Ngày 26/5, một tòa án liên bang tại bang Alabama đã ra phán quyết ngăn chặn việc áp dụng bản đồ phân chia địa hạt Quốc hội mới do đảng Cộng hòa đề xuất, trong một vụ kiện được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
Người biểu tình bên ngoài Tòa nhà Quốc hội bang Alabama, Mỹ. Ảnh: AP
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, phán quyết của hội đồng gồm 3 thẩm phán thuộc Tòa án Liên bang Bắc Alabama cho rằng, kế hoạch phân chia địa hạt mới “phân biệt đối xử bất hợp pháp đối với cử tri da đen” và không đáp ứng các yêu cầu của Đạo luật về Quyền bầu cử.
Hội đồng này cho biết, họ đứng trước lựa chọn hoặc cho phép bang Alabama tổ chức bầu cử năm 2026 theo một bản đồ mà tòa án xác định là có chủ ý phân biệt chủng tộc, hoặc ban hành lệnh ngăn chặn sơ khởi.
Phán quyết trên đồng nghĩa với việc bang Alabama sẽ tiếp tục sử dụng bản đồ Quốc hội do tòa án chỉ định trước đó, trong đó có một địa hạt có đa số cử tri da đen và một “địa hạt cơ hội” dành cho cử tri da đen. Tòa án cũng lưu ý rằng chuyên gia độc lập được giao phó thiết kế lại bản đồ trước đây, đã thực hiện công việc này mà không sử dụng dữ liệu nhân khẩu học về chủng tộc.
Vụ kiện tại Alabama diễn ra trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ gần đây đưa ra phán quyết mới liên quan đến Điều khoản số 2 của Đạo luật về Quyền bầu cử – quy định cấm các hành vi làm suy giảm quyền bầu cử dựa trên yếu tố chủng tộc.
Tháng trước, tòa án này đã bác bỏ bản đồ Quốc hội của bang Louisiana với nhận định đây là trường hợp thao túng địa hạt bầu cử dựa trên yếu tố chủng tộc.
Trong ý kiến đa số, Thẩm phán của tòa án trên Samuel Alito cho rằng việc phân chia địa hạt dựa trên chủng tộc chỉ có thể được sử dụng như biện pháp khắc phục sau khi chứng minh rõ ràng có hành vi phân biệt đối xử. Ông đồng thời nhấn mạnh việc vẽ lại địa hạt vì mục đích đảng phái đơn thuần không mặc nhiên vi phạm pháp luật.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, nhiều bang có quan điểm bảo thủ, đặc biệt là tại miền Nam nước Mỹ, đã tìm cách điều chỉnh lại bản đồ Quốc hội.
Năm 2023, Tòa án Tối cao Mỹ từng kết luận bản đồ của Alabama do đảng Cộng hòa đề xuất – chỉ có một địa hạt có đa số cử tri da đen – nhiều khả năng vi phạm Đạo luật về Quyền bầu cử. Đầu tháng này, tòa án trên đã hủy phán quyết của tòa cấp dưới nhằm duy trì bản đồ do tòa án này chỉ định để xem xét lại vụ việc theo khuôn khổ pháp lý mới.
Hội đồng 3 thẩm phán nêu trên cho biết đã “cẩn trọng” rà soát toàn bộ hồ sơ vụ kiện dựa trên phán quyết mới từ Tòa án Tối cao.
Tổng Chưởng lý bang Alabama, ông Steve Marshall ngay sau đó tuyên bố bang này sẽ kháng cáo lên Tòa án Tối cao, đồng thời cho rằng vấn đề không phải Alabama có thắng kiện hay không, mà chỉ là thời điểm chiến thắng.
Trong khi đó, Thống đốc bang này Kay Ivey đã ấn định tổ chức cuộc bầu cử đặc biệt vào ngày 11/8 tới đối với 4 địa hạt Quốc hội chịu ảnh hưởng từ tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân chia lại địa hạt bầu cử.