Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo về khả năng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quân sự nếu Tehran không nhượng bộ.

Nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục đe dọa Iran bằng các hành động quân sự có thể xảy ra nếu Tehran không chấp nhận các yêu cầu của ông, từ vấn đề làm giàu hạt nhân cho tới tên lửa đạn đạo.

Trong các phát biểu với kênh truyền thông Israel Channel 12, được công bố hôm 10/2, Tổng thống Trump ám chỉ những hành động mạnh tay nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.

Ông Trump nói: “Hoặc là chúng tôi đạt được một thỏa thuận, hoặc chúng tôi sẽ phải làm điều gì đó rất cứng rắn”.

Theo hãng tin Al Jazeera của Qatar ngày 10/2, những phát biểu đó được đưa ra trong bối cảnh người đứng đầu an ninh Iran Ali Larijani gặp Quốc vương Oman Haitham bin Tariq Al Said để thảo luận kết quả các cuộc đàm phán giữa quan chức Mỹ và Iran diễn ra vào ngày 6/2.

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Trump đã nhiều lần nhấn mạnh việc Mỹ gia tăng lực lượng quân sự trong khu vực, sau khi điều động một “hạm đội khổng lồ” tới các vùng biển lân cận, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln.

Vào ngày 10/2, Channel 12 và trang tin Axios còn đưa tin rằng Tổng thống Trump đang cân nhắc điều thêm một tàu sân bay thứ hai tới Trung Đông.

Theo RIA Novosti, trả lời hãng tin Axios, ông Trump nói: "Chúng ta sẽ có thỏa thuận, hoặc sẽ phải làm điều gì đó rất khắt khe như lần trước. Chúng tôi đã có một hạm đội đang trên đường tới đó (Trung Đông), và có thể sẽ có thêm một hạm đội thứ 2".

Sự tăng cường hiện diện quân sự đó đã làm dấy lên lo ngại về một cuộc tấn công sắp xảy ra của Mỹ nhằm vào Iran trong khi những người chỉ trích cảnh báo rằng một cuộc tấn công như vậy có thể gây bất ổn nghiêm trọng cho khu vực.

Ngay trong ngày 9/2, Mỹ đã ban hành hướng dẫn đối với các tàu thương mại treo cờ Mỹ, cảnh báo họ nên tránh vùng biển thuộc lãnh hải của Iran “càng xa càng tốt”.

“Với tốc độ và bạo lực”

Kể từ tháng 1, Tổng thống Trump đã gia tăng sức ép của Mỹ đối với Iran, cảnh báo rằng quân đội nước này “đã vào khoá mục tiêu, lên đạn và sẵn sàng hành động”.

Tổng thống Trump cũng so sánh tình hình của Iran với Venezuela, nơi một chiến dịch quân sự của Mỹ ngày 3/1 đã dẫn tới việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro đưa về Mỹ xét xử.

Vào ngày 28/1, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rằng: “Giống như với Venezuela, (quân đội Mỹ) sẵn sàng, tự nguyện và có khả năng nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ, với tốc độ và bạo lực, nếu cần thiết. Hy vọng Iran sẽ nhanh chóng ‘ngồi vào bàn đàm phán’ và thương lượng một thỏa thuận công bằng và cân bằng”.

Cuối tháng trước, chính quyền Trump đã đưa ra ba yêu cầu tổng thể, bao gồm chấm dứt việc làm giàu uranium của Iran, cắt đứt quan hệ với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, và áp đặt các giới hạn đối với kho tên lửa đạn đạo của nước này.
Theo Al Jazeera, đây cũng là một mục tiêu mà Israel từ lâu theo đuổi.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận năm 2015 vốn đặt ra các hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động hạt nhân của Iran, đổi lại là việc dỡ bỏ trừng phạt.

Giờ đây, kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ hai vào tháng 1/2025, Tổng thống Trump đã khôi phục chiến dịch “gây sức ép tối đa” đối với Iran.

Chiến dịch này bao gồm các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc và sức ép nhằm tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran, điều mà Tehran khẳng định chỉ phục vụ mục đích năng lượng dân sự.

Trước đó, vào tháng 6 năm ngoái, Tổng thống Trump đã cho phép tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm vào ba cơ sở hạt nhân của Iran, trong khuôn khổ cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel.

Tập trung vào các cuộc biểu tình chống chính phủ

Những lời đe dọa mới của Trump trong tháng 1 trùng với làn sóng biểu tình chống chính phủ gần đây tại Iran.

Chính quyền Tehran đã phản ứng trước các cuộc biểu tình này bằng một cuộc trấn áp bạo lực, được cho là đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, làm dấy lên sự lên án rộng rãi từ các tổ chức nhân quyền.

Các báo cáo cho thấy lực lượng an ninh nhà nước đã nổ súng vào đám đông người biểu tình trong bối cảnh đất nước bị cắt internet.

Ngày 2/1 - một ngày trước chiến dịch quân sự của ông tại Venezuela - Tổng thống Trump đã đe dọa can thiệp để bảo vệ những người biểu tình và “đến giải cứu họ”, dù cuối cùng ông đã không thực hiện.

Một số nhà phân tích chỉ ra rằng các cuộc tấn công được đề xuất nhằm vào Iran sẽ không giúp ích nhiều cho người biểu tình, nhưng lại phù hợp với các mục tiêu lâu dài của Mỹ và Israel trong việc làm suy giảm năng lực quân sự của Iran.

Chính phủ Iran lập luận rằng các cuộc biểu tình đã bao gồm những hành vi tấn công bạo lực nhằm vào lực lượng an ninh bởi các nhóm vũ trang, dẫn tới cái chết của hàng trăm sĩ quan.

Tehran cũng cáo buộc các thế lực bên ngoài như Mỹ và Israel đứng sau hậu thuẫn các cuộc biểu tình chống chính phủ.

Các chi tiết xung quanh các cuộc biểu tình và chiến dịch trấn áp vẫn khó được kiểm chứng đầy đủ, nhưng các quan chức Iran đã thừa nhận rằng phản ứng của chính phủ đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Iran phát tín hiệu linh hoạt với một yêu cầu then chốt của Mỹ

Trong bối cảnh dự kiến sẽ có thêm các cuộc đàm phán do trung gian với Mỹ, Iran gợi ý có thể pha loãng uranium được làm giàu ở mức cao để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt.

Cụ thể, người đứng đầu cơ quan năng lượng nguyên tử Iran, ông Mohammad Eslami cho biết Tehran sẵn sàng pha loãng uranium được làm giàu ở mức cao nếu Mỹ chấm dứt các lệnh trừng phạt, phát tín hiệu linh hoạt đối với một yêu cầu then chốt của Mỹ.

Phát biểu với các phóng viên hôm 9/2, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran, ông Eslami đã nói rằng triển vọng Iran pha loãng uranium được làm giàu ở mức 60% - ngưỡng gần với cấp độ vũ khí - sẽ phụ thuộc vào “liệu tất cả các lệnh trừng phạt có được dỡ bỏ để đổi lại hay không”.

Ông Eslami không nêu rõ Iran kỳ vọng việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt hay chỉ riêng những lệnh do Mỹ áp đặt.

Pha loãng uranium có nghĩa là trộn nó với vật liệu pha để làm giảm mức độ làm giàu. Theo cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc, Iran là quốc gia duy nhất không sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng lại làm giàu uranium tới mức 60%.