Trong chiến dịch ‘tự vệ’ ở miền Nam Iran, Mỹ đã đánh chìm các xuồng rải thủy lôi của Iran tại eo biển Hormuz trong khi tiêm kích F-22 vẫn được triển khai ở Israel.
Khói bốc lên sau một cuộc không kích tại Tehran, Iran. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích mà Lầu Năm Góc mô tả là “tự vệ” ở miền Nam Iran hôm 25/5, đánh chìm hai xuồng cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang tìm cách rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Đồng thời, theo hai quan chức Mỹ nói với tờ The New York Times (NYT), Mỹ cũng tấn công các trận địa tên lửa và vị trí phóng thiết bị bay không người lái (UAV) sau khi các nhà phân tích tình báo phát hiện một loạt mối đe dọa quân sự từ Iran trong vòng 24 giờ trước đó.
Đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết lực lượng Mỹ đã tiến hành “các cuộc tấn công tự vệ” tại miền Nam Iran “để bảo vệ binh sĩ của chúng tôi trước các mối đe dọa do lực lượng Iran gây ra”.
Vào hôm 26/5, ông Hawkins từ chối bình luận thêm và dẫn lại tuyên bố hôm 25/5 rằng “Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tiếp tục bảo vệ lực lượng của mình trong khi vẫn kiềm chế”.
Điều gì đã kích hoạt các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran
Hai quan chức Mỹ nói với NYT rằng trong vòng 24 giờ trước các cuộc không kích hôm 25/5, các nhà phân tích quân sự Mỹ đã phát hiện ba loại hoạt động quân sự mang tính đe dọa từ phía Iran.
Hải quân IRGC đã sử dụng các xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz - công cụ chủ yếu của Iran nhằm phong tỏa tuyến đường thủy này kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ - Israel với Iran bùng nổ vào ngày 28/2.
Iran cũng đã phóng các thiết bị bay không người lái tấn công tự sát gần khoảng hai chục tàu chiến Hải quân Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa với Iran tại và xung quanh vịnh Oman cũng như biển Arab.
Ngoài ra, các nhà phân tích Mỹ còn phát hiện hoạt động tại các trận địa tên lửa đất đối không (SAM) của Iran gần eo biển Hormuz, những vị trí có khả năng đe dọa các máy bay hoạt động từ đất liền và tàu sân bay trong khu vực.
Các quan chức Lầu Năm Góc cũng bác bỏ các báo cáo của truyền thông Iran hôm 26/5 cho rằng Iran đã bắn hạ một thiết bị bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ.
Bà Dana Stroul, giám đốc nghiên cứu tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông và cựu trợ lý thứ trưởng quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Đông, nói với NYT: “Cuộc đối đầu hôm qua cho thấy cách thức hoạt động của Tehran vẫn không thay đổi bất chấp những gương mặt mới trong chính quyền và một cuộc chiến tàn khốc”.
Theo bà Stroul, Iran vẫn đang cố gắng thể hiện mình là bên đàm phán thiện chí, nhưng Hải quân IRGC đã bị phát hiện rải thủy lôi tại eo biển đúng lúc Tehran dường như đang đàm phán về việc rà phá thủy lôi tại đây.
Tòa nhà bị phá hủy sau một cuộc không kích tại Tehran, Iran. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Iran khôi phục quyền tiếp cận 30 trong số 33 trận địa tên lửa
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 27/5, các đánh giá tình báo Mỹ từ đầu tháng Năm cho các nhà hoạch định chính sách biết rằng Iran đã khôi phục quyền tiếp cận phần lớn các trận địa tên lửa, bệ phóng và cơ sở ngầm của mình bất chấp chiến dịch kéo dài 38 ngày của Mỹ và Israel.
Trong khi phần lớn hải quân thông thường của Iran đã bị phá hủy, IRGC vẫn còn hàng trăm xuồng cao tốc nhỏ có khả năng rải thủy lôi.
Điều khiến các quan chức cấp cao Mỹ lo ngại nhất là bằng chứng cho thấy Iran đã khôi phục khả năng hoạt động tại 30 trong số 33 trận địa tên lửa dọc eo biển Hormuz, những vị trí có thể đe dọa tàu chiến Mỹ và các tàu chở dầu đi qua tuyến đường thủy này.
Các quan chức Mỹ và các nhà phân tích độc lập cho biết hôm 26/5 rằng IRGC có thể đang thử nghiệm xem liệu lực lượng của họ có thêm không gian hoạt động hay không trong bối cảnh hai bên đang hướng tới một thỏa thuận tiềm năng.
F-22 và máy bay tiếp dầu vẫn được triển khai tại Israel
Cùng lúc đó, đài truyền hình KAN của Israel hôm 26/5 dẫn các nguồn tin an ninh Israel và hình ảnh vệ tinh được xem xét trong nhiều tháng gần đây, đưa tin rằng các tiêm kích F-22 của Mỹ đã được triển khai tại căn cứ không quân Ovda ở miền Nam Israel, trong khi hàng chục máy bay tiếp dầu được bố trí tại sân bay Ben Gurion và Ramon trong ba khu vực được chỉ định.
Việc triển khai này đã được duy trì kể từ khi Chiến dịch Epic Fury bắt đầu vào ngày 28/2 và vẫn còn nguyên vẹn sau lệnh ngừng bắn bắt đầu ngày 13/4.
Các nguồn tin an ninh Israel được KAN dẫn lời cho biết Washington muốn duy trì việc triển khai ít nhất tới cuối năm nay.
Người đứng đầu Cơ quan Hàng không Dân dụng tại sân bay Ben Gurion, ông Shmuel Zakai, cảnh báo rằng sân bay này đang được vận hành “giống như một căn cứ quân sự hơn là một sân bay dân sự”, trong khi kênh Channel 12 đưa tin việc triển khai đã ảnh hưởng tới hoạt động hàng không và giá vé máy bay.
KAN cảnh báo rằng việc tiếp tục triển khai lực lượng có thể gây khó khăn cho mùa du lịch mùa hè của Israel và khiến các hãng hàng không nước ngoài ngần ngại mở rộng các chuyến bay.
Cuộc họp nội các của ông Trump vào ngày 28/5
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 27/5, vào hôm 26/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên rằng các cuộc đàm phán về việc mở lại eo biển Hormuz và gia hạn lệnh ngừng bắn sẽ cần “thêm vài ngày nữa.”
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ họp với nội các vào ngày 28/5 - thời điểm mà kênh CBS News mô tả là “một thời khắc bấp bênh đối với các cuộc đàm phán”.
Tổng thống Trump đang thể hiện sự tự tin vào việc đạt được một thỏa thuận cho phép ông tuyên bố rằng năng lực hạt nhân của Iran đã bị suy giảm đáng kể, nhưng khuôn khổ thỏa thuận đang hình thành đã vấp phải chỉ trích gay gắt, bao gồm từ một số người ủng hộ ông, rằng Iran sẽ bước ra khỏi cuộc xung đột trong tình trạng tổn thất nặng nề nhưng vẫn táo bạo hơn.
Cuộc chiến với Iran vẫn không được lòng cử tri Cộng hòa trong bối cảnh giá nhiên liệu gia tăng gây áp lực lên cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Iran mô tả các cuộc không kích hôm 25/5 là bằng chứng cho thấy Mỹ “thiếu thiện chí và không đáng tin cậy”.
Kênh Al Jazeera của Qatar hôm 26/5 cho biết cùng ngày, Tư lệnh Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Seyed Majid Moosavi, tuyên bố lực lượng này sẵn sàng đáp trả sau điều mà ông mô tả là các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn của Mỹ trong lúc các cuộc đàm phán hòa bình vẫn đang diễn ra.
Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X, ông Moosavi chỉ trích hoạt động ngoại giao đang diễn ra và nói rằng “đàm phán với kẻ thù là tổn thất hoàn toàn”.
Ông Moosavi cho biết lực lượng hàng không vũ trụ - đơn vị giám sát các chương trình tên lửa đạn đạo chiến lược và thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran - hiện vẫn “ở trạng thái cảnh giác cao độ, hoàn toàn sẵn sàng cho một phản ứng quyết liệt và nhanh chóng”, đồng thời đang chờ mệnh lệnh cuối cùng từ tổng tư lệnh.
Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN
Căng thẳng khu vực đã leo thang kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.
Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa eo biển Hormuz.
Một lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan, nhưng các cuộc đàm phán tại Islamabad từ ngày 11 - 12/4 đã không thể tạo ra một thỏa thuận lâu dài.
Sau đó, Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh đình chiến vô thời hạn trong khi vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran qua eo biển Hormuz.
Vào hôm 23/5, Tổng thống Trump cho biết một thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt chiến tranh “về cơ bản đã được đàm phán xong” và chỉ còn chờ hoàn tất.