Bài 1: Đẩy mạnh tái cấu trúc siêu đô thị

Mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 đang đặt TP Hồ Chí Minh trước một bài toán chưa từng có: vừa duy trì quy mô nền kinh tế hơn 3 triệu tỷ đồng, vừa tạo ra động lực phát triển mới. Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế đơn thuần mà còn là bước chuyển quan trọng buộc Thành phố phải tái cấu trúc toàn diện mô hình tăng trưởng.

Kích hoạt mọi nền tảng

Ngay từ đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh đã thể hiện rõ quyết tâm bứt phá khi đồng loạt triển khai nhiều giải pháp lớn nhằm hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo UBND TP Hồ Chí Minh, Thành phố không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng cao mà còn nhấn mạnh yêu cầu nâng chất lượng tăng trưởng, tạo nền tảng bền vững cho giai đoạn phát triển mới.

Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, thời gian qua, Thành phố đã triển khai hiệu quả nhiều nghị quyết quan trọng của Trung ương, đặc biệt là các chính sách về phát triển đường sắt đô thị, trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế đặc thù. Trong đó, Nghị quyết 260/2025/NQ-QH15 được xem là cú hích lớn, mở ra không gian phát triển mới và tạo thêm dư địa cho các mô hình tăng trưởng đột phá.

Song song đó, TP Hồ Chí Minh chủ động xây dựng kế hoạch điều hành chi tiết đến từng ngành, từng đơn vị và theo từng tháng. Cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy quản lý sang quản trị theo kết quả, gắn trách nhiệm cụ thể với từng cấp, từng lĩnh vực.

Theo thống kê của UBND TP Hồ Chí Minh, các chỉ số kinh tế quý I/2026 cho thấy tín hiệu tích cực, tạo nền tảng cho mục tiêu cả năm. Theo đó, GRDP tăng 8,27% - mức cao nhất kể từ năm 2020; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 13,7%, phản ánh sức cầu nội địa phục hồi mạnh; sản xuất công nghiệp tăng 11%; thu ngân sách đạt hơn 242.000 tỷ đồng, tăng 17,5%. Ngoài ra, vốn FDI đạt gần 2,9 tỷ USD, tăng hơn 200% so với cùng kỳ. Đặc biệt, ngành du lịch tiếp tục là điểm sáng với 3,9 triệu lượt khách quốc tế và 15,4 triệu lượt khách nội địa.

Theo ông Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TP Hồ Chí Minh, sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như lưu trú, vận tải, thương mại và dịch vụ. “Du lịch đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy khu vực dịch vụ - lĩnh vực đóng góp tỷ trọng lớn trong GRDP của TP Hồ Chí Minh”, ông Đức Minh khẳng định.

Không chỉ vậy, Thành phố đã và đang thúc đẩy hàng loạt dự án quy mô lớn với tổng vốn hơn 20 tỷ USD trong các lĩnh vực hạ tầng, công nghệ và logistics - những trụ cột quan trọng tạo động lực tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, theo đánh giá của đại diện Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, mục tiêu tăng trưởng trên 10% là thách thức mang tính lịch sử, đòi hỏi phải huy động nguồn lực rất lớn, ước tính khoảng 1,18 triệu tỷ đồng trong năm 2026; trong đó, khu vực ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng chủ đạo, cho thấy vai trò ngày càng lớn của kinh tế tư nhân.

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, để đạt được các mục tiêu kinh tế đề ra trong năm 2026, Thành phố không thể dựa vào đầu tư công để tạo đột phá. Ngân sách nhà nước chỉ đóng vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực xã hội. Do đó, việc huy động dòng vốn tư nhân, vốn trong dân và các nhà đầu tư chiến lược là yếu tố quyết định.

Theo đó, Thành phố cần phát triển mạnh thị trường vốn và đa dạng hóa kênh huy động tài chính ngoài ngân sách. Việc hình thành các công cụ tài chính mới như quỹ đầu tư hạ tầng, trái phiếu đô thị hay mô hình hợp tác công - tư (PPP) linh hoạt sẽ giúp huy động nguồn lực lớn từ xã hội. Khi dòng vốn được khai thông và phân bổ hiệu quả, các dự án chiến lược có thể được triển khai nhanh hơn, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Văn Được, để hoàn thành mục tiêu này, sắp tới các sở, ngành cần làm việc trực tiếp với các tập đoàn lớn để đảm bảo vốn cam kết được giải ngân thực chất, tránh tình trạng đăng ký nhiều nhưng triển khai chậm; đồng thời cải cách hành chính phải thực chất hơn, giảm thời gian xử lý thủ tục, tạo môi trường minh bạch để nhà đầu tư yên tâm.

Tái cấu trúc để tạo động lực

Chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch cho rằng, trong bối cảnh quy mô kinh tế đã rất lớn, tăng trưởng hai con số không thể dựa vào mở rộng đầu tư đơn thuần. Thành phố TP Hồ Chí Minh cần chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là con đường duy nhất để duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà vẫn bền vững.

“TP Hồ Chí Minh hướng đến tăng trưởng hai con số cần tập trung vào ba trụ cột: cải thiện năng suất lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như công nghệ số, tài chính và dịch vụ sáng tạo. Nếu không cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, việc huy động thêm nguồn lực sẽ không mang lại tăng trưởng tương xứng”, ông Trần Du Lịch cho biết.

Theo đó, TP Hồ Chí Minh cần phải xác định rõ hai nhóm động lực tăng trưởng. Nhóm truyền thống gồm đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu vẫn giữ vai trò nền tảng. Tuy nhiên, nhóm động lực mới như kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo sẽ là yếu tố quyết định trong dài hạn. Thành phố đang đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực mới như: trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu… Đây là những ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, giúp nâng chất lượng tăng trưởng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Được cho biết, công tác cải cách hành chính cũng được xem là “đòn bẩy mềm” nhưng có tác động lớn. Theo đó, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu cắt giảm 30% thời gian giải quyết thủ tục, chuẩn hóa quy trình và xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ. Việc chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ” và “quản trị rủi ro” sẽ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp và tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh cũng tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng bằng đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Theo báo cáo của Sở Tài chính, đến nay, TP Hồ Chí Minh đã giải ngân khoảng 12.928 tỷ đồng, đạt 8,8% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao (147.599 tỷ đồng). Trong đó, vốn bồi thường, giải phóng mặt bằng đạt 7.894 tỷ đồng, tương đương 23% kế hoạch, có chuyển biến tích cực so với cùng kỳ năm 2025. 

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trung Kiên cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, đầu tư công cần được định vị lại như một “đòn bẩy cấu trúc” thay vì chỉ là công cụ kích cầu ngắn hạn. Theo ông Nguyễn Trung Kiên, TP Hồ Chí Minh nên ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông công cộng, nhằm hình thành các cực tăng trưởng mới theo mô hình đô thị đa trung tâm.

“Định hướng phát triển gắn với TOD sẽ giúp tối ưu sử dụng đất, giảm áp lực nội đô và tạo không gian phát triển bền vững. Khi hạ tầng đi trước, dòng vốn tư nhân sẽ tự động dịch chuyển theo”, ông Kiên nhấn mạnh.

Thực tế, Thành phố Hồ Chí Minh đang tăng tốc các dự án giao thông chiến lược, đặc biệt là kết nối sân bay Long Thành, sân bay Tân Sơn Nhất và các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; đồng thời tập trung phát triển nhà ở xã hội, chỉnh trang đô thị và cải tạo chung cư cũ nhằm nâng cao chất lượng sống và sức cạnh tranh đô thị.

Một điểm mới đáng chú ý là việc đưa nguồn lực trong dân vào bài toán tăng trưởng. Theo cách tiếp cận này, nguồn vốn của hộ gia đình - trước đây chưa được lượng hóa đầy đủ, sẽ trở thành một cấu phần quan trọng, góp phần mở rộng không gian tài chính cho phát triển. Ngoài ra, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng cũng đang được đẩy mạnh. Nhiều dự án lớn được tái khởi động không chỉ giúp giải phóng nguồn lực mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Đây được xem là bước đi quan trọng để cải thiện môi trường kinh doanh.

Bài 2: Chọn công nghệ làm đòn bẩy