Tăng cường hội nhập quốc tế trong giáo dục

Theo bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TP Hồ Chí Minh, với quy mô khoảng 2,6 triệu học sinh, thành phố từ lâu được xem là địa phương đi đầu cả nước trong nhiều cơ chế và mô hình đổi mới giáo dục. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế trong giáo dục không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu quan trọng nhằm đào tạo các thế hệ công dân có khả năng thích ứng với môi trường học tập và làm việc quốc tế.

Thời gian qua, nhiều chủ trương của Đảng, nghị quyết của Quốc hội cùng các đề án của UBND TP Hồ Chí Minh đã tạo cơ sở pháp lý để thúc đẩy hoạt động hợp tác quốc tế trong giáo dục, hướng tới mục tiêu đưa giáo dục thành phố tiệm cận các chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn phù hợp với thực tiễn trong nước.

Tuy nhiên, theo bà Lê Thụy Mỵ Châu, hoạt động hợp tác quốc tế trong ngành giáo dục vẫn còn một số hạn chế: “Cần thẳng thắn nhìn nhận, tính đồng bộ trong triển khai chưa cao, năng lực hội nhập quốc tế của nhiều đơn vị còn hạn chế. Nhiều trường còn lúng túng khi triển khai chương trình nước ngoài, trong khi đội ngũ thực hiện phần lớn kiêm nhiệm”.

Để nâng cao chất lượng đối ngoại và hội nhập quốc tế, ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh đang triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là chuẩn hóa quy trình quản trị, xây dựng các quy trình chuẩn trong thực hiện hợp tác quốc tế, đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho các cơ sở giáo dục đi kèm cơ chế hậu kiểm.

Cùng với đó, ngành giáo dục tập trung xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ nòng cốt làm công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế, góp phần đổi mới tư duy quản lý trong bối cảnh giáo dục hội nhập. Hoạt động đối ngoại cũng được đẩy mạnh số hóa, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong quản lý, điều phối các hoạt động hợp tác quốc tế.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục mở rộng các chương trình giáo dục nước ngoài, tăng cường công nhận văn bằng và chứng chỉ quốc tế, đồng thời huy động thêm nguồn lực nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục tiếp cận môi trường giáo dục quốc tế.

Theo ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác hợp tác quốc tế trong giáo dục.

“Quy trình hợp tác với các đối tác nước ngoài hiện có nhiều thay đổi so với trước đây. Vì vậy, cần có sự thống nhất trong triển khai giữa 168 phường, xã và các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố để đảm bảo thực hiện đúng quy định và thuận lợi trong quá trình phối hợp”, ông Hồ Tấn Minh cho biết.

Theo thống kê của Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh, trong năm 2025, các cơ sở giáo dục trên địa bàn đã tiếp khoảng 300 đoàn khách quốc tế đến thăm và làm việc. Tuy nhiên, một số hoạt động giao lưu vẫn mang tính đột xuất, tập trung ở một số đơn vị, chưa trở thành hoạt động thường xuyên, đồng bộ trong toàn ngành.

Do đó, ông Hồ Tấn Minh đề nghị các cơ sở giáo dục đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch năm học, xây dựng kế hoạch triển khai bài bản, chi tiết, tránh tình trạng bị động trong việc tiếp đoàn hoặc tổ chức các hoạt động không phục vụ trực tiếp cho mục tiêu giáo dục. Trong thời gian tới, nội dung hợp tác quốc tế cũng sẽ được đưa vào tiêu chí thi đua của các cơ sở giáo dục.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến từ các sở, ngành cũng đề xuất ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh phát động phong trào học ngoại ngữ trong toàn ngành, nhằm nâng cao năng lực hội nhập của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên. Đồng thời, cần chú trọng bồi dưỡng đội ngũ phụ trách công tác đối ngoại về nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp và làm việc trong môi trường quốc tế.

Thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới

Song song với việc thúc đẩy hội nhập quốc tế, TP Hồ Chí Minh cũng đang triển khai các bước đổi mới chương trình giáo dục ở bậc mầm non.

Theo bà Lý Thị Sương, Phó Trưởng phòng Giáo dục Mầm non (Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh), trước khi sắp xếp địa giới hành chính, TP Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là hai trong sáu địa phương trên cả nước được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới từ năm học 2022 - 2023.

Đến nay, đã có 6 trường mầm non, 1 nhóm lớp và 1 lớp mẫu giáo tại hai địa phương tham gia triển khai thí điểm chương trình. Sau thời gian thực hiện, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đã chủ động thích ứng với yêu cầu đổi mới, tổ chức môi trường giáo dục theo hướng mở và thay đổi phương pháp giáo dục từ truyền thụ một chiều sang tăng cường các hoạt động trải nghiệm cho trẻ.

“Những kết quả bước đầu này là cơ sở để TP Hồ Chí Minh tiếp tục đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện chương trình giáo dục mầm non mới trước khi triển khai rộng rãi”, bà Lý Thị Sương cho biết.

Sau khi sắp xếp địa giới hành chính, TP Hồ Chí Minh hiện có 1.832 cơ sở giáo dục mầm non với hơn 54.600 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên, trở thành địa phương có quy mô mạng lưới giáo dục mầm non lớn nhất cả nước.

Từ đầu năm học 2026 - 2027, thành phố tiếp tục mở rộng thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới tại 15 cơ sở giáo dục mầm non, trong đó khu vực 1 có 7 trường, khu vực 2 có 4 trường và khu vực 3 có 4 trường.

Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh cũng thành lập Ban chỉ đạo cấp thành phố nhằm điều phối, hỗ trợ chuyên môn và giám sát quá trình triển khai chương trình. Lộ trình thí điểm được ưu tiên ở những khu vực có điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên nhằm rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng.

Bà Lê Thụy Mỵ Châu cho biết, các cơ sở giáo dục cần chủ động rà soát, bổ sung cơ sở vật chất và trang thiết bị đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình, đồng thời chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

“Tôi đề nghị các cơ sở giáo dục phát huy tính chủ động, linh hoạt, không rập khuôn máy móc. Các hoạt động giáo dục cần xuất phát từ nhu cầu thực tế và khả năng của trẻ. Cán bộ quản lý cần đồng hành, hỗ trợ giáo viên, hạn chế áp lực hành chính không cần thiết và chú trọng công tác truyền thông để tạo sự đồng thuận của phụ huynh”, bà Lê Thụy Mỵ Châu nhấn mạnh.