Theo phóng viên TTXVN tại Paris, phát biểu với báo giới sau phiên tòa, ông Paul Mathonnet, luật sư bảo vệ cho nguyên đơn, cho rằng điều được đặt ra trong vụ việc không chỉ liên quan đến bà Trần Tố Nga mà còn là quyền tiếp cận công lý của các nạn nhân.

Theo luật sư Mathonnet, vấn đề pháp lý cốt lõi mà Tòa Phá án phải giải quyết là xác định hoạt động của các tập đoàn hóa chất Mỹ là hành vi thương mại hay hành vi thực thi chủ quyền nhà nước. Các tập đoàn bị kiện cho rằng họ được hưởng quyền miễn trừ tài phán do thực hiện các hợp đồng sản xuất theo yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật của Chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc cung cấp hàng hóa cho nhà nước không đồng nghĩa với việc thực thi quyền lực công, do đó các tập đoàn này không thể được hưởng quyền miễn trừ vốn chỉ dành cho nhà nước hoặc các thực thể được chuyển giao một phần quyền lực công.

Ông cho biết từ trước tới nay, cả tòa sơ thẩm lẫn phúc thẩm đều chưa xem xét nội dung vụ kiện do vướng tranh cãi về quyền miễn trừ tài phán. Theo ông, nếu Tòa Phá án hủy bản án phúc thẩm vào ngày 16/9 tới, vụ việc có thể được đưa trở lại cấp phúc thẩm hoặc tiếp tục được xem xét về nội dung tại cấp sơ thẩm. Khi đó, lần đầu tiên các bên có thể tranh luận về trách nhiệm của các tập đoàn hóa chất Mỹ đối với những hậu quả do chất độc da cam gây ra. Ông cũng cho biết quan điểm của phía nguyên đơn nhận được sự đồng tình của đại diện Viện Công tố bên cạnh Tòa Phá án.

Làm rõ thêm điểm này, luật sư Bertrand Repolt cho biết đại diện Viện Công tố bên cạnh Tòa Phá án đã gửi ý kiến bằng văn bản tới các bên trước phiên xử, trong đó cho rằng các tập đoàn hóa chất Mỹ thực hiện hoạt động thương mại chứ không phải hành vi thực thi chủ quyền nhà nước. Theo ông Repolt, đây là một yếu tố quan trọng cho thấy quyền miễn trừ tài phán không nên được áp dụng trong vụ việc này.

Luật sư Repolt nhấn mạnh các tập đoàn bị kiện là những doanh nghiệp thương mại tư nhân, chỉ thực hiện đơn đặt hàng của Chính phủ Mỹ theo các yêu cầu kỹ thuật nhất định như nhiều hợp đồng công khác. Theo ông, việc sản xuất theo các tiêu chuẩn do Chính phủ Mỹ đặt ra không biến các doanh nghiệp này thành cơ quan hay đại diện của Nhà nước Mỹ. Các công ty đã sản xuất và kinh doanh loại chất khai quang này trước, trong và sau chiến tranh ở Việt Nam, do đó không thể coi đây là hoạt động thực thi quyền lực công.

Ông cho rằng các doanh nghiệp đã cung cấp một sản phẩm độc hại thông qua quy trình sản xuất mà họ hoàn toàn làm chủ. Theo ông, các công ty có quyền lựa chọn hoặc thay đổi phương thức sản xuất nhưng đã không làm như vậy, vì thế trách nhiệm của họ cần được xem xét trước các tòa án Pháp.

Ông cho biết nếu Tòa Phá án hủy bản án của Tòa Phúc thẩm Paris ngày 22/8/2024, vụ việc nhiều khả năng sẽ được chuyển tới một hội đồng xét xử khác của Tòa Phúc thẩm Paris để xem xét lại vấn đề miễn trừ tài phán theo các định hướng pháp lý mà Tòa Phá án đưa ra. Khi đó, các bên mới có thể tranh luận về những vấn đề cốt lõi của vụ kiện, như mức độ độc hại của chất độc da cam, việc bà Trần Tố Nga có bị phơi nhiễm chất độc da cam hay không, cũng như mối liên hệ giữa các bệnh lý mà bà mắc phải với việc phơi nhiễm chất độc da cam.

Về phần mình, bà Trần Tố Nga cho biết dù không hiểu hết các thuật ngữ pháp lý được sử dụng trong phiên tòa, bà vẫn muốn đặt ra một câu hỏi đối với phía bị đơn. Theo bà, việc các tập đoàn hóa chất phủ nhận độc tính của chất độc da cam là điều khó lý giải, trong khi Chính phủ Mỹ trước đây đã dành khoảng 800 triệu USD để bồi thường cho các cựu binh Mỹ từng tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với chất độc da cam tại Việt Nam. Bà cũng nhắc lại việc Chính phủ Mỹ đã công nhận 17 bệnh lý có khả năng liên quan đến phơi nhiễm chất độc da cam.

Bà Trần Tố Nga kêu gọi đại diện các tập đoàn hóa chất và các luật sư phía bị đơn tới Việt Nam để tận mắt chứng kiến cuộc sống của các nạn nhân chất độc da cam. Theo bà, chỉ cần gặp gỡ những gia đình có con em mang dị tật hoặc chịu hậu quả của chất độc da cam, họ sẽ hiểu rõ hơn những mất mát mà các nạn nhân phải gánh chịu.

Bà Trần Tố Nga khẳng định vụ kiện không nhằm mục đích cá nhân mà hướng tới việc đòi công lý cho hàng triệu nạn nhân chất độc da cam, đồng thời cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện bất kể phán quyết cuối cùng của tòa án ra sao.