Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 15/6 dẫn trả lời phỏng vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump với tờ The New York Times hôm 14/6 nhấn mạnh nếu Iran không đạt được một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng với Mỹ, ông sẽ khởi động lại các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Tehran.

Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Trump cho biết nếu Iran không đạt được thỏa thuận hạt nhân với Mỹ - một tiến trình mà các trợ lý của nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng dự kiến sẽ bắt đầu vào thứ Sáu (19/6) tại Geneva - ông sẽ tái phát động các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran hoặc biến Washington thành “người bảo hộ của Trung Đông” để đổi lấy 20% doanh thu của khu vực.

Tổng thống Trump cũng nói rằng thỏa thuận đạt được với Iran cuối cùng sẽ bảo đảm eo biển Hormuz được “miễn phí vĩnh viễn”.

Liên quan tới việc này, vào sáng sớm 15/6, theo giờ Việt Nam, viết trên nền tảng mạng xã hội X, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết: “Sau các cuộc đàm phán chuyên sâu, chúng tôi vui mừng thông báo rằng Thỏa thuận Hòa bình giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã được đạt được. Hai bên đã tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Liban”.

Theo người đứng đầu chính phủ Pakistan, lễ ký kết chính thức sẽ được tổ chức vào thứ Sáu, ngày 19/6, tại Thụy Sĩ và với việc thỏa thuận hiện đã được thiết lập, các bên trung gian sẽ tạo điều kiện cho một loạt cuộc họp diễn ra trong tuần này, đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức của thỏa thuận.

Sau đó, Tổng thống Trump xác nhận thỏa thuận này, nói rằng nó “đã hoàn tất”.

Viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất. Xin chúc mừng tất cả mọi người!”

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thêm: “Tôi chính thức cho phép mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu bất kỳ khoản phí nào, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ của mình. Hãy để dầu mỏ được lưu thông!”

Trong một bài viết khác sau đó, Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Việc eo biển Hormuz được mở lại cùng với việc thỏa thuận được ký kết vào thứ Sáu (19/6), nhằm phục vụ công tác rà phá thủy lôi, dầu mỏ sẽ một lần nữa được lưu thông ở cả hai chiều vì lợi ích của khu vực và của toàn thế giới!”

Theo Tổng thống Trump, “thỏa thuận tuyệt vời này sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho toàn bộ khu vực. Nhiều đời tổng thống đã cố gắng đạt được hòa bình với Iran, nhưng tất cả đều thất bại trước khi tôi làm được điều đó”.

Trong cuộc phỏng vấn với báo The New York Times, hãng thông tấn Anadolu cho biết Tổng thống Trump nói rằng thỏa thuận đã đạt được bất chấp sự phản đối của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Máy bay chiến đấu Israel đã ném bom khu vực ngoại ô phía Nam của Beirut vào sáng 14/6, khiến ít nhất ba người thiệt mạng và 15 người bị thương mặc dù lệnh ngừng bắn vẫn đang có hiệu lực.

Tổng thống Trump chỉ trích Israel về vụ tấn công này, nói rằng điều đó “đáng lẽ không nên xảy ra” khi Mỹ và Iran đang tiến gần tới một thỏa thuận hòa bình.

Khi đề cập đến Thủ tướng Netanyahu, Tổng thống Trump nói: “Ông ấy là một người rất khó làm việc cùng. Và thành thật mà nói, ông ấy nên rất biết ơn chúng tôi vì điều này. Bởi nếu Iran có vũ khí hạt nhân thì Israel sẽ không thể tồn tại nổi trong hai giờ”.

Căng thẳng khu vực đã leo thang kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.

Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ toàn cầu.

Một lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan, nhưng các cuộc đàm phán tại Islamabad từ ngày 11 - 12/4 đã không thể tạo ra một thỏa thuận lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh đình chiến vô thời hạn trong khi vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran qua eo biển Hormuz.

Kể từ đó, Iran và Mỹ tiếp tục trao đổi các đề xuất và phản đề xuất nhằm nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp và chấm dứt chiến tranh, nhưng chưa đạt được bước đột phá mang tính quyết định.

Trong cuộc phỏng vấn với báo The New York Times, Tổng thống Trump nói rằng quyết định tấn công Iran vào cuối tháng Hai và việc Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran sau khi Tehran đóng eo biển Hormuz đã tái định hình Trung Đông theo hướng có lợi cho Mỹ.

Mặc dù toàn bộ các điều khoản của thỏa thuận vẫn chưa được công bố, nhưng theo The New York Times, các phát biểu của Tổng thống Trump dường như đề cập tới những cam kết từ phía Iran mà hoặc chưa được chính thức chấp nhận hoặc vẫn còn phải tiếp tục đàm phán trong tương lai.

Bản ghi nhớ (MoU) quy định việc đình chỉ thu phí tại eo biển Hormuz trong 60 ngày và sau đó sẽ tiến hành một cuộc đối thoại khu vực về tương lai của tuyến đường thủy này.

Trong suốt cuộc phỏng vấn, báo The New York Times cho biết Tổng thống Trump đã so sánh thỏa thuận của mình với thỏa thuận hạt nhân năm 2015 được ký dưới thời chính quyền Barack Obama, đồng thời khẳng định rằng khuôn khổ mới sẽ bảo đảm Iran “không thể phát triển hoặc mua được vũ khí hạt nhân”.

Tuy nhiên, cam kết đó không phải là điều mới mẻ. Iran đã chấp nhận nghĩa vụ từ bỏ vũ khí hạt nhân khi phê chuẩn Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) vào năm 1970 và tái khẳng định cam kết này trong các điều khoản mở đầu của thỏa thuận hạt nhân năm 2015 được đàm phán dưới thời Tổng thống Obama.

Trong suốt ba tháng đàm phán, do Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, ông Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Trump là ông Jared Kushner dẫn dắt, các quan chức Iran nhiều lần khẳng định rằng Tehran sẽ không từ bỏ điều mà họ coi là quyền được làm giàu uranium cho mục đích dân sự theo các hiệp ước quốc tế.

Theo The New York Times, Tổng thống Trump cho biết các bên vẫn đang đàm phán về việc liệu Iran có đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong vòng 20 năm hay không.

Tổng thống Mỹ cũng ám chỉ rằng ông có thể chấp nhận một thời hạn đình chỉ 15 năm, nhưng cho biết Iran sẽ vĩnh viễn chỉ được phép làm giàu uranium ở mức thấp đến mức “không bao giờ có thể được sử dụng cho mục đích quân sự”.

Thỏa thuận dưới thời chính quyền Obama cũng áp đặt các hạn chế tương tự đối với các hoạt động hạt nhân của Iran và giới hạn mức độ làm giàu uranium ở ngưỡng thấp.

Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận vào năm 2018, Iran dần vượt quá các giới hạn của thỏa thuận, mở rộng chương trình làm giàu uranium và cuối cùng sản xuất uranium được làm giàu tới độ tinh khiết 60%.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ước tính Iran có khoảng 440 kg uranium được làm giàu đạt mức 60%, một mức độ mà từ đó việc nâng lên ngưỡng 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân sẽ diễn ra nhanh hơn rất nhiều.

Theo nhận định của Tổng Giám đốc IAEA, ông Rafael Grossi trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera của Qatar vào đầu tháng 3/2026, lượng uranium này, về mặt lý thuyết, đủ để sản xuất hơn 10 đầu đạn hạt nhân.

Ông Grossi cũng cho biết gần một nửa lượng uranium được làm giàu ở mức 60% nói trên có khả năng vẫn đang được lưu giữ trong một tổ hợp đường hầm ngầm tại cơ sở hạt nhân Isfahan của Iran.

Tuy nhiên, các thanh sát viên của IAEA đã không thể giám sát số vật liệu này kể từ ngày 10/6/2025, thời điểm Israel tiến hành những cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran.