Theo báo chí Anh, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra phát biểu trên trước báo giới ngày 27/7, khi đang di chuyển tới bang Michigan trên chuyên cơ Không lực Một, một ngày trước cuộc gặp dự kiến với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Washington.

Trong lúc đề cập quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh, ông Trump bất ngờ nêu đích danh Israel. "Thành thật mà nói, chúng tôi đang đối xử rất tốt với nhiều quốc gia vốn không thể tồn tại nếu thiếu chúng tôi. Các bạn biết nước nào sẽ không thể tồn tại nếu thiếu chúng tôi không? Israel", Tổng thống Mỹ nói, đồng thời cho biết ông Netanyahu sẽ sớm tới Washington và có thể tự xác nhận điều này.

Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh ông Trump thừa nhận giữa ông và Thủ tướng Israel vẫn tồn tại một số khác biệt về mục tiêu quân sự tại Trung Đông. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ mô tả những khác biệt này là không lớn và cho rằng hai bên nhìn chung vẫn có lập trường tương đối gần nhau về bước đi tiếp theo đối với Iran.

Cuộc gặp ngày 28/7 dự kiến là lần tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo trong nhiều tháng và là cuộc gặp thứ 8 kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025. Sau cuộc hội đàm, hai người dự kiến cùng tham dự lễ tang Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, một trong những nhân vật tại Washington ủng hộ mạnh mẽ Israel và chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Trước khi lên đường tới Mỹ, ông Netanyahu cho biết Iran sẽ là vấn đề được ưu tiên hàng đầu, dù hai bên cũng thảo luận về nhiều vấn đề khu vực khác. Nhà lãnh đạo Israel muốn thuyết phục Washington mở rộng hoạt động quân sự chống Iran ra ngoài khu vực eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đã trở thành tâm điểm của xung đột trong những tháng gần đây.

Mục tiêu này có phần khác với cách tiếp cận hiện nay của ông Trump. Tổng thống Mỹ đã tạm dừng các đợt không kích nhằm vào Iran sau 13 đêm liên tiếp, với lý do cần tạo không gian cho các cuộc đàm phán. Trong khi đó, khi chiến dịch được phát động cuối tháng 2, ông Netanyahu tuyên bố Israel muốn phá hủy năng lực hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran.

Ngoài vấn đề Iran, kế hoạch bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ cũng được dự báo trở thành vấn đề gây tranh luận trong cuộc gặp. Israel hiện là quốc gia duy nhất tại Trung Đông sở hữu F-35 và lo ngại việc Ankara tiếp nhận loại máy bay này sẽ làm suy giảm ưu thế quân sự của Tel Aviv trong khu vực.

Ông Netanyahu từng cảnh báo thương vụ có thể làm đảo lộn cán cân sức mạnh tại Trung Đông, đồng thời chỉ trích chính quyền Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vì lập trường phản đối các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza và Syria.

Tuy nhiên, ông Trump ngày 27/7 bác bỏ quan điểm cho rằng Israel có thể tác động đến quyết định bán vũ khí của Washington. Tổng thống Mỹ khẳng định không quốc gia nào có quyền yêu cầu Mỹ được hoặc không được bán trang thiết bị quân sự cho một đối tác khác, đồng thời gọi ông Erdogan là bạn và Thổ Nhĩ Kỳ là một đồng minh quan trọng.

Dù vậy, khả năng Ankara mua F-35 vẫn đối mặt với nhiều trở ngại pháp lý và chính trị. Mỹ loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình F-35 năm 2019 sau khi nước này tiếp nhận hệ thống phòng không S-400 của Nga, do lo ngại công nghệ của Moskva có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm về máy bay tàng hình.

Luật pháp Mỹ hiện cấm chuyển giao F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ chừng nào Ankara vẫn sở hữu S-400 hoặc các thiết bị liên quan. Vì vậy, ngay cả khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, chính quyền Tổng thống Trump vẫn cần giải quyết những rào cản pháp lý trước khi có thể hoàn tất thương vụ.

Vấn đề Gaza cũng được dự báo nằm trong chương trình nghị sự. Chính quyền Tổng thống Trump muốn Israel đẩy nhanh việc triển khai kế hoạch do Washington đề xuất, vốn đình trệ trong nhiều tháng giữa lúc quân đội Israel tiếp tục kiểm soát thêm lãnh thổ và Hamas từ chối giải giáp.

Trước chuyến thăm của ông Netanyahu, một quan chức Israel cho biết nước này sẽ cho phép lực lượng ổn định đa quốc gia tiến vào Gaza theo kế hoạch của Mỹ. Lực lượng dự kiến có sự tham gia của binh sĩ Maroc và Uganda. Động thái này được xem là biện pháp xây dựng lòng tin với ông Trump trước cuộc gặp tại Nhà Trắng.

Nhà Trắng cho biết hai nhà lãnh đạo cũng sẽ thảo luận về khuôn khổ hợp tác ba bên tại Liban và khả năng mở rộng Hiệp định Abraham. Tuy nhiên, phát biểu mới nhất của ông Trump cho thấy bên cạnh việc khẳng định tầm quan trọng của liên minh Mỹ - Israel, Washington cũng muốn nhấn mạnh vai trò chi phối của mình đối với các quyết định an ninh và chiến lược trong khu vực.