Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 7/4, căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu tiếp tục gia tăng sau khi Tổng thống Donald Trump khơi lại ý tưởng giành quyền kiểm soát Greenland, trong bối cảnh Washington đang sa lầy trong cuộc xung đột với Iran và đối mặt với những hoài nghi về vai trò lãnh đạo toàn cầu.

Phát biểu gần đây, ông Trump nhắc lại mong muốn sở hữu Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, đồng thời chỉ trích NATO là “con hổ giấy”, cho rằng Tổng thống Vladimir Putin không hề e ngại liên minh này. Ông cũng để ngỏ khả năng Mỹ rút khỏi NATO, làm dấy lên lo ngại về sự rạn nứt sâu sắc trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Những tuyên bố này xuất hiện khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bước sang tuần thứ sáu, gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và ảnh hưởng nặng nề tới các nền kinh tế châu Âu. Tuy nhiên, thay vì ủng hộ Washington, nhiều quốc gia NATO lại giữ khoảng cách, từ chối cho Mỹ sử dụng căn cứ quân sự hoặc không phận trong các đợt không kích ban đầu nhằm vào Tehran.

Theo ông Song Luzheng, học giả tại Đại học Phúc Đán, châu Âu nhiều khả năng sẽ duy trì lập trường trung lập trong xung đột Iran. Điều này đồng nghĩa với việc không tham chiến trực tiếp, không cho phép Mỹ sử dụng hạ tầng quân sự trong khu vực và cũng không công khai lên án Washington. Cách tiếp cận này phản ánh sự thận trọng của châu Âu trước một cuộc xung đột có nguy cơ lan rộng.

Một số nhà phân tích cho rằng châu Âu thậm chí có thể hưởng lợi nếu chiến dịch quân sự của Mỹ không đạt kết quả như kỳ vọng. Theo nhận định, một thất bại có thể tác động đến bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, từ đó hạn chế quyền lực của ông Trump. Quan điểm này cho thấy mức độ bất đồng ngày càng rõ giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Ở chiều ngược lại, ông Cui Hongjian, chuyên gia về Liên minh châu Âu tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, nhận định các phát biểu về Greenland của ông Trump nhằm khẳng định Mỹ vẫn là cường quốc toàn cầu có khả năng xử lý đồng thời nhiều mặt trận quân sự và ngoại giao. Tuy nhiên, những khó khăn của Washington tại Trung Đông đã làm suy giảm độ tin cậy của năng lực răn đe quân sự Mỹ.

Theo ông Cui, việc nhấn mạnh khả năng triển khai sức mạnh tại Greenland hay các khu vực khác là nỗ lực nhằm khôi phục uy tín đó. Trong bối cảnh chiến sự chưa có tiến triển rõ ràng, chính quyền Mỹ muốn gửi tín hiệu rằng họ vẫn đủ năng lực và quyết tâm hành động trên nhiều chiến tuyến.

Greenland từ lâu đã được ông Trump coi là mục tiêu chiến lược vì vị trí địa chính trị quan trọng tại Bắc Cực và tiềm năng tài nguyên. Trước đó, ông từng đề cập khả năng sử dụng biện pháp quân sự hoặc thuế quan để đạt được mục tiêu này, song vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Đan Mạch và các đồng minh NATO.

Hiện tại, Lầu Năm Góc đang đàm phán với Copenhagen để mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, bao gồm việc tiếp cận thêm ba căn cứ, trong đó có hai cơ sở từng bị bỏ hoang. Nếu đạt được thỏa thuận, đây sẽ là bước mở rộng đầu tiên của Mỹ tại khu vực này trong nhiều thập kỷ.

Trong khi đó, châu Âu tiếp tục duy trì khoảng cách chính trị với Washington trong vấn đề Trung Đông. Các nước trong khu vực được cho là sẽ chỉ phối hợp nếu Mỹ đưa ra mục tiêu rõ ràng và lộ trình hành động cụ thể.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến sẽ gặp ông Trump tại Washington trong tuần này nhằm củng cố liên minh, trong bối cảnh những bất đồng ngày càng sâu sắc đe dọa vai trò của NATO trong trật tự an ninh toàn cầu.