 12% trong quý I, góp phần đưa GRDP của Thành phố tăng 8,27% - mức cao nhất trong vòng 5 năm.

Theo bà Hồ Thị Quyên, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và phát triển bền vững của các thị trường nhập khẩu.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong bối cảnh thương mại toàn cầu chuyển dịch theo hướng xanh và minh bạch, lợi thế cạnh tranh không còn đến từ giá bán mà nằm ở khả năng xây dựng thương hiệu, kiểm soát chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Thạc sĩ Trần Thị Phương Hoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh, cho rằng người tiêu dùng quốc tế hiện không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng quy trình sản xuất, trách nhiệm xã hội và cam kết bảo vệ môi trường của doanh nghiệp. Vì vậy, hội nhập kinh tế quốc tế không còn đơn thuần là mở rộng thị trường mà đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyển đổi toàn diện theo hướng minh bạch và phát triển bền vững.

Cùng quan điểm này, Thạc sĩ Đặng Bùi Khuê, Cố vấn cấp cao Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo SMP cho biết, nhiều doanh nghiệp vẫn cho rằng thuế suất giảm về 0% theo các hiệp định thương mại sẽ tạo lợi thế cạnh tranh, tuy nhiên thách thức lớn nhất hiện nay lại đến từ các hàng rào kỹ thuật như tiêu chuẩn kiểm dịch động, thực vật (SPS), tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT), yêu cầu về lao động, môi trường, đa dạng sinh học và truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư nguồn lực để đáp ứng các yêu cầu này nếu muốn mở rộng xuất khẩu lâu dài.

Một trong những nội dung được doanh nghiệp nông sản đặc biệt quan tâm là xây dựng thương hiệu và khai thác thương mại điện tử xuyên biên giới. Bà Nguyễn Lê Gia Khánh, Quản lý tài khoản cấp cao Amazon Global Selling Việt Nam, cho biết mặc dù Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới đối với nhiều mặt hàng như cà phê, hồ tiêu, hạt điều... nhưng thương hiệu Việt vẫn chưa được nhận diện rõ trên thị trường quốc tế do phần lớn sản phẩm được xuất khẩu thông qua các nhà phân phối nước ngoài.

Theo bà Gia Khánh, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy bán nguyên liệu sang xây dựng thương hiệu và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu thông qua thương mại điện tử. Amazon Global Selling đã xác định 5 yếu tố quan trọng để doanh nghiệp thành công gồm: bảo đảm an toàn thực phẩm; xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với phong cách sống; đầu tư thiết kế bao bì; tối ưu chuỗi cung ứng; duy trì chất lượng ổn định giữa các lô hàng.

Nhờ thay đổi cách tiếp cận, từ năm 2019 đến nay, số lượng nhà bán hàng Việt Nam trên Amazon tăng khoảng 40%, trong khi số doanh nghiệp đạt doanh thu triệu USD tăng bình quân 60% mỗi năm. Nhiều thương hiệu như Rong nho Trường Thọ, Trung Nguyên Legend, Vinamit, Vidafarm hay Lafoco đã từng bước khẳng định vị thế tại thị trường quốc tế.

Ở góc độ phát triển bền vững, Tiến sĩ Hoàng Văn Việt, Nhà sáng lập và Chủ tịch Hội đồng Chiến lược cộng đồng doanh nhân trí thức toàn cầu (GIBA), cho rằng tiêu chuẩn xanh đã trở thành điều kiện bắt buộc chứ không còn là lợi thế cạnh tranh. Muốn nâng cao giá trị nông sản, doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu đến thương mại hóa, đồng thời có dữ liệu minh chứng rõ ràng cho các cam kết về môi trường.

Trong khi đó, Thạc sĩ Nguyễn Lý Trường An, Phó Giám đốc Công ty TNHH vận chuyển thương mại Biển Xanh cho biết, ngành nông sản Việt vẫn còn dư địa rất lớn để gia tăng giá trị. Hiện tỷ lệ chế biến sâu mới đạt khoảng 23%, nhiều mặt hàng như cà phê vẫn chủ yếu xuất khẩu thô, trong khi tỷ lệ hao hụt rau quả sau thu hoạch còn ở mức 20 - 30%, làm giảm đáng kể hiệu quả kinh doanh.