Đài DW của Đức ngày 5/1 cho biết vào cuối tuần qua, các vụ đụng độ chết người giữa người biểu tình và lực lượng an ninh bùng phát trên khắp Iran, khi các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt tăng cao bước sang tuần thứ hai.

Theo thống kê của hãng tin AFP (Pháp) dựa trên các báo cáo chính thức, đã có ít nhất 12 người, trong đó có cả thành viên lực lượng an ninh, đã thiệt mạng kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu từ một cuộc đình công của giới tiểu thương ở Tehran hôm 28/12.

Theo tổ chức nhân quyền HRANA có trụ sở tại Mỹ, tính đến rạng sáng 5/1, các cuộc biểu tình đã diễn ra tại hơn 220 địa điểm ở 26 trong tổng số 31 tỉnh của Iran, dẫn tới hơn 990 vụ bắt giữ.

Truyền thông nhà nước Iran cung cấp rất ít thông tin về các cuộc biểu tình, nhưng truyền thông nước ngoài cơ bản xem làn sóng bất ổn hiện nay là nghiêm trọng nhất tại Iran kể từ năm 2022, khi cái chết của cô Jina Mahsa Amini, 22 tuổi, trong thời gian bị cảnh sát giam giữ đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình trên toàn quốc.

Dù quy mô nhỏ hơn, các cuộc biểu tình lần này vẫn đặt ra một thách thức mới đối với Lãnh tụ Tối cao Iran, ông Ayatollah Ali Khamenei, trong bối cảnh Iran vừa trải qua một cuộc chiến ngắn với Israel vào tháng 6/2025, gây thiệt hại cho các cơ sở hạt nhân..

Tổng thống Trump đe dọa hành động

Vào ngày 4/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa Iran, cảnh báo rằng chính quyền nước này sẽ bị Mỹ “đánh rất mạnh” nếu có thêm người biểu tình thiệt mạng.

“Chúng tôi đang theo dõi rất sát. Nếu họ lại bắt đầu giết người như trong quá khứ, tôi nghĩ họ sẽ bị Mỹ đánh rất mạnh”, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một, nhưng không nói rõ chi tiết.

Lời cảnh báo này được đưa ra sau khi tuần trước ông Trump tuyên bố rằng nếu Iran “bạo lực giết hại những người biểu tình ôn hòa”, Mỹ sẽ can thiệp.

Viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố nếu Iran nổ súng và giết hại một cách bạo lực những người biểu tình ôn hòa thì Mỹ sẽ đến giải cứu.

Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh: “Chúng tôi đã khóa mục tiêu, nạp đạn và sẵn sàng hành động”.

Điều gì đang thúc đẩy các cuộc biểu tình tại Iran?

Các cuộc biểu tình tại Iran bùng phát sau cú sụp đổ mạnh của đồng nội tệ trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc.

Kênh RT của Liên bang Nga tối 1/1 cho biết giới thương nhân tại Tehran tiến hành đình công sau khi đồng rial rơi xuống mức thấp kỷ lục khoảng 1,44 triệu rial đổi 1 USD, so với 860.000 rial một năm trước đó.

Tuy nhiên, sau đó, biểu tình đó lan rộng ra toàn quốc và dần mang màu sắc chính trị, khi một bộ phận người biểu tình kêu gọi khôi phục chế độ quân chủ đã bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 .

Để đối phó với áp lực kinh tế, theo hãng tin Mehr (MNA), Chính phủ Iran đã quyết định tăng gấp hơn 3 lần mức trợ cấp cho người dân, trong bối cảnh đồng rial mất giá và giá cả leo thang gây sức ép lên đời sống của người dân nước này.

Tại buổi họp báo ngày 4/1, người phát ngôn Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cho biết mức trợ cấp sẽ tăng từ 3 triệu rial lên 10 triệu rial/hộ gia đình mỗi tháng. Trợ cấp sẽ không được chi trả bằng tiền mặt, mà được chuyển vào thẻ tín dụng, để người dân dùng để mua các mặt hàng thiết yếu.

Bà Mohajerani xác nhận chương trình mới sẽ được triển khai từ ngày 10/1 và áp dụng cho toàn bộ công dân Iran, theo chỉ thị của Tổng thống Masoud Pezeshkian. Người dân có thể sử dụng khoản tín dụng được nạp hằng tháng để mua lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm.

Chính phủ Iran cũng thông báo khoản hỗ trợ 1 triệu rial đang chi trả hiện nay sẽ được điều chỉnh theo diễn biến lạm phát.

Quyết định trên được đưa ra sau khi số liệu chính thức cho thấy lạm phát ở Iran đã vượt ngưỡng 40% do đồng rial mất giá mạnh, kéo theo những bất ổn tại một số khu vực mua sắm ở Tehran.