Những phát ngôn mới đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump và đặc phái viên Mỹ về Greenland đã làm gia tăng căng thẳng giữa Washington với Đan Mạch và các đồng minh châu Âu, đồng thời thổi bùng tranh cãi về tương lai an ninh của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại khu vực Bắc Cực.
Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN
Ngày 11/1, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ giành quyền kiểm soát Greenland “bằng cách này hay cách khác”, cho rằng việc sở hữu vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch này là "cần thiết". Ông nhấn mạnh Greenland có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực.
Cùng ngày, Đặc phái viên Mỹ về Greenland Jeff Landry đăng tải trên mạng xã hội X cho rằng Mỹ đã “bảo vệ chủ quyền Greenland trong Thế chiến II” và cáo buộc Đan Mạch “tái chiếm” hòn đảo sau chiến tranh, “phớt lờ các quy trình của Liên hợp quốc (LHQ)”.
Phát biểu này ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Copenhagen. Đại sứ Đan Mạch tại Mỹ Jesper Moller Sorensen khẳng định Greenland đã là một phần của Vương quốc Đan Mạch trong nhiều thế kỷ, thực tế này được Mỹ, LHQ và cộng đồng quốc tế nhiều lần công nhận. Ông nhấn mạnh chỉ người dân Greenland mới có quyền quyết định tương lai của mình, đồng thời kêu gọi ba bên Đan Mạch - Greenland - Mỹ tiếp tục hợp tác với tư cách là đối tác và đồng minh trong việc giải quyết các thách thức an ninh ở Bắc Cực.
Tranh cãi cũng làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong Liên minh châu Âu và NATO. Phát biểu tại một hội nghị an ninh ở Thụy Điển, Ủy viên châu Âu phụ trách quốc phòng và không gian Andrius Kubilius cảnh báo rằng nếu Mỹ dùng vũ lực để chiếm Greenland, đó sẽ là “dấu chấm hết của NATO”. Ông nhấn mạnh Điều 42.7 của Hiệp ước EU buộc các nước thành viên phải hỗ trợ Đan Mạch nếu nước này đối mặt với hành động xâm lược quân sự.
Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pal Jonson cũng cho rằng các tuyên bố khó lường từ Washington đang tạo ra sự bất ổn trong nội bộ NATO, đồng thời khẳng định vấn đề Greenland chỉ liên quan đến người dân Greenland và Đan Mạch, không phải bất kỳ quốc gia nào khác.
Trong khi đó, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết liên minh đang thảo luận “các bước tiếp theo” nhằm tăng cường an ninh Bắc Cực, song các cuộc thảo luận hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai và chưa có đề xuất cụ thể.
Về phần mình, Tổng thống Trump tiếp tục bác bỏ chỉ trích từ các đồng minh, khẳng định ông là người đã “cứu NATO” bằng cách thúc ép các nước châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng.
Greenland từng là thuộc địa của Đan Mạch cho đến năm 1953 và hiện là lãnh thổ tự trị trong Vương quốc Đan Mạch, với quyền tự quản rộng rãi từ năm 2009. Chính quyền và đa số các đảng phái tại Greenland nhiều lần khẳng định hòn đảo “không phải để bán”, nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân địa phương.