Theo tờ The Washington Post, ông Trump công bố động thái này tại một sự kiện ở Nhà Trắng ngày 11/2. Ông cũng cho biết chính quyền của mình sẽ chi tiền thuế của người dân để nâng cấp các nhà máy điện than tại bốn bang.

Tổng thống Trump nói: “Chúng ta sẽ mua rất nhiều than thông qua quân đội. Điều đó sẽ ít tốn kém hơn và thực sự hiệu quả hơn nhiều so với những gì chúng ta đã sử dụng trong rất, rất nhiều năm”.

Sắc lệnh hành pháp mà ông Trump ký ngày 11/2 không nêu rõ Lầu Năm Góc sẽ chi bao nhiêu tiền, chỉ đưa ra chỉ đạo các quan chức quốc phòng ưu tiên than trong các hợp đồng năng lượng dài hạn. Văn bản nêu rõ: “Than là thiết yếu đối với an ninh quốc gia và kinh tế của chúng ta” và bắt buộc Lầu Năm Góc phải ưu tiên duy trì, sử dụng chiến lược các tài sản năng lượng dựa trên than.

Sắc lệnh viện dẫn tình trạng khẩn cấp về năng lượng mà Nhà Trắng tuyên bố vào đầu năm 2025, cũng như một sắc lệnh hành pháp hồi tháng 4/2025 nhằm củng cố lưới điện của Mỹ. Các quan chức Nhà Trắng lập luận rằng tình trạng thiếu điện trên toàn quốc đã tạo ra tình trạng khẩn cấp về an ninh quốc gia.

Chính quyền Tổng thống Trump cũng đang tìm cách nâng đỡ ngành than và các ngành công nghiệp phát thải carbon cao khác khi dỡ bỏ các quy định liên bang hạn chế phát thải khí nhà kính. Nhà Trắng dự kiến thông báo trong tuần này rằng họ hủy bỏ kết luận của chính phủ liên bang cho rằng các khí thải này đang thúc đẩy hiện tượng nóng lên toàn cầu, vốn là cơ sở nền tảng cho quy định khí hậu của Mỹ.

Ngoài chỉ thị đối với Lầu Năm Góc, ông Trump cũng cho biết rằng chính quyền của ông sẽ sử dụng nguồn tiền từ Bộ Năng lượng Mỹ để chi trả cho hoạt động nâng cấp các nhà máy điện than ở Kentucky, North Carolina, Ohio và West Virginia để giữ các nhà máy này tiếp tục hoạt động và mở cửa. Ông Trump không cho biết bao nhiêu tiền sẽ được phân bổ cho dự án đó, nhưng khoản tiền này sẽ được rút từ số tiền hiện có trị giá 625 triệu USD mà chính quyền công bố vào tháng 9/2025 nhằm hỗ trợ ngành than.

Các chuyên gia cảnh báo những nỗ lực của chính quyền Mỹ nhằm khôi phục ngành than có nguy cơ làm tăng giá điện đối với tất cả người sử dụng điện, gây ra ô nhiễm không khí và nguồn nước nghiêm trọng do các hạt bụi mịn, hóa chất độc hại, cũng như phát thải carbon.

Những hành động chưa từng có của chính quyền Mỹ nhằm buộc các công ty điện lực và người tiêu dùng trợ cấp cho các nhà máy điện than vốn đang chuẩn bị ngừng hoạt động đã vấp phải phản ứng dữ dội từ các tổng chưởng lý bang, quan chức ngành điện lực và các tổ chức bảo vệ người sử dụng điện tại một số bang.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đã nhiều lần viện dẫn các quyền hạn khẩn cấp ít được sử dụng để hủy bỏ kế hoạch ngừng hoạt động của năm cơ sở điện than lớn. Các sắc lệnh này yêu cầu các công ty điện lực hủy bỏ kế hoạch đóng cửa và đầu tư các khoản tiền cần thiết để duy trì hoạt động của các nhà máy. Những chi phí đó thường được chuyển sang người sử dụng điện khi họ phải trả tiền điện cao hơn.

Theo ông Ari Peskoe, một học giả về năng lượng tại Đại học Harvard, kết quả là tăng hóa đơn điện trong khi mang lại lợi ích không đáng kể cho người tiêu dùng. Ông Peskoe nói: “Cả năm nhà máy đều dự kiến ngừng hoạt động vì chi phí vận hành cao và có những nguồn điện rẻ hơn để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Chủ sở hữu nhà máy không chỉ đơn giản là bật công tắc để vận hành lại vì họ sẽ chi hàng triệu USD để bảo trì, gia hạn các hợp đồng cung cấp than đã hết hạn và tuyển dụng lại lao động”.

Chủ sở hữu một nhà máy điện than ở Colorado mà chính quyền yêu cầu tiếp tục mở cửa đã nói rằng chính quyền Tổng thống Trump đang buộc họ hoạt động trái pháp luật. Hai công ty điện lực ở Colorado cho biết trong một hồ sơ gửi cơ quan quản lý liên bang vào tháng trước rằng chỉ thị này tương đương với việc tước đoạt tài sản tư nhân trái với Hiến pháp. Hồ sơ nêu: “Chi phí tuân thủ đổ trực tiếp lên các thành viên và khách hàng, những người giờ đây phải chi trả”, đồng thời bác bỏ kết luận của Bộ Năng lượng rằng nhà máy này là yếu tố then chốt để ngăn chặn tình trạng thiếu điện tại khu vực Tây Mỹ.

Mười lăm bang đang tìm cách ngăn chặn các mệnh lệnh của chính quyền Tổng thống Trump và đã khởi kiện nhằm lật ngược tuyên bố về “tình trạng khẩn cấp năng lượng” mà chính quyền đưa ra vào đầu năm 2025.

Chi phí đối với người sử dụng điện để duy trì hoạt động các nhà máy là đáng kể. Chủ sở hữu tổ hợp J.H. Campbell, một nhà máy phát điện than ở Tây Michigan mà chính quyền yêu cầu tiếp tục mở cửa, cho biết chi phí lên tới 615.000 USD mỗi ngày. Một phân tích của nhóm nghiên cứu Grid Strategies cho thấy nếu chính quyền mở rộng chỉ thị sang hàng chục nhà máy điện than dự kiến ngừng hoạt động trước cuối năm 2028, chi phí sẽ vượt 3 tỷ USD mỗi năm.

Vẫn chưa rõ Lầu Năm Góc phải chi bao nhiêu tiền để mua điện than theo chỉ thị của Nhà Trắng do chính quyền chưa cung cấp ngay dữ liệu về các hợp đồng năng lượng hiện có của Bộ Quốc phòng và mức chi bổ sung được phép để tăng sử dụng điện than. Tuy nhiên, ông Rob Gramlich, Chủ tịch Grid Strategies, nói: “Người nộp thuế sẽ phải chi trả cho bất cứ thứ gì Bộ Quốc phòng mua”.