Giải pháp giảm áp lực lên hệ thống điện 

Chia sẻ tại Tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 11/6, ông Trần Đức Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia thuộc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết, năm 2026 chứng kiến diễn biến phụ tải có nhiều đột biến so với năm 2025 và các năm trước. Nắng nóng đến sớm ngay từ cuối tháng 5/2026 với nền nhiệt nhiều nơi lên tới 41 độ C đã đẩy nhu cầu sử dụng điện tăng vọt.

Trên quy mô quốc gia, công suất đỉnh đã xô đổ các kỷ lục cũ, đạt mức 58.100 MW và sản lượng chạm ngưỡng 1,2 tỷ kWh. Riêng tại miền Bắc - khu vực chịu áp lực phụ tải lớn nhất, công suất đạt gần 30.000 MW và sản lượng khoảng 630 triệu kWh.

So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện miền Bắc tăng 25,7% và công suất tăng 27,5%. Đáng chú ý, công suất đỉnh của miền Bắc năm nay tăng gần 1.800 MW so với năm 2025, mức tăng này gần tương đương với công suất của toàn bộ Nhà máy Thủy điện Hòa Bình hiện hữu. Nếu so với cùng kỳ, mức tăng lên tới 6.400 MW, bằng tổng công suất của toàn bộ các thủy điện lớn trên sông Đà (Sơn La, Hòa Bình, Lai Châu, Hòa Bình mở rộng) cộng thêm một tổ máy nhiệt điện than công suất lớn.

Theo ông Hưng, áp lực lớn nhất hiện nay của hệ thống điện đang tập trung vào khung giờ cao điểm buổi tối từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút. Ông Hưng cho biết, sau 16-17 giờ, nguồn điện mặt trời giảm mạnh trong khi nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt tăng cao. Đặc biệt, vào những đợt nắng nóng kéo dài tại miền Bắc, hiện tượng om nhiệt khiến phụ tải cao điểm buổi tối có thời điểm ngang bằng hoặc cao hơn cao điểm buổi chiều, tạo áp lực rất lớn cho công tác vận hành hệ thống điện.

"Chúng tôi không coi tiết kiệm điện và dịch chuyển phụ tải là giải pháp tình thế mà coi đây là những nguồn dự phòng vô cùng quan trọng và là nguồn dự phòng có chi phí rẻ nhất, nhanh nhất cho hệ thống. Một kW mà chúng ta tiết kiệm được gần như tương đương với một kW xây dựng nguồn mới", ông Hưng nhấn mạnh.

Theo ông Hưng, thời gian qua nhiều doanh nghiệp lớn tại khu vực phía Bắc đã tích cực tham gia chương trình tiết kiệm điện và dịch chuyển phụ tải, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trong các giờ cao điểm, giảm căng thẳng cho hạ tầng truyền tải và bảo đảm vận hành an toàn trong những đợt nắng nóng vừa qua.

Để giảm áp lực cho hệ thống điện, NSMO khuyến nghị người dân hạn chế sử dụng điện trong khung giờ từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút, đồng thời chuyển việc sử dụng các thiết bị tiêu thụ điện lớn như máy giặt, máy sấy, bình nóng lạnh sang các thời điểm khác trong ngày.

Thay đổi thói quen có thể tiết kiệm khoảng 10% tiền điện

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Trần Viết Nguyên, Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho rằng hiệu quả tiết kiệm điện phụ thuộc vào ba yếu tố gồm nhận thức, sự sẵn sàng của công nghệ - thiết bị hiệu suất cao và khả năng đầu tư của người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đối với các hộ gia đình, giải pháp đơn giản và hiệu quả nhất lại đến từ việc thay đổi hành vi sử dụng điện. "Chỉ cần thay đổi thói quen và hành vi, không mất chi phí đầu tư, khách hàng đã có thể tiết kiệm khoảng 10% tiền điện hàng tháng", ông Nguyên cho biết.

Theo ông Nguyên, những hành động đơn giản như tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, cài đặt điều hòa ở mức 26 độ C hay sử dụng bình nóng lạnh hợp lý đều có thể mang lại hiệu quả rõ rệt.

Ông Nguyên cũng lưu ý, trong các tháng cao điểm nắng nóng, các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện là nguyên nhân chính khiến hóa đơn tiền điện tăng mạnh, thậm chí cao gấp 3-4 lần so với bình thường. Vì vậy, việc sử dụng tiết kiệm các thiết bị làm mát sẽ mang lại hiệu quả cao nhất cả về chi phí cho người dân lẫn giảm áp lực cho hệ thống điện.

Bên cạnh việc thay đổi thói quen, EVN khuyến khích người dân ưu tiên lựa chọn các thiết bị có dán nhãn năng lượng khi mua sắm. Hiện nay, hơn 40.000 sản phẩm trên thị trường đã được dán nhãn năng lượng, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết các thiết bị có hiệu suất cao và tiết kiệm điện.

"Chỉ cần mỗi người dân tiết kiệm 1 kWh điện mỗi ngày thì hơn 100 triệu người dân Việt Nam sẽ tạo ra một nguồn năng lượng rất lớn. Đây là nguồn năng lượng rẻ nhất, dễ thực hiện nhất và góp phần giảm áp lực đầu tư cho hệ thống điện quốc gia", ông Nguyên nhấn mạnh.