Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tiếp tục được Đảng, Nhà nước và các địa phương đặc biệt quan tâm. Với hơn 157 nghĩa trang, nơi yên nghỉ của trên 74.000 liệt sĩ, Quảng Trị là địa chỉ tri ân thiêng liêng của cả nước. Tỉnh đang triển khai quyết liệt "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Phóng viên TTXVN phỏng vấn Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh nhằm phản ánh kết quả thiết thực của công tác tri ân, triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm cũng như quyết tâm của tỉnh trong việc thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này.

Quảng Trị là địa phương có số lượng lớn liệt sĩ hy sinh và yên nghỉ. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong việc thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc?

Quảng Trị hiện có 157 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 74.000 phần mộ liệt sĩ, là nơi yên nghỉ của những người con ưu tú đến từ mọi miền Tổ quốc đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Đối với Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân tỉnh Quảng Trị, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng được Đảng, Nhà nước giao phó mà còn là trách nhiệm thiêng liêng trước anh linh các thế hệ cha ông đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc.

Đây là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, truyền thống “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc. Việc đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương hoặc an táng trang trọng tại các nghĩa trang liệt sĩ thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Cùng với công tác tìm kiếm, quy tập, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ có ý nghĩa đặc biệt đối với thân nhân các gia đình liệt sĩ sau nhiều năm mong mỏi tìm lại người thân. Mỗi trường hợp được xác định danh tính không chỉ giúp gia đình vơi bớt nỗi đau, hoàn thành tâm nguyện mà còn góp phần hàn gắn những mất mát do chiến tranh để lại.

Đối với Quảng Trị, hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, các di tích lịch sử cách mạng cùng những hoạt động tri ân đã trở thành những địa chỉ đỏ thể hiện ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc và ý chí bảo vệ Tổ quốc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Chúng tôi luôn tâm niệm rằng, còn một liệt sĩ chưa được tìm thấy là còn một gia đình, còn một dòng tộc chưa được hàn gắn nỗi đau thương mất mát, còn hình ảnh người mẹ nhạt nhòa nước mắt mong ngóng tin con, là trách nhiệm của cấp ủy chính quyền chưa hoàn thành. Vì vậy, Quảng Trị sẽ tiếp tục chỉ đạo các lực lượng kiên trì tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bằng tất cả nghĩa tình và lòng biết ơn sâu sắc. Đây không chỉ là trách nhiệm trước các anh hùng liệt sĩ và thân nhân mà còn là sự tiếp nối truyền thống nhân văn, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Ông có thể chia sẻ những kết quả nổi bật cũng như khó khăn hiện nay, các giải pháp trọng tâm mà tỉnh đang triển khai trong Chiến dịch 500 ngày đêm nhằm nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ?

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng nòng cốt là Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai quyết liệt, bài bản và đạt nhiều kết quả quan trọng.

Kể từ khi phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đến nay, tỉnh đã quy tập được 131 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 103 hài cốt ở trong nước và 28 hài cốt tại nước bạn Lào; thực hiện khai quật, lấy mẫu hơn 7.423 mộ phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ; thu được hơn 7.423 mẫu sinh phẩm và kịp thời bàn giao cho Viện Pháp y quốc gia (Bộ Y tế) theo đúng quy trình; đồng thời số hóa 100% mẫu hài cốt đã thu thập, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác phục vụ công tác đối sánh ADN.

Tuy nhiên, công tác này ngày càng gặp nhiều khó khăn do phần lớn khu vực tìm kiếm nằm ở vùng rừng núi hiểm trở, xa khu dân cư, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và còn tiềm ẩn bom mìn, vật liệu nổ sau chiến tranh. Trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào, địa hình và thảm thực vật đã có nhiều thay đổi. Ngoài ra, quá trình khai thác tài nguyên, thiên tai lũ lụt, bồi lấp, sạt lở… nhiều công trình dự án, nhiều khu đô thị dân cư, cơ sở hạ tầng được xây dựng đã làm thay đổi diện mạo địa hình. Trong khi đó, chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, nhiều tài liệu thất lạc hoặc không còn đầy đủ, khiến việc xác minh thông tin và xác định danh tính liệt sĩ gặp không ít trở ngại.

Để thực hiện hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội; tìm kiếm các tài liệu lưu trữ, vận động cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và Nhân dân cung cấp thông tin, phối hợp với nước bạn Lào phục vụ công tác tìm kiếm…

Quảng Trị tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang; kiện toàn các đội quy tập; nâng cao chất lượng huấn luyện; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện và trang bị; bảo đảm chế độ, chính sách cho cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ; thường xuyên kiểm tra, sơ kết, tổng kết để kịp thời tháo gỡ khó khăn, biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.

Đặc biệt, Quảng Trị xác định chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ để phục dựng các tài liệu còn sót lại, để xác định các tọa độ có thông tin chưa đầy đủ, trong đó, công nghệ ADN là giải pháp mang tính đột phá. Tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp rà soát, cập nhật thông tin thân nhân liệt sĩ vào cơ sở dữ liệu dân cư; thu thập mẫu đối chứng theo dòng mẹ để xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ đối sánh, xác định danh tính liệt sĩ; đồng thời đẩy mạnh số hóa thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan; phát huy hiệu quả các nền tảng số, tài khoản Zalo chính thức, đường dây nóng và các kênh tiếp nhận thông tin trực tuyến để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân trong, ngoài nước tham gia cung cấp thông tin.

Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp với các cơ quan Trung ương, các đơn vị Quân đội, các địa phương trong cả nước và Ban Công tác đặc biệt của hai tỉnh Khammouane, Savannakhet của nước bạn Lào nhằm thống nhất chủ trương, giải pháp triển khai nhiệm vụ, đồng thời góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào.

Thông qua các giải pháp đồng bộ, Quảng Trị phấn đấu góp phần thực hiện thành công mục tiêu của “Chiến dịch 500 ngày đêm”, đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là nhiệm vụ lâu dài, nhiều khó khăn nhưng cũng là trách nhiệm chính trị và nghĩa tình mà tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện với quyết tâm cao nhất.

Quảng Trị được xem là địa chỉ tri ân đặc biệt của cả nước, nơi có nhiều nghĩa trang liệt sĩ và di tích lịch sử cách mạng. Điều đó đặt ra trách nhiệm như thế nào đối với tỉnh trong công tác chăm sóc các nghĩa trang liệt sĩ và tìm kiếm những người còn nằm lại chiến trường, thưa ông?

Quảng Trị là vùng đất ghi dấu nhiều trận chiến ác liệt trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, hiện có 157 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 74.000 phần mộ liệt sĩ, nơi yên nghỉ của những người con ưu tú đến từ mọi miền Tổ quốc. Chính vì vậy, Quảng Trị được xem là một trong những địa chỉ tri ân thiêng liêng của cả nước. Điều đó vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm đặc biệt của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân trong công tác tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Cũng như tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước, trước hết, tỉnh Quảng Trị có trách nhiệm chăm sóc, quản lý, tu bổ và tôn tạo các nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm và các di tích lịch sử cách mạng, bảo đảm không gian trang nghiêm, ấm cúng, xứng đáng với sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ; thường xuyên cập nhật thông tin về các chiến dịch, trận đánh… với những chiến công hiển hách, tấm gương hy sinh anh dũng để góp phần phát huy giá trị các công trình này trong giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng và lòng biết ơn các thế hệ đi trước.

Chúng tôi luôn xác định rằng, còn thông tin là còn tiếp tục xác minh, còn hy vọng là còn nỗ lực tìm kiếm. Việc triển khai đồng bộ Chiến dịch 500 ngày đêm, cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liệt sĩ và ứng dụng công nghệ giám định ADN sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội để xác định chính xác danh tính các liệt sĩ, rút ngắn thời gian và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thân nhân trong quá trình tìm kiếm người thân.

Tỉnh Quảng Trị sẽ tiếp tục huy động cao nhất trách nhiệm của cả hệ thống chính trị; phát huy sức mạnh của các lực lượng, các địa phương, các nhân chứng lịch sử; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế để kiên trì thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó không chỉ là quyết tâm chính trị mà còn là trách nhiệm, nghĩa tình của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Trị đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân trên cả nước. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là mệnh lệnh từ trái tim, là cuộc hành quân trong thời bình để tìm kiếm những người đã làm nên hòa bình, là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Trân trọng cảm ơn đồng chí!