Theo kênh CNN, con tàu này ban đầu mang tên Bella 1, đã bị Mỹ áp đặt trừng phạt vào năm 2024 vì hoạt động trong đội tàu bí mật chuyên vận chuyển dầu Iran.

Tháng trước, Tuần duyên Mỹ tìm cách thu giữ con tàu này khi nó đang trên đường tới Venezuela để lấy dầu. Vào thời điểm đó, con tàu treo cờ Guyana. Tuy nhiên, thủy thủ đoàn đã từ chối cho lực lượng Mỹ lên tàu và bất ngờ chuyển hướng ra Đại Tây Dương.

Sau đó, thủy thủ đoàn đã sơn quốc kỳ Nga lên mạn tàu. Con tàu cũng xuất hiện trong sổ đăng ký vận tải biển của Nga với tên mới là Marinera.

Các quan chức Mỹ cho biết Nga đã điều một tàu ngầm hộ tống con tàu khi tàu di chuyển về phía châu Âu, làm dấy lên nguy cơ đối đầu giữa Mỹ và Nga.

Bella 1 bị thu giữ ở đâu và như thế nào?

Theo CNN, Mỹ đã tái bố trí các khí tài quân sự tới Anh trước khi tiến hành thu giữ tàu này.

Trong vài ngày qua, các máy bay V-22 Osprey đã hoạt động tại Anh. Dữ liệu bay cho thấy các máy bay này thực hiện nhiệm vụ huấn luyện từ căn cứ Fairford. Ngoài ra, hai máy bay pháo kích AC-130 cũng hạ cánh xuống căn cứ Mildenhall của Anh vào ngày 4/1.

Theo trang theo dõi tàu biển MarineTraffic, Bella 1 bị thu giữ vào ngày 7/1, tại khu vực cách bờ biển phía Nam của Iceland khoảng 306 km trên Bắc Đại Tây Dương. Dữ liệu cho thấy con tàu đã đổi hướng gấp về phía Nam vào thời điểm bị thu giữ.

Bộ Giao thông Nga xác nhận đã mất liên lạc với tàu chở dầu này sau khi lực lượng Mỹ lên tàu vào lúc 7 giờ sáng theo giờ miền Đông Mỹ.

Lực lượng đặc nhiệm SEAL của Hải quân Mỹ nằm trong số các đơn vị lên tàu, sau khi được đưa tới Bella 1 bằng trực thăng của Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 của Lục quân Mỹ.

Bộ Quốc phòng Anh cũng cho biết đã hỗ trợ chiến dịch thu giữ tàu theo yêu cầu hỗ trợ từ phía Mỹ.

Mỹ không công bố video về quá trình lên tàu. Tuy nhiên, hãng truyền thông nhà nước Nga RT đã phát sóng một đoạn video mờ cho thấy một con tàu theo sát Bella 1 trong những ngày trước khi bị thu giữ.

Trong đoạn video quay từ trên Bella 1, có thể nhìn thấy từ xa một tàu không mang ký hiệu, phần nào bị che khuất bởi sương mù. RT cho biết con tàu này là tàu của Tuần duyên Mỹ hoạt động trên Đại Tây Dương.

Xem video lực lượng Mỹ tìm cách tiếp cận tàu chở dầu Marinera ngày 7/1 (nguồn: RT):

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem nói rằng tàu Munro của Tuần duyên Mỹ đã truy đuổi Bella 1 suốt nhiều tuần trên vùng biển quốc tế và trong điều kiện thời tiết cực kỳ nguy hiểm. Tuy nhiên, hiện chưa rõ con tàu xuất hiện trong video của RT có phải là tàu Munro hay không.

Theo một quan chức Mỹ, trước khi Bella 1 bị thu giữ, quân đội Nga đã điều động một số tàu hải quân và một tàu ngầm để bảo vệ con tàu này. Tuy nhiên, nguồn tin cho biết chưa rõ các phương tiện đó ở cách Bella 1 bao xa tại thời điểm bị Mỹ kiểm soát.

Nga phản ứng ra sao?

Nga đã lên án việc Mỹ thu giữ Bella 1. Bộ Giao thông Nga lập luận rằng, theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, không quốc gia nào có quyền sử dụng vũ lực đối với các tàu được đăng ký hợp pháp dưới quyền tài phán của quốc gia khác. Mỹ không phải là bên ký kết công ước này.

Theo hãng thông tấn nhà nước TASS, Bộ Ngoại giao Nga yêu cầu Mỹ đưa các công dân Nga trên tàu trở về quê hương. TASS cũng dẫn lời nghị sĩ Nga Leonid Slutsky gọi hành động thu giữ con tàu của Mỹ là “cướp biển thế kỷ 21”, vi phạm luật pháp quốc tế.

Tiếp đó, theo đài RT, ngày 8/1, Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo rằng việc quân đội Mỹ bắt giữ tàu chở dầu treo cờ Nga có nguy cơ gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với toàn bộ khu vực Âu - Đại Tây Dương và hoạt động hàng hải dân sự trên toàn cầu.

Trong tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng liên quan đến hành động cưỡng ép trái pháp luật nhằm vào tàu chở dầu Marinera do lực lượng vũ trang Mỹ tiến hành ngày 7/1.

Theo các quan chức tại Moskva, con tàu được cấp quyền treo cờ Nga phù hợp với các chuẩn mực của luật pháp quốc tế và luật pháp Nga.

Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh, các cơ quan chức năng Mỹ đã nhiều lần được thông báo qua các kênh chính thức rằng tàu chở dầu này đang hoạt động dưới cờ Nga và không có bất kỳ cơ sở nào để nghi ngờ điều đó. Bộ này lưu ý, luật hàng hải quốc tế quy định rõ ràng rằng các tàu di chuyển trên vùng biển quốc tế chỉ có thể bị dừng lại và khám xét trong những trường hợp được xác định chắc chắn, bao gồm nghi ngờ cướp biển hoặc buôn bán nô lệ. Theo Moskva, không trường hợp nào trong số này có thể áp dụng một cách hợp lý đối với tàu Marinera.

Theo Bộ Ngoại giao Nga, với tư cách là quốc gia phải được tham vấn trước khi một nước thứ ba tiến hành bất kỳ hành động nào đối với tàu treo cờ của mình, Nga đã nhiều lần gửi công hàm phản đối chính thức về việc lực lượng Mỹ truy đuổi tàu Marinera trong nhiều tuần.

Các nhà ngoại giao tại Moskva nhấn mạnh: “Trong bối cảnh này, việc binh sĩ Mỹ lên tàu dân sự tại vùng biển quốc tế và trên thực tế bắt giữ con tàu, cùng với việc khống chế thủy thủ đoàn, không thể được hiểu theo cách nào khác ngoài hành vi vi phạm trắng trợn nhất các nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản của luật hàng hải quốc tế”.

Các nhà ngoại giao Nga cảnh báo sự cố liên quan đến tàu Marinera chỉ có thể dẫn tới việc tiếp tục leo thang căng thẳng quân sự - chính trị tại khu vực Âu - Đại Tây Dương, tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Theo Bộ Ngoại giao Nga, những nỗ lực của giới chức Mỹ nhằm biện minh cho việc bắt giữ tàu Marinera bằng cách viện dẫn các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ là không thể chấp nhận được.

Nga cũng phản đối mạnh mẽ lời đe dọa truy tố thủy thủ đoàn của tàu trên lãnh thổ Mỹ do các quan chức Mỹ đưa ra. Các nhà ngoại giao Nga yêu cầu thủy thủ đoàn, gồm công dân Nga, Ukraine và Ấn Độ, phải được đối xử nhân đạo và được phép trở về các nước của mình trong thời gian sớm nhất.

Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện chưa đưa ra bình luận về vụ việc.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt bác bỏ nguy cơ đối đầu với Nga, cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump duy trì mối quan hệ tốt với ông Putin. Bà Leavitt nói: “Tôi tin rằng các mối quan hệ cá nhân đó sẽ tiếp tục”.

Trung Quốc cũng lên án vụ việc vào ngày 8/1, gọi đây là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói tại cuộc họp báo thường kỳ rằng Trung Quốc luôn phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương trái phép, không có cơ sở trong luật pháp quốc tế và không được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cho phép, đồng thời phản đối mọi hành động đi ngược lại mục đích, nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc và xâm phạm chủ quyền, an ninh của các quốc gia khác.

Bella 1 chở bao nhiêu dầu?

Theo công ty phân tích dữ liệu Kpler, tại thời điểm bị thu giữ, Bella 1 không chở theo dầu.

Điều này khác với hai tàu Skipper và Centuries, là những tàu chở dầu khác đã bị Tuần duyên Mỹ chặn giữ thành công trong những tuần gần đây. Mỹ đã điều khiển cả hai tàu này về Texas và có kế hoạch tịch thu toàn bộ lượng dầu trên tàu.

Kpler cho biết hồ sơ tuân thủ của Bella 1 ghi nhận hai khoảng thời gian, mỗi lần kéo dài 99 ngày, trong đó con tàu đã tắt Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS), là hệ thống theo dõi tàu bắt buộc theo thời gian thực.

Có tàu nào khác bị thu giữ không?

Trong một chiến dịch riêng cũng diễn ra ngày 7/1, Mỹ cho biết đã thu giữ một tàu chở dầu mang tên Sophia tại vùng biển quốc tế gần khu vực Caribe.

Theo bài đăng mà Bộ Tư lệnh miền Nam của Mỹ đăng trên mạng xã hội, đây là một tàu không quốc tịch, nằm trong diện trừng phạt và đã tiến hành các hoạt động trái phép trên biển Caribe.

Theo ông Emmanuel Belostrino, quản lý cấp cao phụ trách dữ liệu thị trường dầu thô tại Kpler, tàu Sophia đang chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô, được bốc xếp từ một cảng của Venezuela.

Mỹ có tiếp tục thu giữ thêm tàu không?

Ngày 7/1, Nhà Trắng tuyên bố sẽ tiếp tục thu giữ các tàu chở dầu nằm trong diện trừng phạt, bất chấp lo ngại rằng các động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng với Nga và Trung Quốc, quốc gia đang mua dầu của Venezuela.

Phát biểu tại cuộc họp báo, bà Leavitt nhấn mạnh Tổng thống Trump sẽ thực thi các chính sách mà ông cho là tốt nhất cho nước Mỹ. Bà nói thêm: “Điều đó đồng nghĩa với việc thực thi lệnh cấm vận đối với tất cả các tàu thuộc đội tàu bí mật đang vận chuyển dầu trái phép”.

Dữ liệu của Kpler cho thấy từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, có ít nhất 16 tàu đã bốc xếp dầu thô hoặc dầu nhiên liệu tại Venezuela. Trong số này, 10 tàu đã tắt AIS và có thể đã rời Venezuela.

Sáu tàu còn lại, đều nhận dầu trong tháng 12/2025 và tháng 1, có tổng sức chứa ước tính gần 9 triệu thùng dầu. Dữ liệu AIS cho thấy ba tàu trong số này vẫn chưa rời Venezuela, trong khi ba tàu còn lại đã tắt thiết bị phát tín hiệu.