Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC), trong tuần 36, từ ngày 31/8 đến ngày 6/9, Thành phố ghi nhận 1.338 trường hợp mắc sốt xuất huyết. Tổng số ca mắc tích lũy từ đầu năm đến hết tuần đầu tháng 9 là 31.032 trường hợp.

Đáng chú ý, từ ngày 3/8 đến ngày 6/9, số ca mắc mới liên tục vượt 1.000 trường hợp mỗi tuần. Các khu vực có số ca mắc trên 100.000 dân ở mức cao gồm Chánh Phú Hòa, Minh Thạnh và An Nhơn Tây.

Tại tọa đàm “Lá chắn kép bảo vệ gia đình khỏi sốt xuất huyết Dengue trong mùa mưa”, do HCDC phối hợp cùng Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam tổ chức mới đây, Thạc sĩ, bác sĩ  (ThS.BS) Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC, cho biết sốt xuất huyết hiện là bệnh lưu hành quanh năm tại TP Hồ Chí Minh. Thời tiết ẩm, nắng mưa xen kẽ cùng mật độ dân cư cao tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sản và làm tăng nguy cơ hình thành ổ dịch.

Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết chỉ sinh sản tại những khu vực ẩm thấp, ô nhiễm hoặc cống rãnh. Trên thực tế, muỗi vằn Aedes aegypti thường đẻ trứng tại các vật dụng chứa nước sạch trong và quanh nhà.

Bình cắm hoa, chậu cây thủy sinh, chén kê chân tủ, máng xối, chai lọ, ly nhựa uống dở hoặc nắp chai có một lượng nước đọng nhỏ đều có thể trở thành nơi muỗi sinh sản. Vì vậy, người sống trong nhà phố, chung cư hoặc căn hộ cao tầng vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu môi trường xung quanh tồn tại muỗi truyền bệnh.

Trong khi đó, trứng muỗi vằn có khả năng chịu khô trong thời gian dài và có thể tiếp tục phát triển khi gặp nước. Trong điều kiện thuận lợi, quá trình từ trứng, lăng quăng đến muỗi trưởng thành có thể diễn ra trong khoảng một tuần. Do đó, việc chỉ đổ nước trong vật chứa là chưa đủ, thành và đáy vật dụng cần được cọ rửa kỹ để loại bỏ trứng muỗi bám lại.

“Chúng ta không cần tìm ở đâu xa. Muỗi và lăng quăng có thể tồn tại trong chính những vật dụng quen thuộc ngay trong nhà”, ThS.BS Lê Hồng Nga lưu ý.

HCDC cũng khuyến cáo, mỗi gia đình dành khoảng 10 - 15 phút mỗi tuần để kiểm tra toàn bộ vật chứa nước, thay nước bình hoa, thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn, lật úp các vật dụng không sử dụng và thu gom phế thải có khả năng đọng nước. Người dân cần ngủ mùng kể cả ban ngày, mặc quần áo dài, sử dụng biện pháp xua muỗi phù hợp và phối hợp với ngành y tế khi địa phương triển khai xử lý ổ dịch.

Dưới góc độ điều trị, BSCKII Nguyễn Trần Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cho biết, các triệu chứng ban đầu của sốt xuất huyết có thể dễ bị nhầm với cảm sốt thông thường. Việc chủ quan hoặc tự điều trị có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm theo dõi và can thiệp cần thiết.

Nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng gồm trẻ nhũ nhi, trẻ béo phì, người từng mắc sốt xuất huyết và người có bệnh nền mạn tính về tim mạch, thận, phổi hoặc thần kinh. Khi bệnh chuyển nặng, người bệnh có thể bị sốc, xuất huyết, suy hô hấp hoặc tổn thương nhiều cơ quan, phải điều trị bằng các kỹ thuật chuyên sâu.

Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của bệnh, khi người bệnh bắt đầu giảm hoặc hết sốt. Việc hạ sốt không đồng nghĩa bệnh đã khỏi. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như lừ đừ, bứt rứt, đau bụng, nôn ói nhiều, khó thở, tay chân lạnh, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Với trẻ nhỏ, cần chú ý biểu hiện bỏ ăn, bỏ bú hoặc mệt nhiều dù đã hết sốt. HCDC hướng dẫn nhận diện dấu hiệu bệnh chuyển nặng.

Hiện sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các bác sĩ lưu ý, người bệnh không nên tự ý truyền dịch tại nhà hoặc sử dụng aspirin, ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Việc dùng thuốc hạ sốt, bù nước và theo dõi bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.

Ngoài ra, theo các chuyên gia y tế, phòng bệnh cần kết hợp kiểm soát muỗi, lăng quăng với tiêm chủng cho người đủ điều kiện. Vaccine là biện pháp bổ sung, không tạo khả năng bảo vệ tuyệt đối và không thay thế hoạt động vệ sinh môi trường. Người dân cần được khám sàng lọc, tư vấn về độ tuổi, tình trạng sức khỏe, chống chỉ định và lịch tiêm tại cơ sở y tế. 

Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, việc duy trì diệt muỗi, diệt lăng quăng, phòng muỗi chích kết hợp tiêm vaccine phù hợp sẽ tạo thành “lá chắn kép”. Kiểm soát muỗi vằn còn góp phần phòng các bệnh lây truyền qua cùng loại muỗi này như Zika và Chikungunya.