Điểm nghẽn ‘tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp’

Theo ông Lưu Công Thành, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay, tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn, hàng hóa còn nhiều hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp.

"Doanh nghiệp không đề nghị hạ chuẩn tín dụng, cũng không mong Nhà nước hay ngân hàng chịu toàn bộ rủi ro. Điều doanh nghiệp mong mỏi được đánh giá đầy đủ hơn, không chỉ bằng tài sản đang sở hữu mà còn bằng dòng tiền, đơn hàng, năng lực quản trị và công nghệ", ông Lưu Công Thành kiến nghị.

Khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho hay, khoảng 60 - 70% SME gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng. Nguyên nhân do trước hết xuất phát từ đặc thù quy mô nhỏ khiến nhóm doanh nghiệp này thường được hệ thống ngân hàng đánh giá có mức độ rủi ro tín dụng cao hơn. Bên cạnh đó, tình hình tài chính và dòng tiền của nhiều SME chưa minh bạch, ổn định, trong khi hệ thống sổ sách, báo cáo tài chính và quản trị doanh nghiệp còn hạn chế. Điều này khiến ngân hàng phải dành nhiều thời gian, nguồn lực hơn để thẩm định và theo dõi khoản vay, qua đó làm tăng chi phí và rủi ro tín dụng.

Đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho rằng, thời gian qua, doanh nghiệp hết sức ghi nhận những kết quả tích cực trong điều hành tiền tệ, tín dụng. Tuy nhiên, dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá cao, nhiều doanh nghiệp sản xuất, SME trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản vẫn khó tiếp cận vốn hoặc phải vay với chi phí cao. “Không chỉ mong mức lãi vay thấp hơn, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh”, ông Đậu Anh Tuấn đề xuất.

Bên cạnh việc giảm lãi suất, theo GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (Hanoisme), chính sách tín dụng cần từng bước chuyển sang đánh giá doanh nghiệp dựa nhiều hơn vào dòng tiền, khả năng trả nợ và hiệu quả phương án kinh doanh, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

“Đây được coi là giải pháp phù hợp với xu hướng tài chính hiện đại và tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) phát triển”, GS.TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh. Ngoài ra, các ngân hàng cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để giảm chi phí quản trị, từ đó có điều kiện điều chỉnh lãi suất theo hướng hợp lý hơn.

Dữ liệu tài chính cần minh bạch, đủ độ tin cậy để thẩm định

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, việc khơi thông nguồn lực cho cộng đồng doanh nghiệp, hàng triệu hộ kinh doanh, lực lượng đóng góp khoảng 30% GDP đang ngày càng trở nên quan trọng.

Theo bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Misa, với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, Misa Lending đang góp phần đưa các giải pháp tài chính số đến gần hơn, giúp đơn giản hóa quy trình vay vốn và tăng cơ hội tiếp cận nguồn lực để duy trì, mở rộng hoạt động kinh doanh.

“Misa Lending đã kết nối 16 ngân hàng, phục vụ khoảng 400.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh, với tổng hạn mức được cấp 23.860 tỷ đồng và tổng giải ngân 40.090 tỷ đồng. Quy trình vay vốn được rút ngắn với 5 phút hoàn thiện hồ sơ, 1 ngày phê duyệt và không cần tài sản bảo đảm. Tỷ lệ vay vốn thành công đạt 36,2%, cao gấp 10 lần so với mô hình truyền thống”, bà Nguyễn Thị Ngoan chia sẻ.

Điểm khác biệt cốt lõi của Misa Lending nằm ở việc tận dụng công nghệ để giải quyết bài toán thẩm định tín dụng. Theo đó, khi khách hàng có nhu cầu vay vốn trên Misa Lending, nền tảng sẽ tự động tổng hợp và phân tích dữ liệu trên phần mềm, tính toán khả năng tài chính và đề xuất khoản vay phù hợp nhất cho từng trường hợp. Quy trình vay được thiết kế linh hoạt, số hóa 100% và được thực hiện trên phần mềm của Misa.

Ở góc độ là ngân hàng lớn, từ nay tới ngày 31/12/2028, Vietcombank cũng đang áp dụng chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và SME với quy mô doanh số cho vay là 50.000 tỷ đồng. Lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn); đồng thời xem xét miễn, giảm các loại phí dịch vụ phù hợp.

“Vietcombank tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững”, đại diện Vietcombank cho biết.

Tương tự, MSB cũng áp dụng Chương trình ưu đãi lãi suất dành cho khách hàng SME, hộ kinh doanh, với mức lãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường với tổng hạn mức 3.000 tỷ đồng.

Thông qua chính sách này, MSB áp dụng cho vay với lãi suất cho vay chỉ từ 8,5%/năm, góp phần giảm chi phí sử dụng vốn, qua đó tạo thêm dư địa tài chính để doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động cân đối dòng tiền và triển khai các kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, MSB tiếp tục nâng cao hiệu quả quy trình tín dụng và phát triển các giải pháp tài chính phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Việc đẩy mạnh số hóa quy trình cũng góp phần rút ngắn hành trình tiếp cận vốn, nâng cao tốc độ xử lý và mang đến trải nghiệm thuận tiện, linh hoạt hơn cho khách hàng. "Việc kết hợp giữa chính sách lãi suất và các giải pháp tín dụng được số hóa giúp khách hàng trải nghiệm vay vốn thuận tiện, tối ưu, nhanh chóng và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế", đại diện MSB chia sẻ.

Theo thông tin mới nhất từ Sacombank, trong bối cảnh thị trường ngày càng chuyển dịch theo hướng số hóa, nhiều cá nhân, hộ kinh doanh, tiểu thương, chủ cửa hàng và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh không chỉ quan tâm đến nguồn vốn mà còn tìm kiếm những giải pháp giúp quản lý dòng tiền hiệu quả, nhận thanh toán thuận tiện và tối ưu chi phí vận hành. 

Nhằm đồng hành cùng nhóm khách hàng này, từ nay đến hết ngày 31/12/2026, Sacombank triển khai "Có Sacombank - Tiện buôn bán - Lợi doanh thu". Theo đó, khách hàng mở mới tài khoản hộ kinh doanh tại ngân hàng và duy trì số dư bình quân trong tháng mở tài khoản sẽ được hoàn tiền lên đến 1 triệu đồng. 

Cụ thể, khách hàng được hoàn 200.000 đồng khi duy trì số dư bình quân từ 10 triệu đồng, 500.000 đồng khi duy trì từ 50 triệu đồng và 1 triệu đồng khi duy trì từ 150 triệu đồng. Bên cạnh ưu đãi hoàn tiền, chương trình còn hỗ trợ khách hàng tiếp cận các giải pháp phục vụ kinh doanh với chi phí tối ưu. 

Không chỉ mang đến các giải pháp tối ưu về chi phí, Sacombank còn cung cấp hệ sinh thái sản phẩm hỗ trợ người kinh doanh vận hành hiệu quả hơn. Khách hàng có thể nhận thanh toán nhanh chóng qua VietQR trên ứng dụng Sacombank PAY, theo dõi giao dịch tức thời với loa thanh toán phát thông báo bằng giọng nói ngay khi nhận tiền thành công, hoặc sử dụng SoftPOS để biến điện thoại, máy tính bảng Android thành thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ mà không cần đầu tư máy POS chuyên dụng.

Đề cập về chính sách hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, có 3 vấn đề doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là khả năng vay được nhiều vốn hơn, lãi suất thấp hơn và thời hạn vay dài hơn.

"Khó khăn hiện không chỉ nằm ở cơ chế, chính sách mà còn ở nội tại doanh nghiệp, ngân hàng thương mại và sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các bên. Do đó, không thể đặt toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng mà cần phát triển mạnh thị trường vốn, thị trường chứng khoán và trái phiếu", ông Đào Minh Tú nhấn mạnh.

Trước những phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp về lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và khả năng tiếp cận tín dụng, lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại chia sẻ, hệ thống ngân hàng vẫn đang nỗ lực tăng cung ứng vốn và giảm chi phí cho vay. Tuy nhiên, để tín dụng thực sự đến được doanh nghiệp, bài toán không chỉ nằm ở lãi suất mà còn liên quan đến thanh khoản của hệ thống, khả năng hấp thụ vốn, tính minh bạch của doanh nghiệp và những vướng mắc pháp lý của dự án.

Về điều kiện vay vốn, các ngân hàng đã triển khai cho vay tín chấp, cho vay dựa trên dòng tiền, không hoàn toàn phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là doanh nghiệp phải có dòng tiền, dữ liệu tài chính minh bạch và đủ độ tin cậy để ngân hàng thẩm định.

Nhiều chuyên gia cho rằng, vấn đề chủ yếu hiện nay là hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa nguồn vốn trung, dài hạn; đồng thời tăng chia sẻ dữ liệu thuế, hải quan, doanh nghiệp để hỗ trợ thẩm định, mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền và xếp hạng tín nhiệm.

“Quan trọng hơn cả là hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, kết nối đầu ra cho sản phẩm. Khi doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền ổn định thì khả năng tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi cũng sẽ cao hơn”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.