Ổn định quy chế, rõ ràng phương thức xét tuyển

Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TP Hồ Chí Minh cho biết, UBND TP Hồ Chí Minh đã chính thức phê duyệt kế hoạch và chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10. 

Theo đó, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay sẽ diễn ra trong hai ngày 1 và 2/6, sớm hơn khoảng 5 ngày so với các năm trước. Đây là điều chỉnh nhằm tạo thuận lợi cho công tác tổ chức và giúp học sinh có thêm thời gian chuẩn bị cho các kế hoạch học tập tiếp theo.

Về cơ bản, quy chế tuyển sinh được giữ ổn định như năm 2025, tiếp tục dựa trên các thông tư hiện hành của Bộ GD-ĐT. Điều này đồng nghĩa với việc không có thay đổi lớn về cách thức dự thi hay xét tuyển, giúp học sinh yên tâm ôn tập theo định hướng quen thuộc.

Thí sinh sẽ dự thi 3 môn bắt buộc gồm Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ, tất cả đều tính hệ số 1. Điều kiện xét tuyển là không có môn nào bị điểm 0. Đối với lớp chuyên, điểm xét tuyển được tính bằng tổng điểm 3 môn bắt buộc cộng với điểm môn chuyên nhân hệ số 2.

Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa nhấn mạnh, học sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường, đồng thời có thể đăng ký thêm nguyện vọng vào lớp chuyên nếu có nhu cầu. Tuy nhiên, nguyên tắc tuyển sinh là mỗi thí sinh chỉ được trúng tuyển vào một trường duy nhất. Khi đã trúng tuyển ở nguyện vọng cao hơn, học sinh buộc phải nhập học và không được chuyển sang nguyện vọng thấp hơn, dù đủ điểm.

“Sau thời gian điều chỉnh, học sinh sẽ không được thay đổi nguyện vọng. Vì vậy, việc lựa chọn cần được cân nhắc kỹ ngay từ đầu, tránh tình trạng đăng ký theo cảm tính dẫn đến khó khăn trong quá trình học tập sau này”, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng giáo dục lưu ý.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh mở rộng địa bàn sau sáp nhập, công tác tuyển sinh được tổ chức theo khu vực. Điều này đòi hỏi học sinh cần tìm hiểu kỹ về địa bàn tuyển sinh, điều kiện đi lại cũng như đặc điểm từng trường để có lựa chọn phù hợp.

Đối với trường chuyên, TP Hồ Chí Minh hiện có 4 trường trực thuộc Sở, tuyển sinh trên phạm vi cả nước. Thí sinh phải đáp ứng điều kiện học lực, rèn luyện theo quy định và dự thi 4 bài thi tự luận, trong đó có 1 môn chuyên với thời gian làm bài 150 phút. Điểm liệt đối với môn chuyên là từ 2 điểm trở xuống.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, học sinh nếu có nguyện vọng vào trường chuyên cần đánh giá đúng năng lực, đồng thời tham khảo ý kiến từ phụ huynh và thầy cô. Việc tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh từ các nguồn chính thống là yếu tố quan trọng để đưa ra quyết định phù hợp.

Chủ động chọn nguyện vọng, định hướng từ tổ hợp môn đến nghề nghiệp

Không chỉ dừng lại ở việc vượt qua kỳ thi, bài toán lớn hơn với học sinh lớp 9 hiện nay là lựa chọn môi trường học tập và định hướng lâu dài. Theo các chuyên gia, việc chọn nguyện vọng và tổ hợp môn ngay từ đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hành trình 3 năm THPT và cơ hội nghề nghiệp sau này.

Thạc sĩ Đỗ Trí Nhân, chuyên viên Phòng Quản lý chất lượng giáo dục khuyến nghị, học sinh nên đặt nguyện vọng 1 phù hợp với năng lực, ưu tiên các trường gần nhà, có môi trường học tập phù hợp. Nguyện vọng 2 và 3 nên “lùi an toàn” từ 1 - 1,5 điểm so với năng lực để giảm rủi ro.

“Các em cần chọn trường theo năng lực thực tế, không nên chạy theo kỳ vọng. Đặc biệt, nguyện vọng 3 cần có độ an toàn nhất định để tránh tình huống không đạt kết quả như mong đợi”, ông Đỗ Trí Nhân nói.

Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh lớp 10 phải lựa chọn tổ hợp môn học phù hợp với định hướng cá nhân. Đây là điểm mới quan trọng, bởi các môn học sẽ gắn bó trong suốt 3 năm THPT và liên quan trực tiếp đến xét tuyển đại học.

Thầy Nguyễn Trần Khánh Bảo, Hiệu trưởng Trường THPT Marie Curie, cho rằng có ba yếu tố học sinh cần cân nhắc khi chọn tổ hợp môn: năng lực, định hướng nghề nghiệp và sở thích cá nhân.

Trước hết, học sinh cần nhìn lại quá trình học tập ở bậc THCS để xác định thế mạnh của mình, nhóm khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội. Tiếp đó là định hướng nghề nghiệp - yếu tố quyết định việc lựa chọn tổ hợp môn có phù hợp với yêu cầu xét tuyển đại học hay không. Cuối cùng là sở thích cá nhân, bởi sự hứng thú sẽ giúp duy trì động lực học tập lâu dài.

“Việc lựa chọn tổ hợp cần có sự liên kết giữa các môn, tránh lệch pha. Nếu định hướng theo khối tự nhiên, nên chọn các môn có tính bổ trợ như vật lý, hóa học, sinh học hoặc tin học”, thầy Khánh Bảo phân tích.

Ở góc độ hướng nghiệp, Thạc sĩ Chế Dạ Thảo, Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hay truyền thông sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đòi hỏi học sinh phải chủ động tìm hiểu từ sớm.

“Học sinh có thể sử dụng các công cụ AI để tra cứu thông tin ngành học, tổ hợp xét tuyển, nhưng cần biết chọn lọc và ưu tiên nguồn chính thống”, Thạc sĩ Thảo lưu ý.

Trong khi đó, Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Bích Vy, Trường FPT PolySchool, nhận định AI đang trở thành xu hướng tất yếu và việc biết sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ học tập sẽ là lợi thế lớn cho học sinh trong tương lai.

Bên cạnh con đường vào THPT công lập, ông Đào Phi Trường, chuyên viên Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh, cho biết học sinh còn nhiều lựa chọn khác như trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.

Hiện TP Hồ Chí Minh có hệ thống giáo dục nghề nghiệp đa dạng với hàng chục trung tâm, trường cao đẳng, trung cấp và doanh nghiệp tham gia đào tạo. Học sinh có thể lựa chọn học văn hóa kết hợp học nghề, thậm chí vừa có bằng tốt nghiệp THPT vừa có tay nghề sau khoảng 3 năm.

Đáng chú ý, theo ông Trường, hiện nay không còn sự phân biệt về giá trị bằng cấp giữa học sinh học tại trung tâm giáo dục thường xuyên và học sinh học tại trường THPT. Điều quan trọng nhất vẫn là thái độ học tập và sự nỗ lực của mỗi cá nhân.

“Không phải môi trường học quyết định hoàn toàn kết quả, mà chính là ý thức và sự cố gắng của học sinh. Nếu có quyết tâm, các em hoàn toàn có thể đạt mục tiêu, dù học ở bất kỳ mô hình nào”, ông Trường khẳng định.

Ở góc độ tâm lý, Thạc sĩ Trần Thị Thanh Trà, Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh, cho rằng bên cạnh kiến thức, học sinh cần chuẩn bị tốt về tinh thần trước kỳ thi. Áp lực thi cử có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và kết quả, do đó sự đồng hành của phụ huynh là rất quan trọng.

“Kỳ thi lớp 10 không phải là con đường duy nhất. Các em có thể điều chỉnh mục tiêu phù hợp với năng lực và giữ tâm lý ổn định để đạt kết quả tốt nhất”, Thạc sĩ Trà chia sẻ.

Với quy chế ổn định nhưng yêu cầu lựa chọn ngày càng cao, kỳ thi lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh không chỉ là cuộc cạnh tranh điểm số mà còn là bước ngoặt quan trọng trong định hướng tương lai của học sinh. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng, từ kiến thức đến chiến lược lựa chọn, sẽ là chìa khóa giúp các em tự tin bước vào chặng đường mới.