Theo nhiều nguồn tin am hiểu báo cáo tình báo Mỹ, ông Mojtaba Khamenei hiện được cho là đang phối hợp cùng các quan chức cấp cao Iran để chỉ đạo cách Tehran xử lý các cuộc thương lượng nhằm chấm dứt chiến tranh với Mỹ. Tuy nhiên, quyền lực thực sự bên trong bộ máy lãnh đạo Iran hiện vẫn chưa rõ ràng khi cấu trúc quyền lực bị đánh giá là phân mảnh nghiêm trọng sau hàng loạt cuộc tấn công nhằm vào giới lãnh đạo quân sự nước này.

Ông Mojtaba Khamenei được bổ nhiệm làm Lãnh tụ Tối cao mới của Iran sau khi cha ông cùng nhiều tướng lĩnh cấp cao thiệt mạng trong các chiến dịch quân sự đầu cuộc chiến. Tuy nhiên, giới tình báo Mỹ cho biết đến nay họ vẫn chưa thể xác nhận trực quan vị trí hay tình trạng thực tế của ông.

Theo kênh CNN, một phần nguyên nhân khiến Mỹ khó xác định tung tích Mojtaba Khamenei là do ông không sử dụng thiết bị điện tử để liên lạc. Mọi trao đổi được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua người chuyển tin nhằm tránh bị theo dõi.

Iran phủ nhận tin đồn về sức khỏe Lãnh tụ Tối cao

Các báo cáo tình báo cho rằng Mojtaba Khamenei đang tiếp tục điều trị y tế trong tình trạng cách ly nghiêm ngặt sau khi bị bỏng nặng ở mặt, tay, thân người và chân trong vụ tấn công hồi đầu chiến sự.

Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ các thông tin về tình trạng nguy kịch của nhà lãnh đạo này. Ông Mazaher Hosseini, Chánh văn phòng nghi lễ của Văn phòng Lãnh tụ tối cao Iran, ngày 8/5 tuyên bố Mojtaba Khamenei đang hồi phục tốt và hiện hoàn toàn khỏe mạnh.

Theo ông Hosseini, lãnh tụ tối cao mới chỉ bị thương nhẹ ở bàn chân, vùng thắt lưng và có một mảnh đạn nhỏ găm phía sau tai. “Tạ ơn Chúa, ông ấy có sức khỏe tốt. Kẻ thù đang lan truyền đủ loại tin đồn và thông tin sai lệch. Người dân cần kiên nhẫn, ông ấy sẽ xuất hiện khi thời điểm thích hợp”, quan chức Iran phát biểu trước đám đông.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trước đó cũng tiết lộ đã có cuộc gặp kéo dài hơn hai giờ với Mojtaba Khamenei, được xem là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa lãnh tụ tối cao mới với một quan chức cấp cao Iran kể từ sau vụ tấn công.

Mỹ đánh giá Iran vẫn còn khả năng chống chịu

Dù năng lực quân sự của Iran bị suy giảm đáng kể sau các chiến dịch không kích của Mỹ và Israel, tình báo Mỹ cho rằng Tehran vẫn chưa bị đánh gục hoàn toàn.

Một báo cáo gần đây cho thấy khoảng hai phần ba bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn hoạt động, cao hơn đáng kể so với đánh giá ban đầu. Nguyên nhân là lệnh ngừng bắn kéo dài đã tạo điều kiện để Iran đào bới và khôi phục nhiều hệ thống bị chôn vùi sau các đợt tấn công.

Ngoài ra, một đánh giá riêng của CIA kết luận Iran có thể duy trì nền kinh tế thêm khoảng bốn tháng dưới lệnh phong tỏa hiện nay của Mỹ trước khi rơi vào tình trạng mất ổn định nghiêm trọng.

Dù vậy, Washington cho rằng sức ép đang phát huy hiệu quả. Một quan chức tình báo Mỹ nhận định chiến dịch phong tỏa kinh tế đang gây thiệt hại nghiêm trọng và liên tục, làm suy yếu nguồn thu, cắt đứt thương mại và đẩy nhanh nguy cơ khủng hoảng hệ thống tại Iran.

Nhà Trắng cũng tuyên bố “Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh tế” cùng sự chia rẽ trong nội bộ Iran đã khiến Tehran gặp khó khăn trong việc đưa ra các đề xuất thống nhất với phía Mỹ.

Quyền lực thực tế có thể nằm trong tay Vệ binh Cách mạng

Theo các nguồn tin tình báo, dù Mojtaba Khamenei được cho là có tham gia định hướng chiến lược đàm phán, vai trò điều hành thực tế hàng ngày hiện chủ yếu do lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đảm nhiệm.

Một số nhà phân tích Mỹ thậm chí nghi ngờ có những phe phái bên trong Iran đang lợi dụng danh nghĩa tiếp cận lãnh tụ tối cao để thúc đẩy chương trình nghị sự riêng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận bộ máy quyền lực Iran hiện đang rạn nứt và hoạt động thiếu hiệu quả, điều được xem là trở ngại lớn cho tiến trình đàm phán chấm dứt chiến tranh.

Giới phân tích nhận định việc Mỹ và Israel loại bỏ nhiều nhân vật chủ chốt của Iran không khiến chính quyền Tehran sụp đổ như một số kỳ vọng ban đầu. Thay vào đó, quyền lực đang chuyển mạnh sang tay các nhân vật cứng rắn thuộc IRGC.

Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cho rằng Mojtaba Khamenei hiện chủ yếu đóng vai trò phê chuẩn các quyết định chiến lược lớn thay vì trực tiếp điều hành đàm phán. Theo ông, việc lãnh tụ tối cao mới gần như biến mất khỏi công chúng cũng giúp các nhà đàm phán Iran tránh được áp lực và chỉ trích nội bộ.

Trong khi đó, Phó tổng thống Mỹ JD Vance được cho là đã tham khảo ý kiến các đồng minh vùng Vịnh để xác định ai thực sự có quyền đàm phán phía Iran. Nhiều quan chức khu vực đánh giá Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf hiện là nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong tiến trình thương lượng với Washington.

Dù Mỹ và Iran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn kéo dài hơn một tháng, các vụ đụng độ lẻ tẻ vẫn tiếp diễn quanh eo biển Hormuz. Chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện tiếp tục thúc đẩy một giải pháp ngoại giao, song giới chức Mỹ thừa nhận họ vẫn gặp khó trong việc xác định ai mới là người thực sự nắm quyền quyết định cuối cùng tại Tehran.