Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30/3 xác nhận nhân vật mà ông đã trao đổi trong những tuần qua là Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf phát biểu trong một cuộc họp báo tại Tehran. Ảnh: THX/TTXVN
Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo New York Post, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ biết “trong khoảng một tuần nữa” liệu Ghalibaf có thực sự là người mà Mỹ có thể hợp tác hay không.
Những tuần qua, nhiều nguồn tin cũng đã dự báo ông Ghalibaf là đầu mối mà Washington ưa thích – bất chấp những tuyên bố cứng rắn và mối liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Nhưng các quan chức Mỹ vẫn kiềm chế không công khai danh tính ông. Ông Trump còn đùa rằng bất cứ ai ông nêu tên công khai đều có nguy cơ bị hại.
Ông Ghalibaf (64 tuổi), từng là phi công và là cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, từng phủ nhận rằng các cuộc đàm phán với Mỹ đang diễn ra. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định ông có thể là một đối tác “thực dụng” trong mắt Washington.
Michael Rubin, chuyên gia phân tích chính sách, viết: “Nhiều nhà ngoại giao nhầm lẫn giữa thực dụng với cơ hội. Ghalibaf là một người sống sót qua nhiều biến động; ông nhìn thấy trong ông Trump cơ hội để đạt được điều mà cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei từ chối: chức Tổng thống hoặc một vai trò lãnh đạo tạm quyền”.
Sinh ngày 23/8/1961 tại thành phố Torqabeh, tỉnh Razavi Khorasan của Iran, ông Ghalibaf không xuất thân từ dòng dõi giáo sĩ Shiite như nhiều nhà lãnh đạo khác. Ông gia nhập IRGC trong cuộc chiến Iran-Iraq thập niên 1980, nhanh chóng thăng tiến và sau đó phụ trách các dự án xây dựng lớn, tham gia tái thiết đất nước. Ông cũng từng chỉ huy Lực lượng Không quân Vệ binh Cách mạng, rồi trở thành cảnh sát trưởng Iran, hiện đại hóa lực lượng và thiết lập số điện thoại khẩn cấp 110.
Tuy nhiên, hồ sơ của ông Ghalibaf cũng đầy tranh cãi. Ông bị cáo buộc ra lệnh sử dụng vũ lực đối với người biểu tình trong các phong trào chống chính quyền năm 2003 và 2009. Khi làm Thị trưởng Tehran từ 2005–2017, ông Ghalibaf vừa mở rộng quan hệ quốc tế, tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới, vừa duy trì hình ảnh một cứng rắn nội địa, khiến nhiều đồng minh và đối thủ phải chú ý.
Ông Ghalibaf từng 4 lần ra tranh cử tổng thống Iran vào các năm 2005, 2013, 2017 và 2024 nhưng thất bại. Tuy vậy, các nguồn tin ngoại giao tiết lộ ông vẫn nhận được sự ủng hộ của tân Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.
Vị trí hiện tại của ông Ghalibaf trong hệ thống chính quyền Iran vẫn còn nhiều bất định. Sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, quyền lực đang phân tán và nhiều trung tâm quyền lực trong chế độ thần quyền Iran cạnh tranh để kiểm soát.
Dù vậy, với sự ủng hộ từ Mojtaba Khamenei và vai trò Chủ tịch Quốc hội, Ghalibaf có thể nổi bật như một nhân vật có ảnh hưởng, vừa cứng rắn vừa thực dụng, có khả năng trở thành cầu nối cho Washington trong bối cảnh chiến sự với Israel và Mỹ vẫn diễn biến căng thẳng.