Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 1/4 cho biết trong cuộc phỏng vấn độc quyền với The Telegraph (Anh) được công bố hôm 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông “đang nghiêm túc cân nhắc” việc rút Mỹ khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sau khi các quốc gia đồng minh từ chối ủng hộ cuộc chiến Mỹ - Israel chống lại Iran, đồng thời gọi liên minh này là một “con hổ giấy”.

Phát biểu của ông Trump là mối đe dọa trực tiếp nhất từ trước đến nay đối với liên minh phòng thủ xuyên Đại Tây Dương đã tồn tại 77 năm, làm leo thang những bất mãn ban đầu về quyền sử dụng căn cứ thành một cuộc khủng hoảng mang tính sống còn đối với khối phương Tây.

Khi được hỏi liệu ông có xem xét lại tư cách thành viên NATO của Mỹ sau cuộc xung đột hay không, Tổng thống Trump trả lời: “Ồ có chứ, tôi sẽ nói là vượt xa mức xem xét lại. Tôi chưa bao giờ bị thuyết phục bởi NATO. Tôi luôn biết đó là một con hổ giấy, và (Tổng thống Liên bang Nga) Vladimir Putin cũng biết điều đó”.

Những phát biểu này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi ông Trump dự kiến có bài phát biểu trước toàn quốc vào lúc 21h (giờ miền Đông Mỹ) hôm 1/4, tức 8 giờ sáng 2/4, theo giờ Việt Nam, để cập nhật tiến triển của cuộc chiến với Iran.

Tổng thống Trump đã chỉ trích Vương quốc Anh, khiển trách Thủ tướng Keir Starmer vì từ chối tham gia cuộc chiến chống Iran và cho rằng Hải quân Hoàng gia Anh không đủ khả năng đóng góp.

“Các bạn thậm chí còn không có hải quân. Các bạn đã quá lỗi thời và có những tàu sân bay không hoạt động”, Tổng thống Trump nói.

Khi được hỏi liệu ông Starmer có nên tăng chi tiêu quốc phòng hay không, Tổng thống Trump trả lời: “Tôi sẽ không nói ông ấy phải làm gì. Ông ấy muốn làm gì thì làm. Điều đó không quan trọng. Tất cả những gì ông Starmer muốn là những cối xay gió đắt đỏ đang đẩy giá năng lượng của các bạn lên mức rất cao”.

Đồng minh NATO do dự trong việc mở lại Eo biển Hormuz

Các đối tác NATO đã tỏ ra do dự trong việc hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua.

Tehran trên thực tế đã đóng eo biển này trong nhiều tuần, khiến giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng vọt và đe dọa gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Trump cho rằng sự vắng mặt của các đồng minh trong cuộc xung đột là “thực sự khó tin”.

“Chúng tôi luôn có mặt một cách tự động, bao gồm cả với Ukraine. Ukraine không phải là vấn đề của chúng tôi. Đó là một phép thử, và chúng tôi đã ở đó vì họ, và chúng tôi luôn sẽ ở đó vì họ. Nhưng họ đã không ở đó vì chúng tôi”, ông Trump nói.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gọi NATO là “con đường một chiều”

Tổng thống Trump cho biết ông “hài lòng” khi Ngoại trưởng Marco Rubio đã phát biểu hôm 31/3, cáo buộc NATO là một “con đường một chiều” và kêu gọi xem xét lại liên minh quân sự này sau chiến tranh Iran.

“Nếu NATO chỉ là việc chúng tôi bảo vệ châu Âu, nhưng họ lại từ chối cho chúng tôi quyền sử dụng căn cứ khi chúng tôi cần, thì đó không phải là một thỏa thuận tốt. Đó là điều khó có thể tiếp tục tham gia”, ông Rubio nói với người dẫn chương trình Sean Hannity của Fox News.

Ngoại trưởng Mỹ cho biết ông từng là “một trong những người bảo vệ mạnh mẽ nhất của NATO” khi còn ở Thượng viện Mỹ, vì giá trị của các căn cứ quân sự tại châu Âu cho phép Washington “triển khai sức mạnh tới nhiều khu vực trên thế giới”.

Tuy nhiên, theo ông Rubio, “giờ đây, chúng ta đã đến điểm mà liên minh NATO khiến chúng ta không thể sử dụng các căn cứ đó, tức là chúng ta không còn có thể dùng chúng để bảo vệ lợi ích của Mỹ, thì NATO là một con đường một chiều”.

Ông Rubio nhấn mạnh rằng Washington không yêu cầu đồng minh tiến hành không kích, nhưng “khi chúng tôi cần họ cho phép sử dụng căn cứ quân sự, mà câu trả lời là ‘Không’? Vậy thì tại sao chúng ta lại ở trong NATO?”

Các đồng minh châu Âu hạn chế Mỹ sử dụng căn cứ và không phận

Một số quốc gia châu Âu đã hạn chế quân đội Mỹ sử dụng căn cứ trên lãnh thổ của họ trong cuộc xung đột.

Italy đã từ chối cho một máy bay Mỹ hạ cánh khi nó đang trên đường tới Trung Đông để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu vào ngày 31/2.

Tây Ban Nha cũng đã đóng không phận đối với các máy bay Mỹ thực hiện nhiệm vụ chống Iran vào ngày 30/3.

Theo The Telegraph, Tổng thống Trump đang cân nhắc một cuộc cải tổ NATO nhằm trừng phạt các thành viên không đáp ứng yêu cầu chi tiêu quốc phòng của ông.

Các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đã thúc đẩy mô hình “trả tiền để tham gia”, theo đó có thể loại các đồng minh khỏi quá trình ra quyết định, bao gồm cả khi liên minh tham chiến.

Các nguồn tin thân cận với Tổng thống Trump cho biết ông cũng đang cân nhắc rút quân Mỹ khỏi Đức - một động thái ông đã xem xét kể từ khi trở lại nắm quyền năm ngoái.

Vào tối 31/3, Tổng thống Trump cho biết cuộc chiến tranh Iran có thể kết thúc trong “hai tuần, có thể ba tuần”, nhấn mạnh mục tiêu duy nhất là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.