Hạ tầng mở rộng, nhu cầu liên thông tăng

Hội nghị do Công ty TNHH Thu phí tự động VETC (đơn vị thành viên của Tasco) tổ chức với sự tham gia của các đơn vị vận hành trạm sạc, hãng xe, doanh nghiệp vận tải, nhà đầu tư hạ tầng và đối tác công nghệ.

Tại hội nghị, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung trao đổi tìm giải pháp liên thông giữa những mạng lưới sạc đang vận hành độc lập. Nhiều ý kiến cho rằng, khi mỗi nhà cung cấp sử dụng nền tảng, ứng dụng và phương thức thanh toán riêng, người dùng có thể phải cài đặt nhiều ứng dụng, tạo nhiều tài khoản để tìm trạm, kích hoạt phiên sạc và thanh toán.

Chính vì vậy, một trong những giải pháp được đề cập là eRoaming - mô hình cho phép các đơn vị vận hành trạm sạc và nhà cung cấp dịch vụ chia sẻ dữ liệu để người dùng có thể tiếp cận nhiều mạng lưới thông qua một dịch vụ kết nối. Giao thức Open Charge Point Interface (OCPI) được EVRoaming Foundation phát triển để hỗ trợ hoạt động roaming, bao gồm trao đổi thông tin điểm sạc, xác thực, phiên sạc và dữ liệu giao dịch.

Hiện nay, nhu cầu kết nối các trạm sạc được đặt ra trong bối cảnh cơ cấu phương tiện sử dụng điện ngày càng gia tăng. Theo số liệu VETC công bố tại hội nghị, tỷ lệ xe điện trong số phương tiện đăng ký tài khoản giao thông trên hệ thống của doanh nghiệp tăng từ 0,2% năm 2022 lên 28,9% trong 2 quý đầu năm 2026. Riêng nhóm ô tô con, xe du lịch, tỷ trọng này đạt 57,56%. 

Theo ông Nguyễn Đình Hòa, Giám đốc Phát triển kinh doanh EBOOST, với đơn vị vận hành trạm sạc, số lượng trụ mới chỉ là một phần của bài toán đầu tư, hiệu quả còn phụ thuộc vào lưu lượng sử dụng, khả năng tiếp cận khách hàng và mức độ khai thác hạ tầng sau khi đưa vào vận hành.

Ông Hồ Quang Minh, Chủ tịch Hội Net Zero Việt Nam - châu Á HCM-SME (VANZA HCM-SME) cho rằng, quá trình điện hóa giao thông cần đi cùng sự phát triển của hạ tầng năng lượng và các dịch vụ hỗ trợ. Việc các mạng lưới có khả năng kết nối sẽ góp phần sử dụng hiệu quả hơn hạ tầng đã đầu tư. 

Từ thực tế này, vấn đề đặt ra không chỉ là bổ sung thêm trạm sạc mà còn là khả năng để người sử dụng tiếp cận thuận tiện các điểm sạc thuộc nhiều nhà vận hành khác nhau, nhất là khi di chuyển liên tỉnh hoặc trên những hành trình dài.

Tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống

Tại hội nghị, các ý kiến cho rằng khi thị trường có nhiều đơn vị cùng đầu tư trạm sạc, khả năng liên thông giữa các hệ thống sẽ ngày càng quan trọng. Thay vì mỗi mạng lưới hoạt động tách biệt, các nền tảng trung gian có thể đóng vai trò kết nối dữ liệu, giúp người dùng tiếp cận nhiều điểm sạc hơn mà không phải sử dụng riêng từng ứng dụng.

Theo VETC, nền tảng trạm sạc của doanh nghiệp hiện kết nối dữ liệu từ nhiều đơn vị vận hành, qua đó hỗ trợ người dùng tìm kiếm điểm sạc, theo dõi tình trạng hoạt động, kích hoạt phiên sạc và thanh toán. Các đơn vị vận hành vẫn trực tiếp sở hữu, quản lý hạ tầng và quyết định chính sách kinh doanh; hệ thống trung gian chủ yếu thực hiện chức năng trao đổi dữ liệu và hỗ trợ giao dịch giữa các bên.

Ông Trần Nguyễn Ngọc Thành, Tổng Giám đốc VETC Digital, cho rằng cùng với việc tiếp tục mở rộng số lượng trạm, thị trường cần khai thác hiệu quả hơn hạ tầng đã được đầu tư thông qua khả năng kết nối giữa các mạng lưới.

Theo dữ liệu VETC công bố, sau khoảng hai tháng triển khai, nền tảng đã kết nối 7 đối tác với hơn 350 trụ sạc trên toàn quốc. Các đối tác được nhắc đến gồm Tasco Smart Charge, Ford Việt Nam, ESKY, Rabbit EVC, ChargeLink, NovaCharge và EBOOST. Kết quả này bước đầu cho thấy, một số hệ thống vận hành độc lập đã có thể chia sẻ hạ tầng thông qua nền tảng kết nối chung.

Với người sử dụng, mạng lưới liên thông có thể giúp mở rộng lựa chọn điểm sạc, giảm việc phải chuyển đổi giữa nhiều ứng dụng trong quá trình di chuyển. Với đơn vị vận hành, việc tham gia mạng lưới chung tạo thêm khả năng tiếp cận khách hàng và nâng hiệu suất khai thác trạm. Các doanh nghiệp vận tải, logistics và đơn vị quản lý đội xe cũng có thể thuận lợi hơn trong theo dõi giao dịch, đối soát và quản lý chi phí sạc.

Tuy nhiên, để mô hình này vận hành ổn định khi số lượng đơn vị tham gia tăng, các hệ thống cần bảo đảm khả năng trao đổi dữ liệu, cập nhật chính xác tình trạng trạm, minh bạch giá dịch vụ và có cơ chế đối soát rõ ràng. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người sử dụng cũng như hiệu quả khai thác hạ tầng.

Trong bối cảnh số lượng xe điện tiếp tục gia tăng, các chuyên gia cho rằng, phát triển thêm trạm sạc vẫn cần thiết nhưng không phải là yêu cầu duy nhất. Việc tăng khả năng liên thông giữa các mạng lưới, tận dụng hạ tầng hiện có và giảm sự phân tán trong quá trình sử dụng sẽ là những vấn đề cần được các đơn vị vận hành và doanh nghiệp công nghệ tiếp tục giải quyết.